Στις μεγάλες γιορτές της Χριστιανοσύνης, τα συναισθήματα φιλαλληλίας και αλληλεγγύης αναζωογονούνται και εκφράζονται ποικιλοτρόπως και, ιδιαίτερα, τα τελευταία χρόνια, με τις τεράστιες ανάγκες, την εξαθλίωση, κυριολεκτικά, ολοένα και περισσότερων συνανθρώπων. Όμως, ενώ η άσκηση της φιλανθρωπίας θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη, συχνά γίνεται «μήλον της έριδος», ακόμα και ανάμεσα σε συνειδητά μέλη της Εκκλησίας. Θέλω, λοιπόν, να διατυπώσω εδώ κάποιους προβληματισμούς, με αφορμές που δόθηκαν τις μέρες που πέρασαν, αλλά, κι επειδή νομίζω πως το ζήτημα αυτό δε χάνει ποτέ την επικαιρότητά του.
Ξεκινώ από την έκπληξη που ένιωσα, ακούγοντας οπαδούς «αριστερών» ιδεολογιών να θεωρούν περιττή ακόμη και τη στοιχειώδη ελεημοσύνη, καθώς οραματίζονται την «αταξική κοινωνία». Διάβασα, όμως- όχι για πρώτη φορά- και σε επιφυλλίδα Κυριακάτικης εφημερίδας κριτική κατά της Εκκλησίας, γιατί παρέχει συσσίτια σε απόρους, ενώ θα έπρεπε, λέει, να δημιουργήσει «κρυφά σχολειά», για την αγωγή των παιδιών μας.
Από την άλλη μεριά, πολλοί ενεργούν ατομικά, «ιδιωτικά», στα πλαίσια των «θρησκευτικών» τους καθηκόντων. Η επιδίωξη των καλών έργων, που ο Χριστός ζητάει, για να λάμπει η ζωή των χριστιανών, φωτίζοντας τα σκοτάδια του κόσμου, κινδυνεύει να θεωρηθεί ως ένα σπουδαίο «κατόρθωμα». Ως βάση για απαίτηση δικαιώσεως από το Θεό-όπως συμβαίνει με τους Φαρισαίους όλων των εποχών. Άλλοι, πάλι, ξεκινώντας από την ίδια, περίπου, αντίληψη, ή, κι από γνήσια αγάπη προς τους πάσχοντες, συμμετέχουν σε διάφορες δραστηριότητες κοινωνικής αλληλεγγύης. Συχνά, μάλιστα, εμπλέκονται σ’ αυτές και μέσα ενημερώσεως και δικαιολογημένα μπορεί κανείς να αμφισβητήσει τη γνησιότητα των σκοπών τους.
Άραγε, πώς δικαιολογείται η στάση χριστιανών, που, ενώ αδιαφορούν για τη φιλανθρωπική δράση της Εκκλησίας, αμφισβητώντας την αναγκαιότητα, ακόμα και ναών, που χτίζονται με αφάνταστες θυσίες κληρικών και λαϊκών, για να καλύψουν βασικές ανάγκες των ενοριών, αφιερώνουν χρήματα, χρόνο και δυνάμεις στις «εκστρατείες» διαφόρων οργανώσεων, οι οποίες, μάλιστα, απονέμουν και εύσημα «καλών πράξεων», ακόμα και με τίτλους δανεισμένους από την Εκκλησία, την οποία, φανερά ή κρυφά, ανταγωνίζονται και πολεμούν; Είναι, άραγε, τόσο αφελείς, ή εμείς είμαστε τόσο άσχετοι και προκατειλημμένοι;
Θα χρειαζόταν να γραφούν πολλά, για να εξηγηθούν φαινόμενα σαν τα παραπάνω. Είναι οι πειρασμοί της προβολής και της κενοδοξίας, που, πάντα καραδοκούν, με «τρικλοποδιές» στη ζωή μας; Φταίει η απαράδεκτη άγνοια της Αγίας Γραφής και της ζωής της Εκκλησίας, στην οποία υποτίθεται ότι οι άνθρωποι αυτοί ανήκουν; Ή, είναι τόση η απεμπόληση των αξιών, των εθνικών μας παραδόσεων και προτύπων, που, ολοένα και περισσότερο χαρακτηρίζει τη ζωή των «εξευρωπαϊσμένων» και εκκοσμικευμένων Νεοελλήνων; Αν στα παραπάνω προστεθούν, ο ατομικισμός, η φιλαργυρία, η σύγχυση, ο αποπροσανατολισμός και η ανάγκη επιβιώσεως, μέσα σ’ ένα χαοτικό περιβάλλον, με την επιβολή ατελείωτων οικονομικών «μέτρων» και ταπεινωτικών αποφάσεων, με τους «χορούς» των εκατομμυρίων του δημοσίου χρήματος που διασπαθίζεται, ή «εξανεμίζεται», τις «μίζες» και τις ανεξιχνίαστες «λίστες», τα αμέτρητα φαινόμενα διαφθοράς, βλέπουμε πόσα λασπόνερα μας περιτριγυρίζουν και τί είδους οξυγόνο δίνομε να αναπνεύσουν τα παιδιά μας!
Αντίθετα με τις αρνητικές αφορμές που ανέφερα στην αρχή, χάρηκα πολύ, ακούγοντας σε μια συζήτηση σε εκκλησιαστικό ραδιοφωνικό σταθμό, σωστές, ορθόδοξες θέσεις. Οι συνδαιτυμόνες αναφέρθηκαν στη δεδομένη εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουν οι πιστοί προς τους Επισκόπους και τους ιερείς, ώστε να μην αμφιβάλλουν για τον προορισμό της οποιασδήποτε βοήθειάς τους προς τους αναξιοπαθούντες. Θα προσθέταμε ότι οι σωστοί κληρικοί οργανώνουν και κατευθύνουν το φιλανθρωπικό έργο των ενοριών τους. Δεν είναι ουραγοί κανενός, ούτε διαχειρίζονται οι ίδιοι τα χρήματα, τα άλλα βοηθήματα και τις προσφορές των πιστών.
Μίλησαν, επίσης, σ’ εκείνη την εκπομπή, για την ανάγκη αναβίωσης του κοινοτικού πνεύματος των ενοριών και της «προσωποκεντρικής» οργάνωσης της φιλανθρωπίας, που δεν πρέπει να ασκείται ατομοκεντρικά και ακτιβιστικά, αλλά, με ταπείνωση και αγάπη. Με τη συνείδηση ότι ανήκουμε στην Εκκλησία-Σώμα του Χριστού. Λοιπόν, ο αγώνας μας δεν πρέπει να στοχεύει στην «αυτοδικαίωση», με βάση τις «καλές πράξεις» μας, αλλά στο ξερίζωμα των παθών, στην κάθαρση της καρδιάς και στον αγιασμό μας, με τη μετάνοια και τη συμμετοχή στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας.
Τώρα, εύκολα μπορούμε να κατανοήσομε ότι η μονόπλευρη ανάδειξη της ελεημοσύνης σε ύψιστο «καθήκον», και, μάλιστα, αυτόνομα, άσχετα με τη ζωή της Ενορίας, εκτός από ότι δεν εξαντλεί το χρέος μας προς τους συνανθρώπους μας, δεν είναι και η καλύτερη επιλογή μας. Είναι πολύ αμφίβολο αν συμβάλλει στην πνευματική μας πρόοδο, ή, αντίθετα, στην έπαρση, τον εγωισμό, την κενότητα, την υποκρισία. Η ζωή των πρώτων χριστιανών, με την ομοψυχία, την αληθινή αδελφοσύνη, την κοινοκτημοσύνη, την κοινωνική πρόνοια και τις «λογίες», άρρηκτα δεμένες με τις ευχαριστιακές συνάξεις της Κυριακής, δείχνουν προς ποια κατεύθυνση πρέπει να στραφούμε, αν θέλουμε να δίνουμε την αληθινή μαρτυρία του Φιλεύσπλαχνου Πατέρα μας στο σύγχρονο κόσμο. Έτσι, δεν θα περιμένουμε τις μεγάλες γιορτές, για να ενισχύσουμε δραστηριότητες περιστασιακές και απρόσωπες, άγνωστης προελεύσεως, αδιευκρίνιστων σκοπών και κινήτρων (όπως, λ.χ., οι πολυδιαφημιζόμενες «βαπτίσεις» παιδιών, που, ορθόδοξος επίσκοπος από την Αφρική είχε καταγγείλει παλιότερα σε κρητικό κανάλι).
Λοιπόν, νομίζω ότι η επιστροφή στις ρίζες μας πρέπει να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα της ζωής μας. Στα δύσκολα χρόνια που έρχονται, ο Λόγος του Θεού θα γίνεται ολοένα και πιο επίκαιρος και ο ρόλος της Εκκλησίας, πιο αναγκαίος. Όμως, συγχρόνως θα αυξάνεται και η ευθύνη των πιστών απέναντι στην τραυματισμένη, παροπλισμένη νέα γενιά και σε μια κοινωνία ποικιλοτρόπως ταλανιζόμενη. Ουσιαστικά, χρεωκοπημένη.
Στον «απόηχο» των εκδηλώσεων κοινωνικής αλληλεγγύης που πραγματοποιήθηκαν στο άγιο Δωδεκαήμερο, θα ευχόμασταν να έλειπαν θεωρίες, στοχασμοί και συμπεριφορές, που αδιαφορούν για τον ανθρώπινο πόνο. Αλλά, πάνω απ’ όλα, οι ορθόδοξοι χριστιανοί να αποκτήσουν εκκλησιαστικό φρόνημα και ήθος. Σ’ αυτή την κατεύθυνση, νομίζω ότι οι ποιμένες μας, οι θεολόγοι, οι ενσυνείδητοι και καταρτισμένοι χριστιανοί οφείλουν να εργαστούν και να συντονιστούν περισσότερο, με σεβασμό στην τάξη και την παράδοση της Εκκλησίας: της μάνα μας, που, με τη λατρευτική ζωή, τους ύμνους και τη διδαχή της, μας καλεί να ζωογονούμαστε και να εργαζόμαστε συνεχώς, αλλά, «σιγανά και ταπεινά», στην τήρηση των εντολών του Χριστού, με πίστη και αγάπη, έχοντας συνείδηση της αναξιότητάς μας. Αναζητώντας το δρόμο της χριστιανικής φιλανθρωπίας, ας ακούσομε τον Απόστολο Παύλο, που λέει τα εξής:
«ο Κύριος έδωκε αποστόλους, προφήτες, ευαγγελιστές, ποιμένες και διδασκάλους, για να καταρτίζουν τους πιστούς για το έργο της διακονίας, ώστε να οικοδομείται το σώμα του Χριστού. Έτσι θα καταλήξουμε όλοι στην ενότητα που δίνει η πίστη και η βαθιά γνώση του Υιού του Θεού… Δε θα είμαστε πια νήπια, δε θα κλυδωνιζόμαστε και δε θα μας πηγαίνουν πέρα δώθε ο άνεμος της κάθε διδασκαλίας, η ανθρώπινη δολιότητα και τα τεχνάσματα που μηχανεύεται η απάτη»( Εφεσ .Δ΄, 11-14).
Ας διαθέτουμε, λοιπόν, το δυναμισμό μας στις Ενορίες μας, καλλιεργώντας τα χαρίσματα που μας έδωσε ο Θεός, για τη δόξα Του κι όχι τη δική μας. Για να διακονούμε την Εκκλησία και να βοηθούμε τους συνανθρώπους μας, με κίνητρο την αληθινή, Χριστοκεντρική αγάπη. Στη δύσκολη πορεία, ας είναι φάροι και οδηγοί μας οι Μεγάλοι Πατέρες και Άγιοι και, ιδιαίτερα, αυτού του μήνα, που φώτισαν την Οικουμένη, λάμπουν στο στερέωμα του Ουρανού και στέλνουν την αγάπη τους, μέσα στην επικίνδυνη καταχνιά και τη θανατερή παγωνιά του Χειμώνα.
Νίκος Σιγανός
Στις μεγάλες γιορτές της Χριστιανοσύνης, τα συναισθήματα φιλαλληλίας και αλληλεγγύης αναζωογονούνται και εκφράζονται ποικιλοτρόπως και, ιδιαίτερα, τα τελευταία χρόνια, με τις τεράστιες ανάγκες, την εξαθλίωση, κυριολεκτικά, ολοένα και περισσότερων συνανθρώπων. Όμως, ενώ η άσκηση της φιλανθρωπίας θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη, συχνά γίνεται «μήλον της έριδος», ακόμα και ανάμεσα σε συνειδητά μέλη της Εκκλησίας. Θέλω, λοιπόν, να διατυπώσω εδώ κάποιους προβληματισμούς, με αφορμές που δόθηκαν τις μέρες που πέρασαν, αλλά, κι επειδή νομίζω πως το ζήτημα αυτό δε χάνει ποτέ την επικαιρότητά του.
