Σχόλια στο Ευαγγέλιο της Κυριακής

ΣΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ  (Λουκ.Ιε΄, 11-32)

          Η δεύτερη Κυριακή του Τριωδίου είναι γνωστή ως του «Ασώτου». Πολλοί τη θεωρούν περισσότερο ως του «Σπλαχνικού πατέρα». Αυτό, πάντως, που προβάλλει  από την Παραβολή και την υμνολογία, είναι η  βίωση της απομάκρυνσης και η επιστροφή στο «πατρικό σπίτι».  Δεν είναι υπερβολική η άποψη, σύμφωνα με την οποία, αν χανόντουσαν τα Ευαγγέλια και είχε διασωθεί μονάχα αυτή η Παραβολή, θα ήταν αρκετή, για να καταλάβουμε την αξία της διδασκαλίας του Κυρίου. Από την αρχή πρέπει να θυμηθούμε την κατάκριση των Γραμματέων και Φαρισαίων που δεχόταν ο Ιησούς, επειδή συναναστρεφόταν και με τους πολύ αμαρτωλούς συνανθρώπους του, πράγμα, βέβαια, αδιανόητο για τον «καθωσπρεπισμό» εκείνων. Έχει, λοιπόν, σοβαρούς λόγους, που  λέει την Παραβολή.  Ανάλογα διδακτικά  είναι τα μηνύματά της.

Η απομάκρυνση και η επιστροφή στο πατρικό σπίτι

          Παρακολουθούμε το νεώτερο γιο ενός πονεμένου πατέρα, να παίρνει το μερίδιο της περιουσίας  του και να αποδημεί σε μακρινό τόπο. Ήθελε, προφανώς, να ανεξαρτητοποιηθεί από το πατρικό σπίτι, αλλά, μάλλον δε διάλεξε τον καλύτερο τρόπο, αφού διασκόρπισε την περιουσία του, ζώντας στην ασωτία. Να ιδούμε, στο πρόσωπο αυτού του ανώριμου νέου,   τους διπλανούς μας, που αμαρτάνουν πολύ, ενώ εμείς είμαστε, τάχα, καλύτεροι; Θα ήμασταν σε λάθος δρόμο. Καλύτερα, νομίζω, ας κοιτάξουμε μήπως του μοιάζουμε, καθώς, λίγο-πολύ, όλοι αμαρτάνουμε, με πολλούς και διάφορους τρόπους. Κι ακόμα, εδώ εκπροσωπείται όλη η ανθρωπότητα, που, από τότε που εξαχρείωσε το «κατ’ εικόνα» κι έχασε τον Παράδεισο, παραδέρνει σε δρόμους σκοτεινούς, μακριά από τον αληθινό Θεό, σπαταλώντας τα αγαθά που της χάρισε, συχνά σε εντελώς ανώφελους σκοπούς, απειλητικούς και για τη ζωή στον πλανήτη. Όμως, το αίσθημα της μοναξιάς και της δυστυχίας, μέσα στο μεγάλο λιμό στην ξενιτιά, οδήγησε τον άσωτο στην απόφαση της επιστροφής στο πατρικό σπίτι. Το  πανηγύρι που γίνεται εκεί, ξεπερνά κάθε προσδοκία. Μήπως το ίδιο και πιο λαμπρό, δεν είπε ο Κύριος πως συμβαίνει και στον ουρανό, όταν ένας αμαρτωλός μετανοεί; Μήπως, ο «μόσχος ο σιτευτός», ο ουράνιος, ο δαπανώμενος και μηδέποτε διαιρούμενος, δε «θυσιάζεται»,  για να γευτούν και να χορτάσουν οι αιωνίως πεινώντες και διψώντες την κοινωνία μαζί Του; Μήπως, όσους επιστρέφουν μετανοημένοι στην Εκκλησία Του, δεν τους ντύνει με τα ωραιότερα πνευματικά ενδύματα, τις απερίγραπτες δωρεές του Πνεύματος Του;

Οι «μεγάλοι γιοί»

          Πάντα υπήρχαν οι «καλοί» και οι «κακοί» στις ανθρώπινες κοινωνίες. Οι τίμιοι, οι ηθικοί, οι εργατικοί, οι άνθρωποι των «ανωτέρων» τάξεων. Είναι και σήμερα στις μυστικές ή φανερές «κάστες» του παγκόσμιου οικονομικοπολιτικού συστήματος, που  απολαμβάνουν προκλητικά τα αγαθά της γης, ενώ, οι «άλλοι», οι «τεμπέληδες», οι παρακατιανοί, ας μην έχουν «στον ήλιο μοίρα». Διακονώντας αυτούς τους τελευταίους, τους απόκληρους, ταπεινωμένους και εξαθλιωμένους, με αυταπάρνηση και αυτοθυσία, πολλοί έγιναν άγιοι- όπως, λ. χ. οι Πατέρες της Εκκλησίας, και οι ορθόδοξοι ιεραπόστολοι, σ’ όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Με το μεγάλο γιο μοιάζουν και κάποιοι «θρησκευτικοί» άνθρωποι, που υποστηρίζουν κατά γράμμα το Νόμο. Σκληροί, άκαμπτοι, χωρίς την αγάπη του Πατέρα. Αποστεωμένοι, μικρόψυχοι, ακοινώνητοι, χωρίς την αίσθηση της θεϊκής αγάπης. Νιώθουν «κοντά» στο Θεό, «περιτρεχάμενοι» στους ναούς, τα μυστήρια, τις δημόσιες τελετές, αλλά, δυστυχώς γι’ αυτούς, μακριά  από τον «κατώτερο» πλησίον. Τελευταία, μάλιστα, κάτι τέτοιοι αναλαμβάνουν αυτοδικαίως και επικίνδυνους «παιδαγωγικούς ρόλους» στην κοινωνία. Αυτούς, λοιπόν, δεν τους δικαιώνει ο Κύριος, κι ας φωνάζουν συνεχώς το όνομά Του. «Έλεος θέλω και ου θυσίαν», λέει στη Γραφή. Και σ’ αυτούς, πάντως, στέλνει το φως της διδασκαλίας Του, μήπως συγκινηθούν και μετανοήσουν. Τέτοιος είναι ο πραγματικός Θεός: απερίγραπτης καλοσύνης. Απείρου ελέους. Ο σπλαχνικός Πατέρας της Παραβολής, που αγκαλιάζει όλα τα παιδιά Του, χωρίς διακρίσεις.

Μπροστά στο μυστήριο της Μετανοίας

          Είναι φανερό πως η αληθινή  μετάνοια προβάλλει ως ο αναγκαίος δρόμος αποκαταστάσεως αρμονικών σχέσεων του Θεού με τους ανθρώπους και των ανθρώπων μεταξύ τους. Τι είναι, όμως, ακριβώς, αμφιβάλλω αν μπορεί κανείς να προσδιορίσει.  Όταν μεγάλοι ασκητές, που, μια ολόκληρη ζωή πέρασαν κλαίοντας για τις αμαρτίες τους, λένε ότι δεν έχουν μετάνοια, ή, όπως ο αββάς Σισώης, πριν πεθάνουν, πως, μόλις τώρα αρχίζουν να μετανοούν, τότε, εμείς, τί να πούμε ότι γνωρίζουμε για το βάθος και τις πραγματικές διαστάσεις της; Σίγουρα, δεν είναι μια στιγμιαία, τυπική διαδικασία. Δεν είναι καν μια μεμονωμένη πράξη. Μάλλον πρόκειται για μια στάση, μια κατάσταση Μια λειτουργία ζωής, με πάρα πολλές μορφές και διαβαθμίσεις. Στο τέλος- τέλος, έχομε ένα μεγάλο μυστήριο. Ένα  θαύμα, πιο μεγάλο κι από την ανάσταση νεκρών, σύμφωνα με πατερικές αντιλήψεις! Συνδέεται, λοιπόν, και με την  Εξομολόγηση και, συνεπώς, καλλιεργείται και καρποφορεί στο χώρο της Χάρης του Θεού και της ενέργειας των θείων μυστηρίων. Από το συναξάρι της Εκκλησίας πληροφορούμαστε ότι, οι άγιοι Πατέρες όρισαν να διαβάζεται αυτή η μεγαλειώδης Παραβολή  τούτη την Κυριακή, για να παίρνουν θάρρος οι αμαρτωλοί, και μάλιστα οι νέοι, ώστε, να μην παγιδευτούν στην άβυσσο της απελπισίας. Τη στιγμή, μάλιστα, που, όπως στην αμαρτία, και στη μετάνοια υπάρχουν όρια, καθώς ο Διάβολος καραδοκεί, να παραπλανήσει τους ανθρώπους με  κακούς λογισμούς  και να τους οδηγήσει στην απόγνωση και την καταστροφή. Ζώντας, κι εμείς, με το αίσθημα της αποδημίας από το πατρικό σπίτι και τον πόθο της επιστροφής, ας παίρνουμε θάρρος στον πνευματικό μας αγώνα. Ας σκεφτόμαστε ότι μας περιμένει στην αγκαλιά Του, για δόξα και χαρά, Εκείνος, που, από την πρώτη στιγμή του κηρύγματός Του στη γη, υποσχόταν τη Βασιλεία του Θεού, καλώντας όλους σε μετάνοια:  «Πάλιν της οικείας δόξης χαρίζεται τα γνωρίσματα και μυστικήν τοις άνω επιτελεί ευφροσύνην» (Στιχηρό Εσπερινού Κυριακής του Ασώτου).

Ν.Σ.