ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΗ
19,Ιαν
του Νίκου Σιγανού, θεολόγου
Καθώς απολαμβάνομε τις χαρές της καθημερινής ζωής, τις γιορτές, τα αγαθά μας, παρά τα όσα τραγικά συμβαίνουν συχνά τριγύρω μας, κινδυνεύομε να τα βλέπομε όλα «ωραία», κλεισμένοι, πολλές φορές, στην ατομική, ή το πολύ, την οικογενειακή μας ζωή, λησμονώντας το Δημιουργό. Αποδεχόμενοι ιδέες και ακολουθώντας συμπεριφορές αντιχριστιανικές, ξένες προς την Παράδοσή μας. Έτσι, βρισκόμαστε μπροστά στο φαινόμενο της εκκοσμίκευσης, που κάποιοι χαρακτηρίζουν ως «ασθένεια» της Εκκλησίας. Θα επιχειρήσουμε, λοιπόν, να το προσεγγίσουμε, με σκοπό να συμβάλουμε, έστω και σε ελάχιστο βαθμό, σε μια αναθεώρηση στάσεων και αντιλήψεων, που έχουν αρνητικές συνέπειες στη ζωή της Εκκλησίας.
Όπως ξέρομε, η Ενανθρώπηση του Θεού δε χώρισε μόνο την ανθρώπινη Ιστορία στα δύο. Όπως είχε προφητέψει ο Γέροντας Συμεών, όταν τον πήρε στην αγκαλιά του, ο Χριστός επρόκειτο να γίνει «σημείον αντιλεγόμενον» σ’ όλες τις επερχόμενες γενιές. Άλλωστε, κι ο Ίδιος είχε μιλήσει για το διχασμό των ανθρώπων με επίκεντρο το Πρόσωπό Του, το σκανδαλισμό, την άρνησή τους. Ο Παύλος τόνισε ότι ο Σταυρός του Κυρίου είναι σκάνδαλο για τους Ιουδαίους, μωρία για τους ειδωλολάτρες, αλλά σοφία και σωτηρία για τους πιστούς. Οι Απόστολοι αντιμετώπισαν την έχθρα των ανθρώπων και οι περισσότεροι απ’ αυτούς μαρτύρησαν, συνεπείς με την αποστολή τους.
Κι ήταν επόμενο να συμβούν αυτά. Άνθρωποι δοσμένοι στην ύλη και λατρεύοντας είδωλα, την ανθρώπινη λογική, καθώς και τα επιτεύγματά τους, δύσκολα δέχονται το Λόγο Του και τους γνήσιους κήρυκές του. Έτσι δημιουργήθηκαν οι μεγάλες αιρέσεις, που συγκλόνισαν την Εκκλησία για πολλούς αιώνες. Γι’ αυτό μαρτύρησαν εκατομμύρια χριστιανών στους πρώτους αιώνες, και σ’ όλες τις εποχές, μέχρι και σήμερα, καθώς αρνούνται να υποταχθούν στις δυνάμεις της βίας και στις εξουσίες που ενσαρκώνουν το «κοσμικό φρόνημα», ακούσια, ίσως, όργανα του Αρχηγού του Σκότους.
[audiotube id=”hPsbbtGR7vk”] Πολλοί υποστηρίζουν ότι η εκκοσμίκευση του Χριστιανισμού άρχισε να παίρνει διαστάσεις, όταν η Εκκλησία συμμάχησε με την κοσμική εξουσία, επί Μ. Κωνσταντίνου, οπότε αναπτύσσεται ο Μοναχισμός, ως αντίδραση, κίνημα διαμαρτυρίας και φυγής στις Ερήμους. Εκεί, πάντως, που η απομάκρυνση από το χριστιανικό και πατερικό πνεύμα- μάλλον η ριζική αλλοίωσή του- είναι αναμφισβήτητη, είναι ο Παπισμός και ο Προτεσταντισμός, που προέκυψε ως ριζική αντίδραση στις ακρότητες του πρώτου. Από τη μεταβολή της θρησκείας, τη μετάλλαξή της σε κοσμική δύναμη και εξουσία, μετά την Αναγέννηση και τη διάδοση του Διαφωτισμού προέκυψε η ιδιωτικοποίηση της πίστης, με τη «θεοποίηση» του ατομισμού, της ελευθερίας και του Κράτους.
Ίσως η αναφορά των παραπάνω να περίττευε, αν δεν είχαν οδυνηρές συνέπειες, στην πορεία του λαού μας. Μήπως η «Ευρώπη των λαών», με τη μεγάλη χριστιανική Παράδοση, την ελληνομάθεια και τον Πολιτισμό της, δεν έχει διώξει το Χριστό, όχι μόνο από τα Συντάγματα και τους νόμους της, αλλά, στην ουσία, από την κοινωνία; Αν μιλούσαμε για το κατάντημα των αναρίθμητων «εκκλησιών», με τη χειροτονία γυναικών επισκόπων και ιερειών, την αποδοχή του γάμου ομοφυλόφιλων και τόσα άλλα, θα ξεφεύγαμε από το σκοπό μας.
Βλέπουμε πού οδηγείται σήμερα και η ελληνική κοινωνία, μ’ αυτούς που ανέλαβαν να τη «σώσουν» και συνεχίζουν απτόητοι τον εκτραχηλισμό της! Δέστε, ανάμεσα στα άλλα, πως, με προγράμματα χρηματοδοτούμενα από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, προωθείται η μεταβολή του Μαθήματος των Θρησκευτικών σε «θρησκειολογία». Τόσο πολύ ενοχλούν κάποιους τα ιερά και τα όσια του Γένους, και θέλουν να τα κατεδαφίσουν; Ή, μήπως έλυσαν τα μεγάλα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας και έπρεπε να «τακτοποιήσουν» και κάποιες ελάχιστες μειοψηφίες, με την ψήφιση «Συμφώνων», επειδή, τάχα, δυσκολευόταν η συμβίωσή τους;
Ας προχωρήσουμε, όμως, ψηλαφώντας «πληγές» στο Σώμα της Εκκλησίας. Ένα από τα σπουδαιότερα θέματα είναι εκείνο της «θρησκευτικότητας» των Νεοελλήνων. Ήδη αναφερθήκαμε πιο πάνω στη Δύση. Όμως, και στη χώρα μας, με την επίδραση του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού στη διανόηση, στην Πολιτική, στην Παιδεία, τείνει να γενικευθεί η αντίληψη ότι η «θρησκευτική» ζωή, η «ηθική», και πολλά συναφή, αποτελούν «προσωπική» υπόθεση, του καθενός. Δεν αφορούν την κοινωνία. Έτσι, ζητήματα που παλιότερα χαρακτήριζαν τον τρόπο ζωής της χριστιανικής κοινότητας- από το ντύσιμο, το λεξιλόγιο, την εξωτερική συμπεριφορά, μέχρι τη Λατρεία, τις νηστείες, τον εκκλησιασμό, τα Μυστήρια, τη Θεία Κοινωνία, τις Εορτές- έχουν υποστεί τέτοια αλλοίωση, που κάνουν πια σχεδόν «αγνώριστους» τους φορείς του ελληνορθόδοξου ήθους.
Τέλος πρώτου μέρους.
ΜΕΡΟΣ Α΄
Καθώς απολαμβάνομε τις χαρές της καθημερινής ζωής, τις γιορτές, τα αγαθά μας, παρά τα όσα τραγικά συμβαίνουν συχνά τριγύρω μας, κινδυνεύομε να τα βλέπομε όλα «ωραία», κλεισμένοι, πολλές φορές, στην ατομική, ή το πολύ, την οικογενειακή μας ζωή, λησμονώντας το Δημιουργό. Αποδεχόμενοι ιδέες και ακολουθώντας συμπεριφορές αντιχριστιανικές, ξένες προς την Παράδοσή μας. Έτσι, βρισκόμαστε μπροστά στο φαινόμενο της εκκοσμίκευσης, που κάποιοι χαρακτηρίζουν ως «ασθένεια» της Εκκλησίας. Θα επιχειρήσουμε, λοιπόν, να το προσεγγίσουμε, με σκοπό να συμβάλουμε, έστω και σε ελάχιστο βαθμό, σε μια αναθεώρηση στάσεων και αντιλήψεων, που έχουν αρνητικές συνέπειες στη ζωή της Εκκλησίας.
Όπως ξέρομε, η Ενανθρώπηση του Θεού δε χώρισε μόνο την ανθρώπινη Ιστορία στα δύο. Όπως είχε προφητέψει ο Γέροντας Συμεών, όταν τον πήρε στην αγκαλιά του, ο Χριστός επρόκειτο να γίνει «σημείον αντιλεγόμενον» σ’ όλες τις επερχόμενες γενιές. Άλλωστε, κι ο Ίδιος είχε μιλήσει για το διχασμό των ανθρώπων με επίκεντρο το Πρόσωπό Του, το σκανδαλισμό, την άρνησή τους. Ο Παύλος τόνισε ότι ο Σταυρός του Κυρίου είναι σκάνδαλο για τους Ιουδαίους, μωρία για τους ειδωλολάτρες, αλλά σοφία και σωτηρία για τους πιστούς. Οι Απόστολοι αντιμετώπισαν την έχθρα των ανθρώπων και οι περισσότεροι απ’ αυτούς μαρτύρησαν, συνεπείς με την αποστολή τους.
Κι ήταν επόμενο να συμβούν αυτά. Άνθρωποι δοσμένοι στην ύλη και λατρεύοντας είδωλα, την ανθρώπινη λογική, καθώς και τα επιτεύγματά τους, δύσκολα δέχονται το Λόγο Του και τους γνήσιους κήρυκές του. Έτσι δημιουργήθηκαν οι μεγάλες αιρέσεις, που συγκλόνισαν την Εκκλησία για πολλούς αιώνες. Γι’ αυτό μαρτύρησαν εκατομμύρια χριστιανών στους πρώτους αιώνες, και σ’ όλες τις εποχές, μέχρι και σήμερα, καθώς αρνούνται να υποταχθούν στις δυνάμεις της βίας και στις εξουσίες που ενσαρκώνουν το «κοσμικό φρόνημα», ακούσια, ίσως, όργανα του Αρχηγού του Σκότους.
Ας προχωρήσουμε, όμως, ψηλαφώντας «πληγές» στο Σώμα της Εκκλησίας. Ένα από τα σπουδαιότερα θέματα είναι εκείνο της «θρησκευτικότητας» των Νεοελλήνων. Ήδη αναφερθήκαμε πιο πάνω στη Δύση. Όμως, και στη χώρα μας, με την επίδραση του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού στη διανόηση, στην Πολιτική, στην Παιδεία, τείνει να γενικευθεί η αντίληψη ότι η «θρησκευτική» ζωή, η «ηθική», και πολλά συναφή, αποτελούν «προσωπική» υπόθεση, του καθενός. Δεν αφορούν την κοινωνία. Έτσι, ζητήματα που παλιότερα χαρακτήριζαν τον τρόπο ζωής της χριστιανικής κοινότητας- από το ντύσιμο, το λεξιλόγιο, την εξωτερική συμπεριφορά, μέχρι τη Λατρεία, τις νηστείες, τον εκκλησιασμό, τα Μυστήρια, τη Θεία Κοινωνία, τις Εορτές- έχουν υποστεί τέτοια αλλοίωση, που κάνουν πια σχεδόν «αγνώριστους» τους φορείς του ελληνορθόδοξου ήθους.
Τέλος πρώτου μέρους.
