Στη Γιορτή της Αγίας Σκέπης της Θεοτόκου
«Της Σκέπης σου Παρθένε ανυμνούμεν τας χάριτας, ην ως φωτοφόρον νεφέλην εφαπλοίς υπέρ έννοιαν»
Η Μητέρα του Κυρίου θεωρείται ως η προστάτισσα του Έθνους. Στις δύσκολες στιγμές οι Έλληνες πάντα στρέφονταν στην Παναγία για προστασία και ελπίδα. Σ’ όλο τον Ορθόδοξο κόσμο είναι γνωστή η Εορτή της Αγίας Σκέπης, που με απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος συνδέθηκε με την Εθνική Εορτή της 28ης Οκτωβρίου, για την προστασία του Έθνους κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ας δούμε όμως πώς καθιερώθηκε η Εορτή της Αγίας Σκέπης.
Μεταφερόμαστε λοιπόν στα χρόνια του βασιλέως Λέοντος του Μεγάλου (457-474 μ. Χ.), που ζούσε στην Κων/πολη ο Όσιος Ανδρέας, ο γνωστός ως «δια Χριστόν σαλός»-γιατί προσποιούνταν τον τρελό, κρύβοντας την αγιότητά του. Μια νύχτα που γινότανε αγρυπνία στο ναό της Παναγίας των Βλαχερνών, ο Άγιος Ανδρέας μαζί με τον μαθητή του Επιφάνιο, που έγινε αργότερα Πατριάρχης Κων/πόλεως (520-536 μ. Χ.), είδαν την Υπεραγία Θεοτόκο να εισέρχεται από την κεντρική πύλη του ναού, συνοδευόμενη από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, τον Ιωάννη το Θεολόγο και από πλήθος άλλων αγίων και αγγέλων. Μπήκε στο ναό, γονάτισε και προσευχήθηκε με θερμά δάκρυα υπέρ της σωτηρίας των πιστών. Μετά από πολλή ώρα σηκώθηκε και μπήκε στο ιερό, όπου φυλασσόταν το μαφόριο, δηλαδή το τσεμπέρι της. Το πήρε στα χέρια της και βγαίνοντας έξω το άπλωσε πάνω από τους πιστούς, για να δείξει ότι τους σκεπάζει και τους προστατεύει. Έτσι απλωμένο το έβλεπαν για πολλή ώρα να εκπέμπει δόξα θεϊκή. Όσο φαινόταν εκεί η Κυρία Θεοτόκος, φαινόταν και το μαφόριο να ακτινοβολεί́. Όταν η Παναγία άρχισε να ανεβαίνει στον ουρανό, άρχισε και η εσθήτα να συστέλλεται λίγο-λίγο και να χάνεται.
Αυτό το γεγονός ήταν η αφορμή, ώστε η Εκκλησία μας να καθιερώσει τη Γιορτή της Αγίας Σκέπης της Θεοτόκου. Κι είναι αναρίθμητα τα θαύματά της, σ’ όλες τις εποχές. Στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Έλληνες την έβλεπαν πάνω από τα χαρακώματα να τους προστατεύει από τους βομβαρδισμούς. Να προπορεύεται και να καθοδηγεί τον ελληνικό στρατό στις γραμμές του μετώπου στα δύσβατα και χιονισμένα βουνά της Πίνδου και της Βορείας Ηπείρου. Οι στρατιώτες είχαν εικόνες της Παναγίας στις ταυτότητες ή στα προσωπικά τους αντικείμενα. Κι έχομε πολλές συγκλονιστικές μαρτυρίες για την παρουσία και τα θαύματά της, ώστε οι στρατιώτες να την αποκαλούν «Υπέρμαχο Στρατηγό»! Λογοτέχνες, πολιτικοί και στρατιωτικοί αποτύπωσαν τη μορφή της ως εμψυχώτρια και οδηγό των μαχητών. Ο Γιάννης Ρίτσος συνδέει την Παναγία με τον αγώνα του λαού, δίνοντάς της μια ανθρώπινη και παρηγορητική διάσταση, ως μια λαϊκή μητέρα. Στο πρόσωπό της βλέπει τη μάνα του στρατιώτη και κάθε Ελληνίδα μάνα. Έτσι, η Παναγία ταυτίζεται με τον πόνο και τη θυσία του λαού, που αγωνίζεται για την ελευθερία. Η αναφορά στην Παναγία εμφανίζεται με συγκινητικό τρόπο και σε ποιήματα του Θωμά Γκόρπα, όπως το «Περνάει ο στρατός» :
«Κ’ η Παναγία που σας προστάτευε πού ήτανε πατέρα;
δεν ήταν δίπλα σας όταν φωνάζατε Αέρα;
– Ίσως την έβλεπαν οι στρατηγοί την Παναγία,
όταν μας ψάχνανε στους χάρτες μέσα στα γραφεία…»
Τέλος, ο Άγγελος Τερζάκης περιγράφει τις εμφανίσεις της Θεοτόκου ως εξής: «Ενώ το χιόνι πύκνωνε όλο και περισσότερο και το κρύο δυνάμωνε, ενώ ο χειμώνας έμπαινε με το βήμα του βαρύ, κρουσταλλιασμένο, ο φαντάρος είχε σηκώσει το γιακά της χλαίνης, που την έφαγαν οι βροχές… Έπρεπε τώρα να διώξει τον εχθρό από το εθνικό έδαφος, να τον κυνηγήσει όσο πιο μακριά γινόταν. Στο μέτωπο, σε όλη τη γραμμή, από τη γαλανή θάλασσα του Ιονίου ίσαμε ψηλά στις παγωμένες Πρέσπες, ο ελληνικός στρατός άρχισε να έχει παντού το ίδιο όραμα: Έβλεπε τις νύχτες μια γυναίκεια μορφή να προβαδίζει, ψηλόλιγνη, αλαφροπερπάτητη, με την καλύπτρα της αναριγμένη από το κεφάλι στους ώμους. Την αναγνώριζε, την ήξερε από πάντα, του την είχαν τραγουδήσει σαν ήτανε μωρό κι ονειρευότανε στην κούνια. Ήταν η μάνα η μεγαλόψυχη στον πόνο και στην δόξα, η λαβωμένη της Τήνου, η υπέρμαχος Στρατηγός» («Ελληνική εποποιία 1940-1941»).
Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς σημειώνει: «Ἀναρίθμητες καί ἀτελείωτες εἶναι οἱ ἐμφανίσεις καί οἱ εὐεργεσίες τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Καί ἐάν ὅλος αὐτός ὁ λαός πού σιωπᾶ, πού θεωρεῖ ὅλες αὐτές τίς οὐράνιες ἐμφανίσεις πολύτιμο καί γλυκό μυστικό του, ἔλεγε ὅ,τι ἔχει μάθει, ἡ γῆ θά γέμιζε ἀπό θαυμασμό. Πιστέψτε με, ὅταν ὁ ἄνθρωπος μπαίνει στήν ἐκμάθηση τῶν ἐνεργειῶν καί ἀγγελιῶν τοῦ οὐράνιου κόσμου στή γήινη ζωή μας, αἰσθάνεται ὅτι μπῆκε σ᾿ ἕνα τεράστιο καί ἄγνωστο βασίλειο τῆς πλέον θαυμαστῆς πραγματικότητας. Σ᾿ αὐτό τό σκοτάδι ἡ ψυχή μας μπορεῖ νά μπεῖ μόνο μέ τίς ἀναμμένες λαμπάδες τῆς πίστης καί τῆς ἀγάπης» («Δρόμος δίχως Θεό δέν ἀντέχεται» σελ. 159-161). Χρειαζόμαστε την «ασπίδα» της Παναγίας στις τεράστιες δυσκολίες της ζωής μας. Μακάρι η μεγάλη Γιορτή της Αγίας Σκέπης να είναι ουσιώδης και αφυπνιστική για το Έθνος μας, στους δύσκολους καιρούς μας.
Νίκος Σιγανός
