Σχόλια στο Ευαγγέλιο της Κυριακής

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ (Ματθ. ΣΤ΄,14-21) Λίγες, μόλις μέρες πριν τη Σαρακοστή και, ενώ τριγύρω μας ο κόσμος βρίσκεται σε μια αλλοπρόσαλλη κατάσταση, νιώθουμε την ανάγκη να απομονωθούμε από τις «βοές» και τις «σειρήνες» του, για να ακολουθήσομε το δρόμο που  μας ανοίγει  η Εκκλησία. Στην υμνογραφία αυτής της Κυριακής, γνωστής ως Τυρινής ή, Τυροφάγου, με εκπληκτικές σκηνές, εικόνες και περιγραφές,    παρουσιάζεται η στέρηση του Παραδείσου της τρυφής, η  απώλεια της θεοΰφαντης στολής των Πρωτοπλάστων. Όμως, επειδή  αιτία του δράματος εκείνου ήταν η παράβαση της θεϊκής εντολής της νηστείας, μπροστά μας προβάλλει η εικόνα του κλαίοντος Αδάμ, για να μας αφυπνίσει και να αναλάβομε τον καλό αγώνα. Στην ευαγγελική περικοπή, ο Κύριος, συνεχίζοντας τη μοναδική και ανεπανάληπτη Επί του Όρους Ομιλία Του, έρχεται να  δώσει τις σωστές βάσεις σε τρία σπουδαία ζητήματα και να διευρύνει τους ορίζοντές τους. Ας τα δούμε.

Συγχωρητικότητα, νηστεία, θησαυρισμός

α.«Άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών». Αμέτρητες φορές, τα χείλη  των χριστιανών έχουν προφέρει αυτές τις φράσεις. Πόσο, όμως, σκεφτόμαστε  την αξία αυτού του αιτήματος, που, ο ίδιος ο Κύριος διατύπωσε για μας, στην ομώνυμη Προσευχή Του; Από τότε που ο άνθρωπος έφυγε από τον Παράδεισο, στα βάθη της ψυχής του υπάρχει και ενεργεί, ως  προίκα ανεκτίμητη, μια δύναμη, που, υπό κανονικές συνθήκες, θα λέγαμε ότι κυβερνά και κατευθύνει τη ζωή του. Είναι η συνείδηση, που, ως εξουσιοδοτημένος εντολοδόχος του Θεού, υπαγορεύει αποφάσεις. Προτείνει συμπεριφορές. Υποβάλλει σε έλεγχο σκέψεις, λόγους, πράξεις. Οδηγεί τους ανθρώπους σε πορείες ανοδικές. Σε μεγάλες κατακτήσεις. Εμπνέει οράματα, επιτυχίες απερίγραπτες, τρόπους ζωής, αξιοθαύμαστες ανθρώπινες σχέσεις. Η παραμέληση, η υποτίμηση, ή, η περιφρόνησή της, μπορούν να προκαλέσουν ανεξίτηλες πληγές, αδιέξοδα, δράματα με απρόσμενες διαστάσεις. Αι λοιπόν, αυτή την «εσωτερική φωνή του Θεού» στον άνθρωπο έρχεται να τροφοδοτήσει ο Χριστός, θέτοντας τη συγχωρητικότητα ως βασική προϋπόθεση της αληθινής σχέσης μας προς τον Ουράνιο Πατέρα. Ο ίδιος είναι ο «Χώρος των ζώντων». Και, αν η καρδιά μας «διασταλεί», ώστε να μπορούμε, καθώς μας υπέδειξε, να συγχωρούμε  άπειρες φορές, τότε θα συνυπάρχουμε αρμονικά  μ’ Εκείνον και τους συνανθρώπους μας, φίλους και εχθρούς μας. Μόνον έτσι θα βρούμε την αληθινή γαλήνη και πληρότητα και, ως «δούλοι αγαθοί», θα είμαστε συνδαιτυμόνες στο πλούσιο Τραπέζι της χαράς Του! β. «Όταν δε νηστεύητε, μη γίνεσθε ώσπερ οι υποκριταί σκυθρωποί». Η νηστεία, όπως ήδη αναφέραμε, είναι πανάρχαιος θεσμός, «συνηλικιώτις της ανθρωπότητος» (Μ. Βασίλειος). Κληρονομιά πολλών θρησκειών. Καθιερωμένη ως θεία εντολή στην Π. Διαθήκη, κηρύσσεται από τους Προφήτες ως μέσο παιδαγωγικό για μετάνοια και επιστροφή στο Θεό. Ο ίδιος ο Κύριος ξεκίνησε τη δημόσια δράση Του με τη  νηστεία στο Σαραντάριον  Όρος και τη συνιστούσε ως όπλο δυνατό εναντίον του Διαβόλου. Έρχεται, λοιπόν, να καυτηριάσει το φαινόμενο της υποκριτικής και επιφανειακής νηστείας. Αυτής που γίνεται με εγωισμό, κενοδοξία. Όχι, λοιπόν, στη νηστεία για επίδειξη, αλλά, «ναι» στη σωστή, τη γνήσια, την «κρυφή». Νηστεία για τον  ουράνιο Πατέρα μας, που θα μας ανταμείψει ολοφάνερα, όπως Εκείνος γνωρίζει. Η Εκκλησία παρέλαβε τη θεοδίδακτη νηστεία και οι άγιοι Πατέρες καθόρισαν τις διάφορες περιόδους και μορφές της. Δικαιολογημένα την εξυμνούν με πολλούς τρόπους. Στοιχείο ανέκαθεν άρρηκτα δεμένο με τη ζωή, όχι μόνο των ασκητών, αλλά, και  των «κοσμικών» ορθοδόξων χριστιανών, αποδεικνύεται πραγματικά «φάρμακο παθοκτόνο», «όπλο» και «προπύργιο» κατά των δαιμονικών προσβολών, θερμοκήπιο της ψυχής για καλλιέργεια των εντολών του Χριστού. Με  σκοπό, την κάθαρση,  το φωτισμό της. Τη μεταβολή του ανθρώπου σε ναό του Αγίου Πνεύματος-κατοικητήριο του Θεού. Να προσθέσουμε, βέβαια, ότι, η αληθινή νηστεία δε νοείται μόνο ποιοτικά, αλλά και ποσοτικά. Επίσης, έχει και πνευματικό περιεχόμενο:  όχι μόνο αποχή από τις τροφές, αλλά και από τις αμαρτίες των αισθήσεων, των σαρκικών απολαύσεων και ηδονών.  Πόλεμο κατά των πονηρών λογισμών, της καταλαλιάς, της κακίας, της συκοφάντησης, κ. λ. π. Σημαίνει, στο βάθος, την πνευματική «πείνα», την εκζήτηση της κοινωνίας με το  Θεό. γ. «Μη θησαυρίζετε θησαυρούς επί της γης…Θησαυρίζετε δε υμίν θησαυρούς εν ουρανώ…Όπου γαρ εστίν ο θησαυρός υμών, εκεί  έσται και η καρδία υμών». Σε πολλές άλλες ευκαιρίες ο Κύριος  στιγμάτισε το πάθος του πλουτισμού και τις δυσκολίες που αυτός δημιουργεί για την είσοδο στη Βασιλεία των ουρανών. Εδώ υπογραμμίζει την ματαιότητα της συνάξεως επίγειων αγαθών και θησαυρών, σε αντίθεση με την αιώνια αξία των πνευματικών, που, με μοναδικό τρόπο, είχε παρουσιάσει πρωτύτερα στους Μακαρισμούς. Το παράξενο και, συγχρόνως, τραγικό, είναι ότι, ενώ οι χριστιανοί  υποτιμούν την έξοχη διδασκαλία του Κυρίου και προτάσσουν τις προτεραιότητες και τις ματαιοδοξίες τους, οπαδοί άλλων θρησκειών, παραθρησκευτικών οργανώσεων και κινήσεων παίρνουν τα θεία διδάγματα, τα διαστρέφουν και διαδίδουν έναν επικίνδυνο «εσωτερισμό» και μια «πνευματικότητα» δαιμονική. Ας ανοίξομε, φίλοι μου, τα μάτια της ψυχής μας στη χριστιανική διδασκαλία, όπως μας  την παρέδωσαν οι Απόστολοι, οι Πατέρες, οι Άγιοι και Διδάσκαλοι της Εκκλησίας, που είναι ο «στύλος και το εδραίωμα της αληθείας». Η Μεγάλη Σαρακοστή, μας παρέχει εξαιρετικές ευκαιρίες σ’ αυτή την προοπτική, όπως μας λέει και ο υμνογράφος: «Έφθασε καιρός, η των πνευματικών αγώνων αρχή, η κατά των δαιμόνων νίκη, η πάνοπλος εγκράτεια, η των Αγγέλων ευπρέπεια, η προς Θεόν παρρησία…Κύριε, δι’αυτής αξίωσον και ημάς, προσκυνήσαι σου τα Πάθη και την αγίαν Ανάστασιν, ως φιλάνθρωπος» (Δοξαστικό Όρθρου  Κυριακής).

Καλή Σαρακοστή

Νίκος Σιγανός