Σχόλια στο Ευαγγέλιο της Κυριακής

 ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΙΚΟΥ (Ιωάν. Ε΄,1-15)

«Επέστη ο φιλάνθρωπος, και πανοικτίρμων Κύριος, Προβατική κολυμβήθρα, του θεραπεύσαι τας νόσους» (Εξαποστειλάριον»). Πρέπει να ήτανε τέτοια εποχή, που ο Ιησούς, αφού είχε περιοδεύσει στη Γαλιλαία κηρύσσοντας και θαυματουργώντας, έρχεται στα Ιεροσόλυμα, για την εβραϊκή Εορτή της Πεντηκοστής. Δίπλα από τη δεξαμενή Βηθεσδά, που ήταν στην Προβατική Πύλη, με τις πέντε στοές (πτέρυγες), βρισκόταν πλήθος πασχόντων από διάφορες ασθένειες. Όλοι αυτοί περίμεναν, καθώς άγγελος Κυρίου κατέβαινε κατά καιρούς, τάρασσε το νερό και όποιος έμπαινε πρώτος, θεραπευόταν. Περνώντας ο Ιησούς, βλέπει κάποιον που ήταν κατάκοιτος με παραλυσία επί τριάντα οκτώ χρόνια. Στην ερώτησή Του, αν θέλει να θεραπευτεί, αυτός απαντάει πως δεν έχει άνθρωπο δικό του να τον μετακινήσει την κατάλληλη ώρα. Τότε, ο Κύριος του λέει να πάρει το κρεβάτι του και να περπατήσει. Και, ω του θαύματος, έγινε ακριβώς έτσι! Όμως, τί κρίμα, που ήταν Σάββατο. Οι θρησκευτικοί άρχοντες των Ιουδαίων, ως πιστοί τηρητές του Νόμου, άλλο που δεν ήθελαν, αρχίζουν την ανάκριση του ανθρώπου, κατακρίνοντάς τον που έγινε καλά! Περιττό, βέβαια, να προσθέσομε εδώ, ότι, η σχολαστικότητά τους είχε φτάσει στα όρια του γελοίου. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, ο παραλυτικός δεν ήξερε πως ο Ιησούς ήταν ο θεραπευτής του, γιατί Εκείνος, όπως λέει ο ευαγγελιστής, έφυγε αμέσως απαρατήρητος, καθώς είχε συγκεντρωθεί το πλήθος. Μετά, όμως, τον συναντάει στο Ναό και του παραγγέλνει, τώρα που έγινε υγιής, να μην αμαρτήσει ξανά. Αυτός, προφανώς κατενθουσιασμένος, πήγε και πληροφόρησε τους Ιουδαίους ότι ο Ιησούς ήταν που τον είχε θεραπεύσει. Όχι, δηλαδή, από κακία, αλλά, όπως συνήθως γινόταν, για να διαλαλήσει την ευεργεσία που δέχτηκε από το Χριστό.

 Λόγος, διάλογος, θεραπεία

Εκεί, στο «νοσοκομείο» της Βηθεσδά («Οίκος ελέους»), βλέπομε τον ανθρώπινο πόνο, ενσαρκωμένο με πολλές μορφές, να έχει καθηλώσει και να ταλαιπωρεί, εκπροσωπώντας  διαχρονικά, όλες τις κοινωνίες. Κληρονομημένος από τους Πρωτοπλάστους, μας ακολουθεί, από τότε, ως η αχώριστη «σκιά» του εαυτού μας. Μέγιστο, δυσεπίλυτο, πρόβλημα, χρειάζεται μεγάλες αντοχές, αλλά, προπάντων, τη θεϊκή ενδυνάμωση, για να  είναι υποφερτό το «δυσβάστακτο βάρος» του. Μ’ όλες τις προόδους των Επιστημών, οι σωματικές, αλλά, και οι ψυχικές ασθένειες, βάζουν σε δοκιμασία, λίγο πολύ, όλους τους ανθρώπους. Ιδιαίτερα οι δεύτερες, μάλλον αυξάνονται, μπροστά στα μεγάλα υπαρξιακά κενά, τα ατελείωτα δράματα και τις  «κρίσεις» της εποχής μας. Ο Παραλυτικός, λες και συγκεφαλαιώνει όλες τις μορφές-ίσως και τις αιτίες- της κακοδαιμονίας των ανθρώπων. Καθηλωμένος για τριάντα οκτώ χρόνια σ’ ένα κρεβάτι, νιώθει τραγικά μόνος ανάμεσα σε αναρίθμητους συνανθρώπους του, που τον προσπερνούν αδιάφοροι, επιδιώκοντας τη δική τους θεραπεία ή των συγγενών τους. Μήπως, όμως, έτσι δε γίνεται και στην εποχή μας; Μήπως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν παραμένουν αμπαρωμένοι στον «κόσμο» τους, στα  «δικά» τους-«Εγώ», οικογένεια, φιλίες, σχέσεις, κόμματα, ομάδες, κοινωνικές τάξεις, ιδεολογίες, συστήματα, φυλές, έθνη; Έτσι, ήδη από τα αγέννητα παιδιά που δολοφονούνται, ως τους νέους, με την ανεργία, τα  αδιέξοδα, τις τεράστιες δυσκολίες, τους άνεργους οικογενειάρχες  και τους ξεχασμένους ηλικιωμένους, μέσα από συνθήκες τραγικές,  αναρίθμητες δυνατές ή σιωπηλές «κραυγές» ακούγονται, ζητώντας βοήθεια στα προβλήματά τους. Όμως, ο Παραλυτικός, διαθέτει αξιοθαύμαστα χαρίσματα: γενναιότητα, καρτερικότητα, υπομονή. Το καμίνι του πόνου, καθώς λέει κι ο ιερός Χρυσόστομος, μπορεί να γίνει «χωνευτήρι» που θα δείξει το χρυσάφι της ψυχής. Πηγή δροσιάς του Πνεύματος και φανερώσεως των θαυμάτων του Θεού. Ας δούμε, τώρα, πώς ενεργεί ο Χριστός και γιατί.                                          Εκ πρώτης όψεως, μας παραξενεύει που ρωτάει τον Παραλυτικό, αν θέλει να γίνει υγιής. Αλλά, αν σκεφτούμε λίγο, θα θαυμάσομε τη σοφή παιδαγωγία Του. Ξέροντας πως ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματικό και κοινωνικό ον, θέλει να του θεραπεύσει όχι μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχή. Σεβόμενος την ελευθερία του, ενεργοποιεί τη θέλησή του. Ο εν αρχή Λόγος , που έδωσε στον άνθρωπο, ως εικόνα Του, το αυτεξούσιο και το χάρισμα του λόγου, απλά και διακριτικά τον βοηθάει να εξωτερικεύσει το «δυσβάστακτο βάρος» της μοναξιάς  και, δια του λόγου Του, τον θεραπεύει. Έτσι,  θα πει ωραία κι ο υμνογράφος: «Κύριε, τον Παράλυτον  ουχ η κολυμβήθρα εθεράπευσεν, αλλ’ ο σος λόγος ανεκαίνισε…εις μαρτύριον του πλήθους των οικτιρμών σου, δόξα σοι» (Δοξαστικόν Κυριακής).

«Καθαίρει Χριστός»

          Η σημερινή ευαγγελική περικοπή δίνει αφορμή για προβληματισμό σε μεγάλα, διαχρονικά προβλήματα: Θεός, κόσμος, άνθρωπος, αμαρτία, σωτηρία. Σύμφωνα με τη χριστιανική θεώρηση, όλα  αλληλοπεριχωρούνται. Ο άνθρωπος, μέσα από τιτάνιους αγώνες, θλίψεις και σκληρές δοκιμασίες, αναδεικνύεται ήρωας. Εξυψώνεται ως τους ουρανούς της αγιότητας, αρκεί να μην αγωνίζεται μόνος. Ο κίνδυνος της θανατερής φιλαυτίας καραδοκεί συνεχώς, για να διαλύσει ό,τι ωραίο ενυπάρχει μέσα μας. Άγιοι Πατέρες, όπως ο ιερός Χρυσόστομος, καθώς και υμνογράφοι, στη θεραπεία του Παραλυτικού βλέπουν το συμβολισμό και την προετοιμασία του Βαπτίσματος, με το οποίο απεριόριστος αριθμός ανθρώπων λαμβάνει την καθαρτική δύναμη του Αγίου Πνεύματος και τις δωρεές Του: «Βαπτίσματι θείω νυν καθαίρει, άπειρα πλήθη ο Χριστός» (Κανόνας). Έτσι, η Αγία μας Εκκλησία συνεχίζει το έργο του Χριστού με τα μυστήρια, τη λογική και αναίμακτη λατρεία των πιστών, των «λογικών προβάτων» Του. Αν αισθανόμαστε, λοιπόν, ενσυνείδητα μέλη της, μ’ όλες  τις αμαρτίες μας, δε δικαιολογούμαστε να λέμε ότι «δεν έχομε άνθρωπο». Έχομε τον Θεάνθρωπο.  Ας τον παρακαλέσομε, μαζί με τον υμνογράφο: «Την ψυχήν μου Κύριε, εν αμαρτίαις παντοίαις και ατόποις πράξεσι, δεινώς παραλελυμένην, έγειρον τη θεϊκή σου επιστασία, ώσπερ και τον Παράλυτον ήγειρας πάλαι, ίνα κράζω σεσωσμένος. Οικτίρμον δόξα, Χριστέ, τω κράτει σου» (Κοντάκιον Κυριακής).

Ν. Σ.