Περιπλέοντας στο «πέλαγος» της ψηφιακής Τεχνολογίας
Παρακολούθησα τελευταία μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση στην Τηλεόραση, που αναφερόταν στη σύγχρονη Τεχνολογία. Ανάμεσα στα άλλα άκουσα να μιλάνε για «τεχνοθεολογία» «τρανσουμανισμό» και άλλα τινά, και αναρωτήθηκα-όπως συχνά συμβαίνει και με πολλούς φίλους μου- «πού βαδίζει ο κόσμος». Ψάχνοντας λοιπόν βρήκα ότι ««τρανσουμανισμός (transhumanism) είναι η πεποίθηση ότι ο άνθρωπος πρέπει να ξεπεράσει τον εαυτό του, εξελισσόμενος βιολογικά και τεχνολογικά…, ο άνθρωπος που, αν και παραμένει άνθρωπος, υπερβαίνει τον εαυτό του, πραγματώνοντας νέες δυνατότητες της ανθρώπινης φύσης του και λόγω ακριβώς της ανθρώπινης φύσης του» (Βικιπαίδεια).
Αν καταλαβαίνω καλά, δε μιλάμε για μια μικρή ιδέα, αντίληψη, δοξασία, αλλά: για «ένα φιλοσοφικό και πολιτιστικό κίνημα που υποστηρίζει τη ριζική βελτίωση της ανθρώπινης κατάστασης. Πρεσβεύει ότι ο άνθρωπος μπορεί να ξεπεράσει τους βιολογικούς περιορισμούς του (όπως το γήρας, την αρρώστια και το θάνατο) μέσω της χρήσης προηγμένης τεχνολογίας». Στοχεύει να πετύχει «σωματική αναβάθμιση», με τη χρήση βιοτεχνολογίας, νανοτεχνολογίας και εμφυτευμάτων. Επίσης: «παράταση ζωής» με την έρευνα για την εξάλειψη της γήρανσης και επίτευξη της λεγόμενης «αθανασίας» μέσω κυτταρικών θεραπειών ή μεταφοράς του ανθρώπινου μυαλού σε ψηφιακό μέσο (mind uploading). Τέλoς: «γνωστική ενίσχυση με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και φαρμάκων για μεγιστοποίηση της μνήμης, της νοημοσύνης και της συναισθηματικής διαύγειας» (!).
Δεν ξέρω, φίλοι μου, πώς σας φαίνονται όλα τούτα τα «καινοφανή»-αν και όχι και τόσο «καινούργια». Όλοι έχομε ακούσει για τους περίφημους αλχημιστές-«μάγους» του Μεσαίωνα, που αναζητούσαν το «μυστικό της αθανασίας» με διάφορες «συνταγές», όπως: η «Φιλοσοφική Λίθος», το «Ελιξίριο της Ζωής», το «Μυστικό Φίλτρο της Αγάπης» κ. ά. Πολλοί αλχημιστές πίστευαν ότι η Φιλοσοφική Λίθος ήταν το «κλειδί» για τη γνώση του Σύμπαντος. Παρά το γεγονός ότι οι συνταγές και οι έρευνες των αλχημιστών δεν απέφεραν πάντα τα αποτελέσματα που περίμεναν, ενώ σχετίζονταν με δεισιδαιμονίες και αποκρυφιστικές δράσεις, φαίνεται ότι η αλχημεία έβαλε τα θεμέλια για πολλές επιστημονικές ανακαλύψεις και συνετέλεσε στην κατανόηση των χημικών και φυσικών φαινομένων.
Το κίνημα του «τρανσουμανισμού» («Μετανθρωπισμού») συχνά αντιμετωπίζει κριτική σχετικά με τα όρια της ανθρώπινης φύσης: επισημαίνεται ο κίνδυνος, οι τεχνολογίες αναβάθμισης να είναι προσιτές μόνο στους οικονομικά ισχυρούς, δημιουργώντας δύο παράλληλες «κάστες» ανθρώπων και τίθενται ερωτήματα για το τι θα ορίζει τον άνθρωπο στο μέλλον, εάν χάσει τα βιολογικά του χαρακτηριστικά. Ιδού τί επισημαίνει ο Πρωτοπρεσβύτερος Πέτρος Χιρς: «Οι μετανθρωπιστές ελπίζουν ότι με υπεύθυνη χρήση της επιστήμης, της τεχνολογίας και άλλων λογικών μέσων θα καταφέρουμε τελικά να γίνουμε μετάνθρωποι… Διά του κραυγαλέου και ανήθικου χειρισμού της φύσεως, της γενετικής μηχανικής, των φαρμάκων και της βιοκυβερνητικής βελτίωσης της φυσικής, συναισθηματικής και διανοητικής μας σύστασης, οι μετανθρωπιστές επιστήμονες ζητούν να ανασχεδιάσουν το ανθρώπινο γένος και να μας μετατρέψουν σε εντελώς νέο είδος, να δημιουργήσουν τον «καινό άνθρωπο». Ο άθεος στόχος τους δεν είναι τίποτε λιγότερο από το να ζουν αιώνια, πεσμένοι, αμαρτωλοί, είτε δια βελτιώσεων των βιολογικών σωμάτων, είτε δια αντικαταστάσεως των σωμάτων με τεχνητά σώματα, είτε δια του ανεβάσματος του μυαλού των ανθρώπων σε ένα εικονικό μέσο».
Περιπλέοντας σε τούτο το ατέρμονο «πέλαγος» των πληροφοριών-που ο «μέσος» άνθρωπος ούτε καν υποψιάζεται, ενώ άλλοι πριν απ’ αυτόν μηχανεύονται τόσα «για το καλό του»- αισθάνεσαι «δέος». Αλλά ο τρόμος δεν ωφελεί. Πολλοί επιστήμονες, διανοητές, τεχνολόγοι κ. λ. π. προβληματίζονται σοβαρά για την προοπτική και τις συνέπειες της αλματώδους ανάπτυξης της Τεχνολογίας, της οποίας μόνο τα πλεονεκτήματα προβάλλονται συνήθως από τους κρατικούς φορείς. Και αναρωτιέται κανείς: για ποιο «θεό» μιλάνε άνθρωποι των παγκόσμιων ΕΛΙΤ, που λατρεύουν το χρήμα, την κενοδοξία και τη διαφθορά, ζουν στη χλιδή και απειλούν με επιβολή «ολοκληρωτισμού» στον πλανήτη; Πάντως, ως χριστιανοί οφείλομε να προβληματιστούμε για το τί είναι η «ψηφιακή τεχνοθεολογία», με τα «οράματα» και τις «επαγγελίες» της, και ποια η σχέση της με τη Θεολογία, την «πνευματικότητα» και την ανθρώπινη φύση. Προβάλλει υπέρτατο το χρέος υπεράσπισης της ελευθερίας και της αξίας του ανθρώπινου προσώπου. Μακάρι να μην οδηγούμαστε σ’ έναν «Απανθρωπισμό» πολύ χειρότερο από κείνον που ήδη βιώνουμε παγκοσμίως, με την καταρράκωση των αξιών, τη βία, τη βαρβαρότητα, τους πολέμους, τις τραγικές ανισότητες, τον υποσιτισμό, τις συνέπειες της «κλιματικής αλλαγής» και τόσα άλλα, με την κατάχρηση της ελευθερίας που μάς έχει χαρίσει ο Θεός.
«Καλή Παναγιά». Νίκος Σιγανός
