Αντιμέτωποι με τις προκλήσεις της «Ψηφιακής εποχής»
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημμυρίζουν καθημερινά τη ζωή μας. Προσφέρουν απίθανα πράγματα: φήμη, φωνή, ρόλο, αποδοχή, στήριξη, ψυχαγωγία. Επηρεάζουν αφάνταστα τη ζωή, τη σκέψη, τις σχέσεις μας με τον κόσμο. Ωστόσο, πολλά και σπουδαία ζητήματα προκύπτουν. Πριν λίγο καιρό διοργανώθηκε μια Ημερίδα στη Θεσσαλονίκη, με θέμα τις «προκλήσεις της ψηφιακής εποχής στον κόσμο». Στην «ΚΡΗΤΗ ΤV» διεξήχθη μια εξαιρετική συζήτηση με δυο εισηγητές της. Θεωρώ χρήσιμο να παραθέσω εδώ τα κυριότερα σημεία της, για περαιτέρω προβληματισμό μας.
1.Με τις νέες τεχνολογίες διαμορφώνονται «νέες πίστεις». Είναι τεράστια η χρηματοδότηση, η κερδοφορία, η συσσώρευση πλούτου και δυνάμεως σε πολύ λίγα κέντρα, με «ίχνη συνέργειας» μεταξύ τους! Μεγάλες πιέσεις ασκούνται παγκοσμίως, αλλά και στη χώρα μας. Μέσα στην «ψηφιακή επανάσταση» μπορούμε να κάνουμε πολλά. Σίγουρα θα έχομε αύξηση της ανεργίας, θα αλλάξει η «υφή» της εργασίας, με μηχανοποίηση πολλών τομέων της ζωής.
- Νέες γεωπολιτικές δυνάμεις αναδύονται, νέοι «τρόποι πολέμου» επέρχονται! Επικρατεί «συγκεντρωτισμός», με «κατακερματισμένη» την παγκόσμια κοινότητα. Επέρχεται διαταραχή της προσωπικότητας και παραγωγή βραχύβιων καταναλωτικών «σκουπιδιών» για τις κοινωνίες.
- Πολύ σπουδαίο είναι το ζήτημα των σχέσεων, επιδράσεων και συνεπειών για την ελευθερία και την προσωπική μας ζωή: «μάς βιάζουν»-είπαν-δεν μάς επιτρέπουν να θέτουμε ερωτήματα-έχομε «τρομερή κλοπή προσωπικών δεδομένων». Υπάρχουν «εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης». Η πανδημία ήταν ένα «πείραμα» για τον έλεγχο των κοινωνιών!
- Με τη χρήση των μέσων αυτών «υπογράφουμε την καταδίκη μας»! Είναι πολύ ισχυρός ο «εθισμός στις πλατφόρμες». Οι αλγόριθμοι σε «αναγκάζουν» να παίρνεις αυτό που σου δίνουν. Ομαδοποιούν τους ανθρώπους, προβάλλοντας τα αξιοπρόσεκτα σημεία, φτιάχνοντας προφίλ κ. λ. π. Ακόμα, φτάνουν στην εμπορευματοποίηση των κινδύνων, φυσικών καταστροφών -πχ. οι πυρκαγιές στην Καλιφόρνια-στοιχήματα θανάτων και εξέλιξής τους!
- Προκύπτει η ανάγκη «φιλοσοφικής σκέψης». Η Τ. Ν. δεν είναι νοημοσύνη», αλλά μια «χονδροειδής προσομοίωση». Τα δίκτυα διεκδικούν ρόλο στην «παγκόσμια διακυβέρνηση»! Η Ελλάδα θα είναι «σπουδαίος «κόμβος», αλλά, υποτελής στους ισχυρούς! Σπουδαίες οι συνέπειες για τα παιδιά. Τέλος, οφείλομε να αντιδράσουμε-αλλά πώς; Να ζητήσουμε δραστικά μέτρα. Να οργανώσει η κοινωνία τρόπους αντίδρασης κατά του συστήματος!
Πολλούς φορείς, ιδρύματα, επιστήμονες απασχολούν συχνά σοβαρά ερωτήματα, καθώς τα θέματα ηθικής και τα αισθήματα ανασφάλειας είναι διάχυτα σ’ όλο τον πλανήτη. Σε ποιο βαθμό μειώνουν την εμπιστοσύνη μας στους θεσμούς, στην Πολιτική, στη Δημοκρατία; Τι μπορεί να πει λοιπόν η Τεχνολογία για την «ανθρώπινη φύση»; Τί απαντάει άραγε σ’ όλα τούτα η Εκκλησία; Μπορεί να είναι αδιάφορη; Ασφαλώς, όχι. Τον τελευταίο καιρό έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές εκδηλώσεις στον εκκλησιαστικό και θεολογικό χώρο: εκδόσεις βιβλίων, σεμινάρια, ημερίδες, ομιλίες. Αλλά πόσοι άραγε γνωρίζουν αυτές τις δραστηριότητες; Οφείλομε να γνωρίζουμε ότι η Τεχνολογία δεν είναι «ουδέτερη» και δεν εξαρτάται από τις δικές μας επιλογές, τη δική μας και μόνο χρήση.
Όσο πλησιάζουμε προς το Πάσχα, ολοένα και περισσότερο ποθούμε, σαν άλλοι ορειβάτες, να «αναπνεύσουμε» αέρα καθαρό, μακριά από τις «αναθυμιάσεις» των πόλεων, της κοινωνίας, και ενός Πολιτισμού, που μοιάζει να μάς έχει «σκλαβώσει» με τους ισχυρούς «πειρασμούς» του. Οι πιστοί περιμένουν πώς και πώς τις γλυκές μεγαλοβδομαδιάτικες βραδιές, για να «ταξιδέψουν» νοερώς στην Αγία Γη, την αιματοβαμμένη… Να «συνοδεύσουν» το Χριστό ίσαμε το μαρτυρικό Γολγοθά. Να βιώσουν τα Πάθη και την Ανάστασή Του. Μα οι θιασώτες του «ψηφιακού υπερανθρωπισμού» φιλοδοξούν να πετύχουν αλλιώς την «αιωνιότητα» και να μάς την…πουλήσουν! Βλέπομε πως, για τα κέρδη τους, έχουν κάμει «σκακιέρα» την οικουμένη! Τελικά, με ποιο δικαίωμα οι μεγιστάνες του πλούτου φιλοδοξούν να κατευθύνουν την ανθρωπότητα, να «βελτιώσουν» τον άνθρωπο, ή να τον «θεοποιήσουν»;
Θα κλείσουμε, φίλοι μου, τούτο το κείμενο, με κάποια από τα πορίσματα ενός Συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε προσφάτως στην ιερά Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου: «Η μηχανιστική και αλγοριθμική αντίληψη των πραγμάτων παραθεωρεί σημαντικές, πνευματικές, κοινωνικές, ιστορικές και πολιτισμικές παραμέτρους της ανθρώπινης ζωής, καταξιωμένες αξίες και ιδανικά, τα οποία διέσωσαν τον πνευματικό πολιτισμό και με τα οποία συναρτάται το μέλλον της ανθρωπότητας…Η Τεχνητή Νοημοσύνη αδυνατεί να προσφέρει απαντήσεις στα θεμελιώδη υπαρξιακά και τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα που ταλανίζουν την ανθρωπότητα. Το πνευματικό θησαυροφυλάκιο της Ορθοδοξίας είναι μια ανεξάντλητη πηγή, από την οποία αντλούμε έμπνευση και κατεύθυνση ενώπιον των μεγάλων προκλήσεων της εποχής μας». Ας ευχηθούμε να στείλει ο Θεός την ειρήνη Του στους λαούς, ώστε να γιορτάσουνε και όλοι οι χριστιανοί ελεύθερα το Πάσχα!
Νίκος Σιγανός
