Αναζητώντας την «Κλίμακα» των χριστιανικών αρετών
Θα ξεκινήσω σήμερα με μια ιστορία. Πριν λίγο καιρό βρέθηκα σε μια παρέα πέντε-έξι νέων κι άκουσα να συζητούν για την «Κλίμακα του Ιωάννη». Κι ενώ όλοι σχεδόν ήταν εντελώς ανήξεροι, ένας μιλούσε με πολύ ζήλο γι’ αυτήν, καθώς με υπόδειξη κάποιου φίλου του την είχε διαβάσει κι είχε σαγηνευθεί από το περιεχόμενό της, βρίσκοντας απαντήσεις σε ερωτήματα για το «νόημα» της ζωής! Εγώ είχα εκπλαγεί, γιατί δε φανταζόμουνα ένα νέο, «δοσμένο» κυριολεκτικά από την εφηβική ηλικία στις απολαύσεις και στους υπολογιστές, να μιλάει ειλικρινά γι’ αυτό τον «γίγαντα» της ασκήσεως. Να λοιπόν τώρα η ευκαιρία να «γνωρίσουμε» το Σιναΐτη Όσιο, και νομίζω πως θα λυθεί και η απορία μας για το ενδιαφέρον εκείνου του «παράξενου» νεαρού!
Ο Άγιος Ιωάννης έζησε τον έκτο μ. Χ. αιώνα στη Συρία. Από νεαρός παρακολούθησε ανώτερο κύκλο μορφώσεως, διακρινόμενος ανάμεσα στους συνομηλίκους του. Ένιωθε όμως μεγάλη έλξη προς τις θεολογικές μελέτες, τη συγγραφική εργασία, την άσκηση και την προσευχή. Πήγε στο Όρος Σινά, όπου καθοδηγήθηκε στους δρόμους της ορθόδοξης πνευματικής ζωής. Ύστερα από τέσσερα χρόνια εκάρη μοναχός. Μετά χειροτονήθηκε ιεροδιάκονος και ιερομόναχος κι έμεινε στην αδελφότητα της Μονής, ώσπου σε ηλικία 35 ετών αποσύρθηκε σε ερημική τοποθεσία στους πρόποδες του θεοβάδιστου βουνού, όπου ασκήθηκε αυστηρά. Η φήμη του ως αγίου άνδρα εξαπλώθηκε, κι έτσι, μετά από 40 χρόνια άσκησης στην έρημο, έγινε ηγούμενος της Μονής για τέσσερα έτη, καθοδηγώντας τη μοναστική αδελφότητα. Ύστερα αποσύρθηκε στην έρημο, έως ότου απεβίωσε, σε ηλικία περίπου 80 ετών. Έφθασε σε υψηλά μέτρα αγιότητας με την άσκησή του, την υπακοή και τη βαθιά μελέτη. Καθοδήγησε πλήθος ψυχών. Μέχρι σήμερα τα συγγράμματά του τυγχάνουν ευρείας χρήσης από τους πιστούς.
Το βιβλίο της «Κλίμακας» περιλαμβάνει τριάντα λόγους για τις αρετές, ξεκινώντας από τα χαμηλά «σκαλοπάτια» κι ανεβαίνοντας μέχρι τις πιο υψηλές. Κι ενώ γράφηκε για τους μοναχούς, προσφέρεται και για κείνους τους «κοσμικούς», που θέλουν και ποθούν να απαγκιστρωθούν λίγο πολύ από τις μέριμνες, την πολυπραγμοσύνη και τα άγχη, να ψηλαφήσουν την «αυτογνωσία» και τη «λύτρωση» -που πολλοί γυρεύουν σε ψυχολόγους, μάγους, αστρολόγους και ψευδοπροφήτες κάθε προελεύσεως. Τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται ο Άγιος μιλούν για υπακοή, μνήμη θανάτου, μνησικακία, καταλαλιά, πολυλογία, σιωπή, γαστριμαργία, φιλαργυρία, αναισθησία, πραότητα, απλότητα, μετάνοια, υπακοή, ταπεινοφροσύνη, ησυχία, αγάπη, πίστη, ελπίδα, προσευχή.
Δεν όρισε λοιπόν, φίλοι μου, τυχαία η Εκκλησία μας να τιμάται ο Άγιος, εκτός από τις 30 Μαρτίου, και τούτη την Κυριακή, Δ΄ των Νηστειών. Μέσα στο πέλαγος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ο Όσιος Ιωάννης αποτελεί ένα «φάρο»- ισχυρό παράδειγμα προς μίμηση για τον καθένα από μάς. Καταλαβαίνομε τώρα γιατί και ο νέος της ιστορίας μας όντως σαγηνεύτηκε από το αριστούργημα της Εκκλησιαστικής Γραμματείας. Μέρες που έρχονται, μακάρι να μπορούσαμε να επιχειρήσουμε την απάρνηση του κοσμικού φρονήματος- το πιο σπουδαίο ίσως σκαλοπάτι» της «Κλίμακας». Αυτό, στο οποίο την προηγούμενη Κυριακή ακούσαμε τον Κύριο να μάς προσκαλεί: «Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθήτω μοι»!
Νίκος Σιγανός, θεολόγος
