ΕΙΣ ΤΟ ΓΕΝΕΣΙΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

ΓΡΑΦΕΙ: Ο ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΧΥΓΙΑΝΝΑΚΗΣ, ΠΡΩΤ. ΤΟΥ ΟΥΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΘΡΟΝΟΥ.

                                            ’Εξ  ’Ιωακείμ καί τῆς Ἄννης

                                                            ἡ χαρά τοῦ κόσμου ἐξήνθησεν‧

                                                             Θεόν ἀνθρώποις καταλλάξασα,

                                                             συγχαίρουσα ἐπί τῷ τόκῳ αὐτῆς

                                    πᾶσα ἡ κτίσις.

Από τα πανάρχαια χρόνια ακούμε τα λόγια του Θεού: «Οὐ καλόν εἶναι τόν ἄνθρωπον μόνον, ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατ᾿ αὐτόν» (Γεν. 2.18). Και τα λόγια αυτά τα ενθυμούμεθα πολύ περισσότερον από κάθε άλλη φορά με την ευκαιρία της εορτής του Γενεσίου της Υπεραγίας Θεοτόκου, επειδή, με την εορτή αυτή εορτάζομε την δημιουργία μιας γυναίκας, η οποία γυναίκα δεν εδημιουργήθη απλώς για να βοηθήσει τον άντρα, αλλά ολόκληρο το ανθρώπινο γένος στη δυαδική του υπόσταση. Η γυναίκα αυτή είναι η Νέα Εύα, η δεύτερη Εύα, η Παναγία μας.

Αν, λοιπόν, τα λόγια του Τριαδικού μας Θεού με τον μυστηριώδη πληθυντικό «ποιήσωμεν» έχουν σχέση με τη δημιουργία της πρώτης Εύας, πολύ περισσότερο έχουν σχέση με τη δημιουργία της Νέας Εύας, της Θεοτόκου. Ο Άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε να είναι μόνος. Δεν πλάστηκε για να βιώνει την μοναξιά. Πλάστηκε για να είναι κοινωνικός και να βιώνει την συντροφικότητα. Να ζει την αγαπητική κοινωνία με άλλα πρόσωπα, εις τύπον της αγαπητικής κοινωνίας των Τριών προσώπων της Παναγίας Τριάδος. Ο άνθρωπος, λοιπόν, όπως βγήκε από τα χέρια του Δημιουργού, ο προπτωτικός άνθρωπος, είχε άμεση επικοινωνία και συντροφικότητα με τον Θεό.

Όμως μετά την πτώση ο μεταπτωτικός άνθρωπος απέκτησε μεν κοινωνία με τον άνθρωπο, έχασε όμως την επικοινωνία με τον Θεό. Ζούσε την κοινωνία των ανθρώπων, αλλά απαλλοτριωμένος της ζωής του Θεού, όπως ερμηνεύει στην προς Εφεσίους επιστολή του ο απόστολος Παύλος.(4.18).

Το τραγικό στην περίπτωση της απώλειας συνυπάρξεως του ανθρώπου με τη ζωή του Θεού, είναι ότι συναπώλεσε και την επικοινωνία με τον συνάνθρωπό του. Συνεπώς, στον μεταπτωτικό άνθρωπο δεν έλειψε μόνον ο Θεός αλλά και ο συνάνθρωπος, γι’αυτό και  έκτοτε βιώνει ολόκληρο το ανθρώπινο γένος την φρικτή μοναξιά. Και, φυσικά, το ερώτημα που πλανιότανε πάνω από την τυραννισμένη ανθρωπότητα ήταν: ποιος θα βγάλει τον άνθρωπο απ’ αυτήν την απομόνωση και θα ανταμώσει ξανά τον άνθρωπο με τον συνάνθρωπο και με τον Θεό του;

Ποιός θα πλησιάσει τον Θεό και τον άνθρωπο; Την απάντηση την έδωσε ο ίδιος ο Θεός: η γυναίκα, η νέα Εύα, αυτή η πραγματική βοηθός του ανθρώπου. Γι’ αυτό είπεν ο Θεός: «Ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθόν κατ’ αὐτόν». Και από τότε (ημερών αρχαίων), συνελήφθη η Παναγία. Γιατί η Παναγία είναι ο πολυτιμότερος βοηθός του ανθρώπου και ο ενωτικός κρίκος μεταξύ ανθρώπου και Θεού. Όχι απλώς γιατί ακούει τις ικεσίες και παρακλήσεις του ανθρώπου και σπεύδει να τον βοηθήσει, αλλά κυρίως,  έφερε τον Θεό στη γη και έγινε «ἡ γέφυρα ἡ μετάγουσα τούς ἐκ γῆς πρός οὐρανόν».

Αν η πρώτη Εύα με την περιέργεια και την ανυπακοή της, απομάκρυνε τον άνθρωπο από τον Θεό, η νέα Εύα, η Παναγία, με την υπακοή της οδήγησε τον άνθρωπο στον Θεό ή μάλλον έφερε τον Θεό στον άνθρωπο.

Αν η πρώτη Εύα εγέννησε την έχθρα ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό, η νέα Εύα εγέννησε Εκείνον που έλυσε την έχθρα και έγινε η ενσαρκωμένη αγάπη.

Αν η πρώτη Εύα έσπασε τη γέφυρα που μας ένωνε με τον Θεό, η νέα Εύα έγινε η γέφυρα, δια της οποίας κατέβηκε ο Θεός από τον ουρανό στη γη και ο άνθρωπος ανέβηκε από τη γη στον ουρανό. Αν η πρώτη Εύα αποπειράθηκε να καταστρέψει το σχέδιο του Θεού, που ήταν η θέωση και η δόξα του ανθρώπου μέσα στον Παράδεισο, η νέα Εύα, η Παναγία, υποτάχθηκε στην προαιώνια βουλή του Θεού και με την υπακοή της αποκατέστησε τον άνθρωπο στην αρχαία δόξα του και λαμπρότητα, «τό ἀρχαῖον κάλλος ἀναμορφώσασα».

Έτσι το σχέδιο του Θεού ανακόπηκε μεν, αλλά δεν ματαιώθηκε. Το αποκατέστησε η Γέννηση της Παρθένου Μαρίας, της Νέας Εύας. Εύα σημαίνει Ζωή, μητέρα ζωής. Και είναι μεν αλήθεια ότι και η πρώτη Εύα μετέδιδε ζωή στους ανθρώπους, αλλά η ζωή αυτή ήταν μολυσμένη από το μικρόβιο της αμαρτίας και της παρακοής και κατέληγε στον θάνατο. Ενώ η Νέα Εύα, είναι η όντως Μητέρα της αληθινής ζωής, γιατί αυτή εγέννησε Εκείνον που είναι ο Ίδιος η ζωή. Σαν άνθρωποι είμαστε παιδιά του Αδάμ και της Εύας, προορισμένοι να γευθούμε του φυσικού θανάτου. Αλλά σαν Χριστιανοί, είμαστε παιδιά του Νέου Αδάμ του Χριστού, ενωνόμεθα μαζί Του και δι’ Αυτού μετέχομε της αθανασίας.

Σήμερα γιορτάζουμε τη γέννηση της γυναίκας Εκείνης που ο Γιος της συνέτριψε την κεφαλή του όφεως, και το κεντρί του θανάτου, γι’ αυτό «ἐνεκρώθη ὁ θάνατος», χαρίζοντάς μας ζωήν την αιώνιον. Και τί είναι αιώνιος ζωή; η επανένωσή μας με τον Θεόν. Μέσα στο σκοτάδι της παρακοής άστραψε το γλυκύτατο φως της ελπίδας. Είναι τα λόγια εκείνα που είπε ο Θεός στη γυναίκα, ότι ο Γιός που θα γεννηθεί απ’ Αυτήν θα συντρίψει την κεφαλή του φιδιού – «καί τόν τό κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τοὐτέστιν τόν διάβολον».

Με όλα τα παραπάνω θέλουμε να τονίσουμε ότι η Γέννηση της Θεοτόκου ήταν αναγκαία, γιατί υπήρχε μέσα στο προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του κόσμου. Και όπως θαυματουργικά γεννήθηκε η πρώτη Εύα έτσι θαυματουργικά γεννήθηκε και η νέα Εύα, η Παναγία, από τους γέροντες προπάτορες γονείς της, τον Ιωακείμ και την Άννα, οι οποίοι απέφυγαν τον ονειδισμό της ατεκνίας και συγχρόνως ελευθέρωσαν το ανθρώπινο γένος εκ της φθοράς του θανάτου, όπως ψάλλουμε στο Κοντάκιο της ημέρας.

Ο άνθρωπος είναι μια οικοδομή του Θεού. Όπως όμως στις ανθρώπινες οικοδομές υπάρχουν και ορισμένες, που διαφέρουν για την ομορφιά τους και τη χάρη τους, έτσι ανάμεσα σε όλες τις γυναίκες, που είναι τα καλλιτεχνικά πλάσματα του Θεού, μια γυναίκα βρέθηκε η ωραιότερη οικοδομή του Θεού, η Παναγία. Το βιβλίο των Παροιμιών στην Παλαιά Διαθήκη μιλάει γι’ αυτή την ωραία οικοδομή. «Ἡ σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτήν  οἶκον»(9.1). Κάποτε η σοφία του Θεού θέλησε να κατοικήσει ανάμεσα στους ανθρώπους και κατασκεύασε το σπίτι της. Ο Χριστός είναι η ενυπόστατη σοφία του Θεού. Και θέλησε ο Θεός λόγος (η Σοφία του Θεού), να λάβει υπόσταση, να σαρκωθεί. Προτού, όμως, σαρκωθεί και κατοικήσει ο Θεός ανάμεσα στους ανθρώπους, φρόντισε να κατασκευάσει το σπίτι Του. Και το σπίτι του σαρκωθέντος Θεού είναι η Παρθένος Μαρία. Γι’ αυτό η Θεοτόκος υμνείται ως «ὁ καθαρώτατος ναός τοῦ Σωτῆρος, ἡ πολυτίμητος παστάς καί Παρθένος». Η Παναγία είναι η αχειροποίητος. Γεννήθηκε μεν από ανθρώπους, αλλά την καθαρότητα και παρθενικότητά της την κατασκεύασε και την συντήρησε ο Θεός, ανάμεσα σε έναν διεφθαρμένο κόσμο.

Κάποτε η γη ήταν άγονη και κατάξερη. Και ο Θεός είπεν: «βλαστησάτω ἡ γῆ βοτάνην χόρτου…» Και το θαύμα έγινε. Πρασίνισαν οι κάμποι, άνθισαν τα λουλούδια, τα δέντρα κάρπισαν. Άγονη γη και στείρα ήταν η Άννα. Και στην κατάξερη μήτρα της με το θαύμα του Θεού βλάστησε το ωραιότερο λουλούδι, η Παναγία. Άγονη γη και η κοινωνία, κατάξερη η ανθρωπότητα. Και με τον Σταυρό του Χριστού, άνθισε το δεύτερο δέντρο της Εκκλησίας, της οποίας τύπος είναι η Παναγία. Άγονη, κατάξερη γη και η καρδιά μας. Όμως η χάρις του Θεού είναι έτοιμη να την καρποφορήσει με τα άνθη των αρετών.  

Ας παρακαλέσουμε την Θεόπαιδα Μαρία την Θεοτόκο, σήμερα που γιορτάζει την παναγίαν της Γέννηση, να πρεσβεύσει στον Υιό και Θεόν της, να στείλει παράκληση στις πληγωμένες από την αμαρτία καρδιές των ανθρώπων. Να εξευγενίσει τους λόγους και τους τρόπους μας, να διώξει τις βάρβαρες και σκληρές δυνάμεις των παθών να τις μερέψει, να τις γεμίσει στοργή και τρυφερότητα, ταπείνωση, γλυκούς λογισμούς και σωφροσύνη, φως, καλοσύνη και αγιότητα. Αμήν!