ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΑΣ ΜΟΥΣΙΚΗ (Μέρος Τρίτον)

[mp3_embed playlst=”http://www.evaggelistria.gr/homepage/wp-content/uploads/2012/10/psalmos.102.mp3″ colors=”#900345″ id=”1″ nums=”1″ ]   Από τη συμπαντική υμνωδία του Δημιουργού, με τις ατέρμονες μελωδίες λογικών και άλογων υπάρξεων, του ορατού και του αοράτου κόσμου, θα ήταν αδιανόητο να λείπουν τα παιδιά. «Εκ στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατηρτίσω αίνον», λέει  ο Ψαλμωδός, διακηρύσσοντας την  ακατάπαυστη λατρεία του Θεού από τα  χείλη των αθώων νηπίων! Σας φαίνεται, μήπως, υπερβολή; Ποιος, λοιπόν, μας λέει ότι  η άναρθρη απόκριση στο γλυκό νανούρισμα της μάνας, δεν είναι «τραγούδι» του Θεού; Ποιος «σοφός»  τούτου του αιώνα, του απατεώνα, μπορεί να αποδείξει πως δε χαμογελούν, κατά πως πίστευαν οι πρόγονοί μας,  στο φύλακα άγγελό τους; Πως δεν αισθάνονται πράγματα και θαύματα, που, εμείς οι ανεπτυγμένοι βιολογικά και εγκεφαλικά, αδυνατούμε να προσεγγίσομε, ιδιαίτερα, στην εποχή μας; Μήπως ο ίδιος ο Κύριος δεν είπε ότι στα νήπια αποκαλύπτονται μεγάλες αλήθειες, ενώ «αποκρύβονται» από σοφούς και γραμματισμένους; Ας θυμηθούμε τους «Τρεις Παίδας εν καμίνω», που γελοιοποίησαν τον παντοδύναμο Ναβουχοδονόσορα, καθώς, αλώβητοι μέσα στη φωτιά,  δοξολογούσαν το Θεό. Το αυθόρμητο τραγούδι τους διαπέρασε τα σύμπαντα, τους τόπους, τους αιώνες. Διαπότισε την υμνολογία και ψάλλεται  από ιερείς και λαό, σε ήχο χαρμόσυνο, το Μέγα Σάββατο στους ορθόδοξους  ναούς όλης της οικουμένης! Κι όταν ο Κύριος έμπαινε για τελευταία φορά στα Ιεροσόλυμα, μαζί με τους μεγάλους τον υποδέχτηκαν και πολλά παιδιά, ψάλλοντας τον αγγελικό ύμνο, «Ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Στα ίχνη τους βάδισαν αμέτρητα παιδιά-άγιοι της Εκκλησίας, που, μαρτυρώντας στη γη για την αγάπη του Χριστού, θα τον υμνούν στη Βασιλεία Του,  ως τη συντέλεια των αιώνων! Ωστόσο, βλέπομε διαφορετικούς μουσικούς κόσμους να «συγκρούονται», εκπέμποντας μηνύματα, συνθήματα, επιρροές σε μικρούς και μεγάλους, επιδιώκοντας, μάλιστα, πολλές φορές, να παγιδεύσουν, με κάθε μέσο και τρόπο, πολλά θύματα και μάλιστα, νέους και παιδιά, στις «συχνότητές» τους. Ένας εξαιρετικός μουσικοδιδάσκαλος και Πρωτοψάλτης γράφει: «Όλοι μας γνωρίζουμε ότι σήμερα επικρατεί μουσική ατμόσφαιρα με στοιχεία ανεξέλεγκτα ως προς την ωφελιμιστική τους επίδραση στον χαρακτήρα των νεολαίων…Το θρησκευτικό συναίσθημα μετασχηματίζεται σε επουσιώδεις και επιβλαβείς ενασχολήσεις των νεολαίων, όπως η μίμηση κακεκτύπων τύπου, τηλεόρασης, περιοδικών κ. ά. Και επειδή το συναίσθημα αυτό επηρεάζει τη σκέψη, οι νεολαίοι στρέφονται σε θήρα μάταιης ηρεμίας, σε άντρα, τα οποία καλλιεργούν την στενότητα πνευματικών πτήσεων, ενταμένου άγχους, προσφυγή σε ακόρεστο αφροδισιασμό, προσφυγή στα στόματα αγρίων λεόντων σατανολατρείας, με τα γνωστά δεινά και μακάβρια επακόλουθά της» (Θεόδωρος Βασιλείου).             Κι ένας άλλος, «φίλος των ποιοτικών ακουσμάτων», λέει: «Θλίβομαι όταν παρατηρώ τα μάτια και την κίνηση, κυρίως των εφήβων, όπου, με κολλημένα τα ακουστικά στα αυτιά τους, ζουν απομονωμένοι μέσα σε μια λαοθάλασσα, στα τρένα, στους δρόμους, σε δικούς τους φανταστικούς κόσμους… Γιατί όλα αυτά; τι μας χρειάζονται; Και μάλιστα σχεδόν πάντα με αρχικό στόχο την εφηβεία, στην οποία, αφενός, τότε μπαίνουν τα θεμέλια κάθε ενήλικης αυριανής παραγωγικής προσωπικότητας, αφετέρου δε, εκ φύσεως απορρίπτουν τα πάντα και απλά ψάχνουν διεξόδους, αδιαφορώντας για την ποιότητα και τα αποτελέσματα, σε μια ηλικία που απουσιάζει παντελώς η πείρα;; Φανταστείτε τι βαθιές χαραγματιές αφήνουν στην ψυχή όλων όλα αυτά, αλλά και πόσα χρόνια θα τους συνοδεύουν. Ίσως για πάντα! Φρίττω πάλι, όταν διαβάζω ότι κάποιος αστέρας της μουσικής που απεβίωσε πριν από πολλά χρόνια ζει μέσα από τους οπαδούς του που τον λατρεύουν σαν θεότητα, του κάνουν γιορτές και γενέθλια! Του διατηρούν προσκύνημα!! Ενώ για έναν άλλον πάλι αντιδικούν δυο κράτη για το πού θα παραμείνουν τα λείψανα του! Προφανώς θα αναφέρονται σε αγίους μιας άλλης θεότητας» (Γιώργος Καντεράκης). Μήπως, όμως, κατά παρόμοιο τρόπο, εκατομμύρια συνανθρώπων μας σ’ όλο τον κόσμο, δε λατρεύουν, πραγματικά ως θεούς, ιδρυτές  θρησκειών, με ναούς, τεμένη, ύμνους και εωσφορικές τελετές, διανύοντας, μάλιστα, συχνά και με πολλούς κινδύνους πολύ μεγάλες αποστάσεις; Οι νέοι και τα παιδιά, με τη δική μας ανοχή μεγαλώνουν με τις ξένες  μουσικές και τα ανήθικα πρότυπα. Οι μεγάλοι όμως; Τί είδους «πνευματικότητα»  βρίσκουν στις θρησκείες της Ασίας, καθώς και στις αιρέσεις, στις σκοτεινές ή φανερές,  ξενόφερτες,  κινήσεις και οργανώσεις; Τον τελευταίο καιρό, από υπεύθυνα πρόσωπα της Εκκλησίας και της Θεολογίας  γίνεται λόγος για τις ακρότητες και υπερβολές της Ψαλτικής και των φορέων της, σε βάρος της προσεγγίσεως των ύμνων, άρα, και της σωστής  λατρείας του Θεού. Ιερείς και Πρωτοψάλτες αναζητούν τρόπους «συμψαλμωδίας» με το εκκλησίασμα, αλλά, αυτό, όπως καταλαβαίνουμε, δεν είναι εύκολη υπόθεση-και, μάλλον, δεν θα αρέσει σε όλους. Από την άλλη μεριά, βλέπουμε τις αξιόλογες προσπάθειες που γίνονται από Μητροπόλεις, Ενορίες, Μουσικά σχολεία, Ωδεία και συλλόγους, αλλά, και ιδιώτες, για τη διδασκαλία, διατήρηση και διάδοση της Ελληνικής Μουσικής. Όμως, όλοι οι πιστοί έχομε χρέος να προβληματιστούμε σοβαρά, ιδιαίτερα, στα πλαίσια της ενοριακής ζωής, όχι μόνο για το μέλλον της ανεκτίμητης μουσικής μας κληρονομιάς, αλλά, συγχρόνως, και για τη λατρευτική και μουσική αγωγή των νέων και των παιδιών μας. Να επιχειρήσουμε μία «έξοδο», για αναζήτηση ουσιαστικών σχέσεων μαζί τους, αλλά, συγχρόνως, και των πηγών της Παραδόσεως, καθώς, από κει μπορούμε να αντλήσομε νάματα ζωής, για να «ποτίσομε» ξανά  τις «ερήμους» της ζωής μας. Με τα παραπάνω, προσπαθήσαμε να «ψηλαφήσουμε» ένα πολύ σοβαρό και πολύπτυχο θέμα, συνυφασμένο  με τη λατρεία της Εκκλησίας μας. Θα μπορούσε να γίνει μια βαθύτερη προσέγγιση κάποια άλλη φορά και, μάλιστα, από ειδικούς και καλύτερους γνώστες της αγιασμένης Ψαλτικής Τέχνης. Για να μαθαίναμε, τουλάχιστον, τί είπαν και τί έπραξαν γι’ αυτή τη Μουσική μεγάλοι άγιοι και Πατέρες της Εκκλησίας μας, καθώς και γνωστοί Γέροντες της εποχής μας.                                                Θα τελειώσουμε με τα λόγια του σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη μας κ. Νεκταρίου, ειπωμένα στην έναρξη των φετινών μαθημάτων της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής: «Η βυζαντινή μουσική, δυστυχώς, δεν εκτιμάται όσο θα έπρεπε. Στα σχολεία μας αυτή τη μουσική θα έπρεπε να διδάσκουν και να είναι η εθνική μας μουσική…Είναι μια ευκαιρία, στις δύσκολες εποχές που περνάμε, να κάνουμε όλοι μας μια μορφή μουσικοθεραπείας και η καλύτερη λύση να ξεφύγουμε από την κατάθλιψη. Ο άνθρωπος του Θεού δεν προσβάλλεται από το δαιμόνιο τις κατάθλιψης και γι’ αυτό συνιστώ σε όλους, στα σπίτια σας να ακούτε βυζαντινή μουσική και θα έχετε μεγάλη ευλογία στη ζωή σας».

Νίκος Σιγανός, θεολόγος