Τεχνολογία, ελευθερία, θεολογία (Β΄ Μέρος)
«Οι παλιοί πολιτισμοί ισχυρίζονταν πως βασίζονταν πάνω στην αγάπη και τη δικαιοσύνη. Ο δικός μας βασίζεται στο μίσος. Στον δικό μας κόσμο δεν θα υπάρχουν άλλα συναισθήματα εκτός από τον φόβο, την οργή, τη θριαμβολογία και την ταπείνωση. Σπάσαμε τα δεσμά που ένωναν τους γονείς με τα παιδιά, τους άνδρες με τους άνδρες και τον άνδρα με τη γυναίκα. Στο μέλλον όμως δεν θα υπάρχουν ούτε γυναίκες, ούτε φίλοι. Τα παιδιά θα τα παίρνουμε από τη μητέρα τους μόλις γεννώνται, όπως παίρνει κανείς τα αυγά από την κότα. Το σεξουαλικό ένστικτο θα ξεριζωθεί. Δεν θα υπάρχει γέλιο παρά μόνο το γέλιο του θριάμβου για κάποιο νικημένο εχθρό. Δεν θα υπάρχει διάκριση ανάμεσα στην ομορφιά και την ασχήμια. Δεν θα υπάρχει πια η περιέργεια ούτε η χαρά της ζωής…Αν θέλεις μια εικόνα του μέλλοντος, φαντάσου μια μπότα να πατάει το πρόσωπο ενός ανθρώπου -για πάντα…».
Αν, φίλε αναγνώστη, αναρωτιέσαι, σε ποια κοινωνία αναφέρονται τα παραπάνω ανατριχιαστικά, σκέψου λίγο, και είμαι σίγουρος πως θα βρεις το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου να «φωτογραφίζει» την παγκόσμια κοινωνία στην εποχή μας. Κι όμως, είναι από το κλασσικό έργο του Τζορτζ Όργουελ «1984», γραμμένο το 1948! Βλέπομε καθημερινά πού μπορεί να φτάσει η κατάχρηση της εξουσίας και της Τεχνολογίας από ιδιωτικούς ή κρατικούς φορείς, από φανερούς ή αφανείς χρήστες τους-ασύλληπτους, αδίστακτους «τυχοδιώκτες»! Με όσα συμβαίνουν στις μέρες μας, δημιουργείται η εντύπωση ότι πάρα πολλοί άνθρωποι «ασφυκτιούν» με τον «μολυσμένο» αέρα που αναπνέουν. Είναι σαν κάποιοι να μάς κλείνουν σιγά σιγά σε κάποια «κλουβιά», από όπου δεν θα μπορούμε να ελευθερωθούμε. Περιδιαβάζοντας κανείς στο Διαδίκτυο βρίσκει πολύ ενδιαφέρουσες αναλύσεις. Κι εντυπωσιάζεται, διαπιστώνοντας αγωνιώδεις προσπάθειες να απαντηθούν τα πολύ σοβαρά ηθικά διλήμματα και να βρεθούν τρόποι αντιστάσεως στους μεγάλους κινδύνους, που κάνουν ζοφερό το μέλλον της ανθρωπότητας.
Τώρα, ας αναρωτηθούμε: ως χριστιανοί, πώς οφείλομε να σκεφτούμε και να πράξουμε; Ποια είναι η θέση της Εκκλησίας σχετικά με αυτά τα μεγάλα προβλήματα; Άραγε, έχει κάτι να μάς πει η Ορθόδοξη θεολογία; Νομίζω ότι είναι πολύ βασικό να σκεφτούμε τί είναι ο άνθρωπος και ποιος ο προορισμός του. Άραγε, βρέθηκε τυχαία στη γη; Μήπως είναι «αφεντικό» της; Οι Πατέρες της Εκκλησίας αναφέρονται στην «κατ’ εικόνα και ομοίωση του Θεού» δημιουργία του κι επισημαίνουν τα «γνωρίσματα» που εκφράζει αυτή η «εικόνα»: αυτεξούσιο, λογικό, δημιουργικότητα, κοινωνικότητα, αγάπη. Ίσως η δύναμη της συνειδήσεως, ο «άγραφος» ηθικός νόμος, να είναι το πιο δυνατό «αποτύπωμα» του Θεού στον άνθρωπο, που υπάρχει και λειτουργεί, ακόμα και στους ειδωλολάτρες. Στην Αγία Γραφή αποκαλύπτεται η μοναδικότητα και το μεγαλείο του ανθρώπου, που ορίζεται ως «φύλακας» της φύσεως, «συνδημιουργός» του Θεού! Ζητούμενο λοιπόν είναι, πώς, από την αναγκαιότητα των ενστίκτων και τον άκρατο ατομικισμό και το ναρκισσισμό, θα περάσομε στην ελευθερία, στην ανθρωπιά, στην αγάπη. Εδώ ακριβώς έρχεται η Θεολογία να συμπληρώσει την Τεχνολογία, ώστε να αποδεικνύεται πραγματικά σπουδαίο «δώρο» του Θεού. Στην Εκκλησία βιώνομε το γνωστό «δίδυμο» ελευθερίας και αγάπης. Με την προοπτική της αιωνιότητας, αποκτά αληθινό, ύψιστο νόημα η ζωή. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Εκκλησία θεωρεί την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο δώρο του Θεού, γι’ αυτό και τη χρησιμοποιεί στο πολύπτυχο έργο της. Όλα είναι ευλογημένα, αρκεί να προάγουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων και να μην οδηγούν σε συμπεριφορές αντίθετες με τους νόμους και την τάξη που έθεσε ο Θεός, και που ο άνθρωπος οφείλει να σέβεται. Να μη φιλοδοξεί να υπερβεί τα όριά τους, όπως λ. χ. με την Τεχνητή Νοημοσύνη και τον Μετανθρωπισμό, καθώς κάποιοι, με σκοτισμένο νου, επαγγέλλονται ακόμη και την υπερνίκηση του θανάτου!
Προσπαθήσαμε, φίλοι μου, να προσεγγίσουμε ένα πολύ σπουδαίο και δύσκολο θέμα. Ελπίζω να έγινε κατανοητός ο συσχετισμός της Τεχνολογίας με τη Θεολογία, σε μια εποχή, που η Πίστη βάλλεται και πολλές πλάνες κυκλοφορούν και εντός του σώματος της Εκκλησίας. Πάντως, ως Ορθόδοξοι χριστιανοί, ναι μεν οφείλομε να επαγρυπνούμε, αλλά να μην τρομάζομε, θέτοντας εν αμφιβόλω την αγάπη του Θεού. Η Πρόνοιά Του συντηρεί τον κόσμο. Θα τελειώνουμε, με το παρακάτω (αισιόδοξο) συμπέρασμα: «Η τεχνολογία αναζωογονείται, όταν, εφαρμοσμένη από το ανθρώπινο πρόσωπο, τον ιερέα της Δημιουργίας, με την τήρηση των εντολών του Χριστού, ενώνει όλα τα πράγματα μαζί Του, πρωτίστως και πάνω από όλα μέσω της ανώτερης τέχνης και του δώρου της προσευχής. Πράττοντας με αυτό τον τρόπο, μια τέτοια τέχνη, καλλιεργούμενη μέσα στην Ευχαριστία, γίνεται στην πράξη και ουσιαστικά καινοτόμος, ενωμένη με τη μία και απόλυτη καινοτομία μέσα στην ιστορία, τον Ιησού Χριστό, τον μόνο πραγματικά καινό υπό τον ήλιον» (Αλέξης Τόρανς, «Σύναξη», Τ. 147, σελ.29).
Νίκος Σιγανός
