Σχόλια στο Ευαγγέλιο της Κυριακής

ΚΥΡΙΑΚΗ Η΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (ΙΔ΄,14-22)

          Ανάμεσα στα αμέτρητα θαύματα που αναφέρονται στα ευαγγέλια, ο πολλαπλασιασμός των άρτων έχει ιδιαίτερη αξία.   Οι άγιοι Πατέρες, που ασχολήθηκαν και διατύπωσαν διάφορες ερμηνείες, το βλέπουν ως ενιαία διήγηση και στους τέσσερις ευαγγελιστές, παρά τις διαφορές τους στην έκθεση των προηγούμενων και επόμενων γεγονότων. Πιστεύομε ότι η προσέγγιση  του θαύματος  κρίνεται πολύ ψυχωφελής για όλους.

«Και  ο Ιησούς  εσπλαχνίσθη επ’ αυτοίς»

          Είμαστε στον πρώτο καιρό της δημόσιας δράσης του Κυρίου, γύρω από την ευλογημένη Λίμνη της Τιβεριάδος. Ο λόγος, τα θαύματα, η όλη παρουσία Του, σαγηνεύουν τα πλήθη. Ωστόσο, η είδηση του αποκεφαλισμού του Προδρόμου τον ωθεί  να φύγει με καΐκι σε μια ερημιά έξω από την πόλη Βηθσαϊδά. Ξέρομε, βέβαια, ότι συχνά ο Ιησούς αποσυρόταν στις ερημιές, για να προσευχηθεί. Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς επισημαίνει τρεις λόγους: Πρώτο, για να κάμει σύντομα διαλείμματα, ώστε να δώσει χρόνο στους ανθρώπους να αφομοιώσουν το λόγο Του. Δεύτερο, για να μας διδάξει ότι πρέπει να προσευχόμαστε κι εμείς. Και, τρίτο, για να δείξει ότι κι ο πιο καλός και χρήσιμος άνθρωπος, δεν μπορεί να «κρυφτεί». Αυτό, λέει, επιβεβαιώνεται στην παράδοση της Εκκλησίας, με τους αγίους, τους μοναχούς, τους μεγάλους ασκητές. Έτσι λοιπόν, πολλοί  είδαν τον Κύριο κι έτρεξαν με τα πόδια από τις τριγύρω πόλεις να τον βρουν. Εκείνος, βλέποντας το πλήθος, τους σπλαχνίστηκε, ως πρόβατα που αναζητούν το βοσκό τους. Και, βέβαια, δε γιάτρεψε μόνο τους αρρώστους. Με τα γλυκά Του λόγια,  έριχνε βάλσαμο στις πληγές της ψυχής τους. Σ’ άλλες περιπτώσεις, ο Ιησούς ζητούσε  ως προϋπόθεση την πίστη των ασθενών, για να θαυματουργήσει. Εδώ όμως ήταν ολοφάνερη. Τη μαρτυρούσε η ολοήμερη παραμονή του λαού κοντά  στο «Ύδωρ της ζωής». Στο μεγάλο Τροφοδότη!

«Και έφαγον πάντες και εχορτάσθησαν»

          Είναι αξιοπρόσεκτο ότι αυτός ο κόσμος, με τη μακραίωνη παράδοση του Νόμου και των εντολών, είναι ανικανοποίητος πνευματικά. Όλες αυτές οι διατάξεις, ερμηνείες και προσθήκες των Γραμματέων και των Φαρισαίων, όπως γράφει ο Τζοβάνι Παπίνι, μοιάζουν με ένα απέραντο τραπέζι με «ξερά φύλλα, κουρέλια άχρηστα και ροκανίδια», που δε μπορεί να χορτάσει το πλήθος των ταπεινών και απλών ανθρώπων. Αντιθέτως, ο λόγος του Χριστού «ξεπερνά την παγωμένη ευσέβεια των υπερήφανων και των χορτασμένων, γεμίζει την καρδιά, καθαρίζει την ψυχή, ικανοποιεί την πείνα της δικαιοσύνης, χορταίνει χιλιάδες και μένει ακόμη για να φάνε κι όσοι δεν ήσαν παρόντες την πρώτη μέρα»(«ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ», σελ.77). Όμως, καθώς περνούν οι ώρες κι αρχίζει να σουρουπώνει, οι μαθητές λένε στον Κύριο να διώξει τον κόσμο να πάει  να αγοράσει τρόφιμα από τα κοντινά χωριά. Κι Εκείνος  τους απαντά: «Δώστε του εσείς να φάει». Όπως παρατηρεί ο ιερός Χρυσόστομος, ήταν ατελείς και δεν μπορούσαν να καταλάβουν τα λόγια Του. Αυτός όμως,  θέλει να τους  ενεργοποιήσει και να τους τιμήσει.  Έτσι θα το θυμούνταν έντονα ως το τέλος της ζωής τους. Υπακούοντας στο πρόσταγμά Του, φέρνουν μπροστά Του τα πέντε ψωμιά και τα δυο ψάρια που είχαν εκεί. Εδώ φτάνομε στην κορυφαία στιγμή: ο Ιησούς, στρέφοντας τα βλέμματα στον Ουρανό,  ευλογεί,  κόβει τα ψωμιά και δίνει στους μαθητές να μοιράσουν στον κόσμο. Τρώνε όλοι-γύρω στις δέκα χιλιάδες άντρες, γυναίκες και παιδιά. Χόρτασαν και, με τα περισσεύματα, γέμισαν δώδεκα κοφίνια! Κι αυτό, καθώς επισημαίνουν πολλοί, ήταν το πιο σπουδαίο θαύμα. Πέρα από τους συμβολισμούς των αριθμών, διέλυε κάθε αμφιβολία των κακοπροαίρετων και σφράγιζε βαθιά στη μνήμη όλων τα σημεία της δυνάμεως και της αγάπης του Χριστού. Ύστερα, ο Ιησούς στέλνει τους μαθητές με πλοιάριο στην απέναντι ακρογιαλιά, μάλλον  για να ξεκουραστούν, ώσπου να διαλυθούν τα πλήθη.

Ευλογία του Χριστού

Ευλογημένοι οι άνθρωποι εκείνοι, που, αφήνοντας τις εργασίες, τις υποχρεώσεις τους, έτρεξαν στην έρημο να βρουν τον Ιησού. Προφανώς, τους προσήλκυε το μεγαλείο της προσωπικότητάς Του. Προτίμησαν την  επικοινωνία μαζί Του. Να χορτάσουν, έτσι, την πνευματική τους πείνα, ξεπερνώντας όλα τα εμπόδια. Παραμερίζοντας  όλες τις άλλες ανάγκες. Και, βέβαια, τους καλοδέχτηκε Εκείνος που δημιούργησε τον κόσμο από την αγάπη Του. Που είχε θρέψει με το μάνα στην έρημο τους  Ισραηλίτες. Η ευλογία Του, σύμφωνα με τον ιερό Χρυσόστομο, είναι σημείο της θεϊκής υποστάσεώς Του, καθώς, στο πρόσωπό Του συνδυάζονται και εναλλάσσονται, ανάλογα με την περίσταση και τις διδακτικές ανάγκες στο έργο Του, η θεϊκή εξουσία με την προσευχή. Συγχρόνως, μας διδάσκει να ευχαριστούμε κι εμείς το Θεό για την τροφή, καθώς και για όλα τα αγαθά που μας παρέχει. Ο πολλαπλασιασμός των άρτων και των ιχθύων φέρνει στη σκέψη μας τη δημιουργία των έμβιων όντων  που γέμισαν τον Παράδεισο της τρυφής για χάρη του ανθρώπου. Μας διδάσκει όμως και την ολιγάρκεια, την αδελφικότητα, την κοινοχρησία των αγαθών. Όχι, δηλαδή, αφηρημένες ιδέες, αλλά, τρόπο ζωής, όπως αργότερα, υλοποιώντας τη διδαχή του Κυρίου, θα πράξουν οι Απόστολοι και οι διάδοχοί τους στην πρωτοχριστιανική Εκκλησία και οι Άγιοι στην Παράδοση της Εκκλησίας. Στην όμορφη ακολουθία της Αρτοκλασίας, η Εκκλησία υπενθυμίζει και εξυμνεί τον εντυπωσιακό πολλαπλασιασμό των άρτων. Όμως, το πιο σπουδαίο είναι να συνειδητοποιήσουμε την αξία  του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, το οποίο πολλοί Πατέρες  βλέπουν να συμβολίζεται σ’ αυτό το θαύμα. Στο δρόμο της τρομερής κρίσης που μαστίζει την πατρίδα μας, καλούμαστε να ανακαλύψουμε αξίες και πρότυπα ξεχασμένα εδώ και πολύ καιρό. Δυστυχώς,  δε μας ενοχλούσαν  τα μάτια των λιμοκτονούντων παιδιών της Αφρικής, της Μπιάφρα κι άλλων περιοχών, που, σιωπηλά εκλιπαρούσαν τη βοήθειά μας. Έπρεπε να φτάσουν τα δράματα στα σπίτια μας, για να αρχίσομε να προβληματιζόμαστε, να ευαισθητοποιούμαστε και να συμπονούμε! Μέσα στη δίνη των καιρών, η Εκκλησία θα δείχνει τον Κύριο, που έρχεται συνεχώς στις  ερήμους της ζωής μας. Αρκεί κι εμείς να τον ζητάμε, πιστεύοντας βαθιά σε αλήθειες που διακηρύσσονται, όπως στο λαοφιλή  ύμνο: «Πλούσιοι επτώχευσαν και επείνασαν, οι δε εκζητούντες τον Κύριον, ουκ ελαττωθήσονται παντός αγαθού».

Ν.Σ.