Όταν η Φύση εξυμνεί το Θεό
«Αίνει η ψυχή μου τον Κύριον..Τον ποιήσαντα τον ουρανόν και την γην, την θάλασσαν και πάντα τα εν αυτοίς»
Με νωπές ακόμα τις αγιοδημητριάτικες ευωδίες και με τον ήρεμο καιρό του Φθινοπώρου, νιώθουμε την ανάγκη να αφήσομε για λίγο τις πολύβουες πολιτείες, για να απολαύσομε τα αμέτρητα χρώματα, τους ήχους, τις ομορφιές της ζωογονημένης από τις πρόσφατες βροχές φύσης, που διαλαλούν τη δόξα του Θεού κι ευφραίνουν τις ανθρώπινες καρδιές και αισθήσεις. Ήδη βγήκαν οι γεωργοί-μέσα σε αντίξοες συνθήκες και με πολυμέτωπο, σκληρό αγώνα- να καλλιεργήσουν τα χωράφια τους. Μέσα στο Νοέμβριο, ενώ θα ολοκληρώνονται σιγά- σιγά η σπορά και το όργωμα-όπου γίνονται ακόμη-αρχίζει το λιομάζωμα, που θα δώσει το ευλογημένο λάδι-από τα πιο βασικά στοιχεία της διατροφής μας. Μοιάζει κι ετούτος ο μήνας με πανέμορφο περιβόλι, που ευωδιάζει με τα χαρίσματα τόσων Αγίων, λίαν αγαπητών στο λαό μας.
«Ἡ φύσις ὑμνεῖ τό Θεό»: ωραία φράση, που εκφράζει μια βαθιά αλήθεια-καταστάλαγμα της Πατερικής παράδοσης και της Χριστιανικής Γραμματείας. Ο κόσμος θεωρείται ένας «ζωντανός ύμνος» προς το Θεό, μέσα από την ίδια την ύπαρξη, τη δομή και την ομορφιά της. Τα αστέρια και ο ουρανός φανερώνουν σιωπηλώς το μεγαλείο του Θεού. Πολλοί Ψαλμοί είναι «προσκλητήρια» προς τη Φύση -τον ήλιο, τη σελήνη, τα άστρα, τη φωτιά, το χαλάζι, τα ποτάμια, τη θάλασσα, τα βουνά, τα ζώα, τα δέντρα κι όλα τα φυτά- όλα να υμνήσουν τον Κύριο! Οι Άγιοι Πατέρες, που ήταν «πανεπιστήμονες» της εποχής τους, αναζητούν το νόημα της Δημιουργίας και «βλέπουν» παντού το «σχέδιο» του Θεού. Η παρατήρηση της αρμονίας του Σύμπαντος οδηγεί τον άνθρωπο στη γνώση και τη δοξολογία Του. Η Κτίση είναι ένα «βιβλίο», που αποκαλύπτει το Δημιουργό.
Αλλά, ποιος είναι ο ρόλος και η αξία του ανθρώπου; Είναι άραγε ένα απλό ζώο, ανάμεσα στα εκατομμύρια των γενών και των ειδών; Η καταπληκτική διήγηση της Γενέσεως-του πρώτου βιβλίου της Αγίας Γραφής- μάς πληροφορεί για κάτι εξόχως σημαντικό: ο Θεός δημιουργεί όλα τα όντα με το λόγο Του, αλλά ξεχωρίζει τον άνθρωπο, ως «κατ’ εικόνα και ομοίωσίν» Του. Πλάθει τον Αδάμ με το χώμα, κι ύστερα εμφυσάει στο πρόσωπό του «πνοή ζωής»-την ψυχή. Δεν είναι λοιπόν ο άνθρωπος ένα απλώς πιο εξελιγμένο ζώο, πιο έξυπνο, όπως πιστεύουν οι οπαδοί αθεϊστικών ιδεολογιών. Είναι «ζώον θεούμενον», με υψηλές προδιαγραφές. Οι Πατέρες της Εκκλησίας επισημαίνουν τα ιδιαίτερα «γνωρίσματα» του ανθρώπου, που τον διαφοροποιούν ριζικά από τα ζώα: το λογικό, τη δημιουργικότητα, την κοινωνικότητα, την αγάπη. Στην Αγία Γραφή αποκαλύπτονται η μοναδικότητα και ο υψηλός προορισμός του ανθρώπου, που είναι «φύλακας», «διαχειριστής» της φύσεως, συνδημιουργός του Θεού.
Από τα παραπάνω εύκολα μπορούμε να αντιληφθούμε την τεράστια ευθύνη του ανθρώπου, και την αξία της σχέσης του με το Θεό και τον κόσμο. Ως «κορωνίδα της δημιουργίας», αποτελεί τον «κρίκο» που ενώνει γη και ουρανό. Το περιβάλλον δεν είναι «εργαλείο» για εκμετάλλευση. Αποτελεί ύψιστο «δώρο» ζωής, που απαιτεί σεβασμό και προστασία. Η ομορφιά, η αρμονία, το μεγαλείο της Φύσης προκαλούν θαυμασμό και ευγνωμοσύνη προς τον Πλάστη. Η σωστή σχέση που καλείται ο άνθρωπος να αναπτύξει με την Κτίση, στηρίζεται στο προνόμιο της ελευθερίας του και εντάσσεται στη σωστή σχέση του με τον Θεό, αφού η παρατήρηση του έναστρου ουρανού, με τους αναρίθμητους Γαλαξίες, και η μελέτη του Σύμπαντος τον ωθούν να αναζητήσει το Δημιουργό.
Είναι λοιπόν ευνόητη η σύνδεση της Θεολογίας με τις Φυσικές Επιστήμες και την Οικολογία. Μάλιστα, γίνονται σοβαρές προσπάθειες σ’ αυτή την κατεύθυνση τα τελευταία χρόνια. Η Ορθόδοξη Θεολογία κάνει σαφές ότι, όταν ο άνθρωπος απομακρύνεται από το Θεό, γίνεται αλαζόνας, διαρρηγνύει τις σχέσεις του με το συνάνθρωπο, καταστρέφει και τη φύση και τελικά, τον ίδιο τον εαυτό του. Αυτά, δυστυχώς, επαληθεύονται τραγικά σ’ όλες τις πτυχές της ζωής του συγχρόνου ανθρώπου. Η φιλαυτία, η κενοδοξία, η απληστία και όλα τα ανθρώπινα πάθη, δημιουργούν αναρίθμητα προβλήματα και καθημερινά δράματα στην κοινωνία, στο περιβάλλον, στη Φύση. Η λύση βέβαια δε βρίσκεται αλλού, από την αναγνώριση της παρουσίας και της Πρόνοιας του Θεού, στην αναζήτηση της αγάπης, της ταπείνωσης, της ανιδιοτέλειας, της νηφαλιότητας και του σεβασμού ολόκληρης της Δημιουργίας.
Βέβαια, η ζωή του ανθρώπου δεν τελειώνει στον τάφο. Με την ανάσταση όλων των ανθρώπων, θα συνεχιστεί αιωνίως. Μετά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, που ως χριστιανοί προσδοκούμε, έρχεται ο «ανακαινισμός» του κόσμου! Λοιπόν, ο άνθρωπος πάντα θα εξαρτάται από το Θεό, γιατί από Κείνον κατάγεται, με προορισμό να ενωθεί μαζί Του. Τους αμέτρητους, «κρυφούς» «ύμνους» που εκπέμπει το Σύμπαν, ο άνθρωπος, ως «ιερέας της Κτίσεως», καλείται να τους μετατρέψει σε ενσυνείδητη, λογική ευχαριστία και συγχρόνως, να αγαπά και να προστατεύει το Περιβάλλον, ως δημιούργημα του Θεού. Και να δοξολογεί τον Ύψιστο, «πάντων ένεκεν», όπως ο ιερός Χρυσόστομος, ως το τέλος της ζωής του.
Καλό μήνα. Νίκος Σιγανός
