Σχόλια στο Ευαγγέλιο της Κυριακής

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΖΑΚΧΑΙΟΥ (Λουκ. Ιθ΄, 1-10)

          Καθώς ο χρόνος της παραμονής του Κυρίου στη γη ολοένα και μικραίνει, πορεύεται με τους μαθητές Του για το εκούσιον Πάθος, στην Ιερουσαλήμ. Για τρία, περίπου, χρόνια, ακούνε τα εξαίσια λόγια Του. Απολαμβάνουν την παρουσία Του. Βλέπουν τα θαύματά Του. Και, ενώ πολλές φορές τους είχε προειδοποιήσει για όσα επρόκειτο να συμβούν, ελάχιστα θα κατανοήσουν, πριν την Ανάσταση και την Πεντηκοστή. Έτσι, στις πιο κρίσιμες στιγμές, όλοι, σχεδόν , επρόκειτο να τον εγκαταλείψουν! Στα νότια της κοιλάδας του Ιορδάνη, δυτικά της Νεκράς Θάλασσας, είναι η Ιεριχώ. Γνωστή για πολλά γεγονότα από την Παλαιά Διαθήκη, αλλά, και από τα Ευαγγέλια, με συχνές επισκέψεις, θαύματα και Παραβολές του Χριστού. Τόπος συνάντησης πολλών φυλών, με ζωηρό εμπόριο, διάφορα επαγγέλματα, πολύ πλούτο. Εδώ, λοιπόν,  γίνονται όσα διηγείται ο Ευαγγελιστής Λουκάς. Ας προσπαθήσουμε να συλλογιστούμε πάνω στα γεγονότα και τις συμπεριφορές των προσώπων, για να διδαχτούμε κι εμείς από το ζωοφόρο  Λόγο του Θεού.

Ο Ζακχαίος και ο Χριστός

          Ο Ζακχαίος ήταν αρχιτελώνης. Άνθρωπος, δηλαδή, «βουτηγμένος» στη διαφθορά, την εκμετάλλευση, τις  κλεψιές, τις αδικίες. Έτσι, θα απολάμβανε μεγάλα προνόμια: πλούτου, κοινωνικών σχέσεων,  δόξας. Όμως, η πλεονεξία δε φέρνει την αληθινή ευτυχία; Πόσοι είναι οι ζάμπλουτοι, και στην εποχή μας, που πεθαίνουν δυστυχισμένοι, χωρίς αληθινή οικογένεια, μόνοι, ή, με τους θησαυρούς τους, αποκομμένοι, ουσιαστικά, από την ανθρώπινη κοινωνία; Ο Απόστολος Παύλος  χαρακτηρίζει την πλεονεξία ως ειδωλολατρία. Οι Πατέρες την καυτηριάζουν με τα σκληρότερα λόγια, θεωρώντας την ως ψυχική νόσο. Θηρίο ανήμερο, που καταβροχθίζει τις ανθρώπινες σχέσεις. Όμως, η ψυχή του ανθρώπου είναι ανεξερεύνητη. Κρύβει, πολλές φορές, φοβερές εκπλήξεις. Έτσι, ένα απίθανο κενό υπήρχε  στα βάθη της υπάρξεως αυτού του αρχιλωποδύτη. Ανικανοποίητος από τον τρόπο ζωής του, φαίνεται πως έψαχνε μια ευκαιρία να  αλλάξει. Κι αυτή του παρουσιάστηκε, με την πληροφορία του ερχομού του Ιησού. Την άρπαξε, κυριολεκτικά, για να απαλλαγεί από το φοβερό πάθος του. Τρέχοντας ολοταχώς και, αψηφώντας τις αποδοκιμασίες του πλήθους, καθώς ήταν κοντός ανεβαίνει στη συκομουριά, ποθώντας διακαώς να δει τον Ιησού από κοντά. Αποφασισμένος για όλα, τα θυσιάζει όλα, προκειμένου να μπορέσει να ελκύσει το βλέμμα του Θεανθρώπου. Και, πράγματι, η μεγάλη στιγμή ήρθε. Μόλις τον αντικρίζει  Εκείνος, όχι μόνο δεν τον προσπερνά, αλλά του κάνει την υψίστη τιμή: του ζητάει να φιλοξενηθεί στο δικό του σπίτι! Αλήθεια, πόσοι από μας δε θα ζήλευαν τέτοια χάρη; Πόσοι δε θα ποθούσαν να τους επισκεφθεί, να ζεστάνει τις καρδιές, να διώξει  την παγωνιά του χειμώνα;  Ώ, αυτό το  βλέμμα του Σωτήρα μας, το γεμάτο θείου ελέους! Απροσμέτρητο το βάθος του ωκεανού της αγάπης Του. Αυτό το ανόθευτο και αναλλοίωτο φάρμακο κατά των παθών δίνει απλόχερα στο Ζακχαίο- ό,τι, ακριβώς, του είχε λείψει. Και δρα αυτομάτως θεραπευτικά στο σκοτεινό κόσμο της ψυχής του. Με το διακαή πόθο του να συναντήσει τον Ιησού, πετυχαίνει το ανέλπιστο: να τον έχει στο ίδιο του το σπίτι! Οφθαλμοφανής, βέβαια, είναι η διαφορά των ανθρώπινων σκέψεων, ιδεών, συναισθημάτων από του Κυρίου: βλέποντας  τον άνθρωπο, όσο αμαρτωλός κι αν είναι,  δημιουργημένο ως εικόνα Του, προορισμένο για την αιωνιότητα, διαχέει τις ακτίνες του Άκτιστου Φωτός Του  ως τα βαθύτερα σημεία της υπάρξεώς του, ανακαλώντας τον στην αρχέγονη, παραδεισένια ομορφιά του. Το αποτέλεσμα στην περίπτωση του Ζακχαίου ήταν άμεσο. Χωρίς αμφιταλαντεύσεις και κλυδωνισμούς, δείχνει εμπράκτως τη μετάνοιά του. Δηλώνει δημοσίως ότι δίνει τη μισή περιουσία του στους φτωχούς και σ’ όσους αδίκησε, θα ανταποδώσει στο τετραπλάσιο! Εκπληκτικό: ο πρώην άρπαγας, αχόρταγος πλουτοκράτης, γνωρίζοντας το Χριστό, υφίσταται απίστευτη εσωτερική αλλοίωση. Γίνεται τόσο φιλάνθρωπος και κάνει τους πολλούς κοινωνούς των αγαθών του! Το επισφράγισμα της θεραπευτικής διαδικασίας ήρθε με τα λόγια  του Κυρίου: «σήμερον σωτηρία τω οίκω τούτω εγένετο… Ήλθε γαρ ο υιός του ανθρώπου ζητήσαι και σώσαι το απολωλός» (9-10).

Εμείς και ο Ζακχαίος

          Στεκόμαστε με  θαυμασμό μπροστά στο Ζακχαίο: μικρό στο σώμα, αλλά, μεγάλο  στις πνευματικές αναβάσεις. Δεν μπορούμε να ξέρομε τί ακριβώς ήταν εκείνο που τον οδήγησε στην ηρωική απόφασή του. Πώς, από  μια καταστρεπτική πνευματική ασθένεια-την πλεονεξία- έφτασε στη σωτηρία. Όμως, η ειλικρινής μετάνοιά του, δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως μια αυστηρά ατομική, «δική του» υπόθεση. Η απόκτηση και η διαχείριση του πλούτου δεν είναι ατομικό κατόρθωμα και δικαίωμα, σύμφωνα με το Λόγο του Θεού και τη διδασκαλία των Πατέρων. Έτσι, η μίμηση του αρχιτελώνη θα μπορούσε να έχει  σωτήριες προεκτάσεις και στη δική μας κοινωνία, που υφίσταται απρόσμενη καταστροφή, λόγω, κυρίως,  της πλεονεξίας των ισχυρών και των απερίγραπτων παθών τους. Όχι μόνο για την αποκατάσταση ολοφάνερων ατομικών και κοινωνικών αδικιών, αλλά, και σε μια πιο δίκαιη κατανομή των υλικών αγαθών, για χάρη των μεσαίων και κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων, που πλήττονται βάναυσα και, σε μεγάλο βαθμό λιμοκτονούν, μέσα στην απρόσμενη  κρίση. Αυτή την Κυριακή, στους ναούς θα ακουστεί η ωραία διήγηση του Ευαγγελιστή Λουκά για το Ζακχαίο, τον οποίο η Εκκλησία μας τιμά  ως έναν από τους εβδομήντα Αποστόλους. Θέλοντας, λοιπόν, να μας προετοιμάσει ψυχολογικά για την ωραιότατη περίοδο του Τριωδίου, είναι σα να μας παρακινεί, από τώρα, μ’ αυτή την ευαγγελική περικοπή, να ετοιμαστούμε να ακολουθήσομε το Χριστό στην πορεία Του προς τα κοσμοσωτήρια Πάθη. Ας το επιχειρήσουμε, ξεκινώντας από τα γεγονότα της ιστορικής συκομουριάς, που, παραφυάδα της -κορμός ολόκληρος- σώζεται ίσαμε σήμερα, έξω από την όμορφη Ιεριχώ.  Καθώς τα γάργαρα νερά των πηγών του προφήτη Ελισαίου δροσίζουν την περιοχή, ας ποτίσει η πίστη και η αγάπη  τις καρδιές μας. Εκείνος που δοκιμάστηκε με τους τρομερούς πειρασμούς πάνω στο Σαραντάριον Όρος και νίκησε, περπάτησε, αγίασε και ημέρεψε τον τόπο, μας προσκαλεί στον αγώνα της αγιότητας. Για να τον δοξάζουμε, όχι μόνο με τα ανάξια χείλη μας, στις ώρες της Λατρείας, αλλά, πολύ περισσότερο: με όλη τη ζωή μας.

Ν Σ