«Πολυτεχνείο 1973» Η πραγμάτωση της όντως ελευθερίας

                                   …Τότε ζούσαμε στο σκοτάδι και γυρεύαμε το φως, Τώρα ζούμε στο φως και πνιγόμαστε στο σκοτάδι…. Δ. Παπαχρήστος   Η ελευθερία που έχει δοθεί στον άνθρωπο με την «κατ’εικόνα» δημιουργία του, δεν είναι μια αφηρημένη φιλοσοφική έννοια, αλλά μια προσωπική πράξη που σκοπό έχει το όφελος του ανθρώπου, αλλά και της κοινωνίας που ζει. Η τελείωση αυτής της ελευθερίας είναι η κοινωνία του ανθρώπου, αλλά και της κοινωνίας μέσω του ανθρώπου, με τον Θεό, αλλά και τον συνάνθρωπό του.  Ο άνθρωπος, πραγματώνοντας την ελευθερία ως δώρο Θεού, τότε αποβάλλει την ατομικότητά του και προσπαθεί να γίνει πρόσωπο, δηλαδή οντότητα σχετιζόμενη με το συνάνθρωπό του. Συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να ζήσει χωρίς σχέση, η οποία δεν νοείται ως καθήκον, αλλά ως φυσιολογική συνέπεια της αγάπης του προς τον Θεό αλλά και τον συνάνθρωπό του. Η αγάπη αυτή δεν είναι συνδιαλλαγή αλλά διακονία χωρίς την ελπίδα για ανταπόδοση. Διότι η όντως ελευθερία οδηγεί τον άνθρωπο σε μια προσωπική κοινωνία κένωσης και θυσίας προς το συνάνθρωπο. Οι φοιτητές του Πολυτεχνείου το 1973, πραγμάτωσαν με τη στάση τους και τις πράξεις τους αυτή τη μορφή της ελευθερίας. Με τον αγώνα τους, υπερέβησαν την ατομικότητά τους και κατέστησαν τους εαυτούς τους μέλη μιας κοινωνίας που εναντιωνόταν σε ένα βίαιο καθεστώς. Στον αγώνα του Πολυτεχνείου, οι τρεις μέρες όπου βρέθηκαν εγκλωβισμένοι από τις δυνάμεις του καθεστώτος, οι αγωνιστές ισοπέδωσαν το «Εγώ» και πρόβαλλαν το «Εμείς», όχι απλώς σαν δυνατότητα, αλλά ως εφικτή πλέον πραγματικότητα. Η ελευθερία αυτή της θανάτωσης του «Εγώ» και κατά συνέπεια των καθεστωτικών δυνάμεων της Χούντας, οδήγησε στην Επ-Ανάσταση του λαού, καθιστώντας το «Εμείς» υπαρκτή πραγματικότητα. Ένας αγώνας που είχε ως αφετηρία την ελευθερία που δεν λογάριαζε τη φθορά, τον πόνο, αλλά ούτε και τον θάνατο. Και αυτό γιατί στις τρεις εκείνες «ελεύθερες» ημέρες ουσιαστικά είχαν θανατώσει την ατομικότητά τους για την Ανά(σ)ταση της ελληνικής κοινωνίας. Η θανάτωση αυτή καθίσταται γεγονός με τη συμμετοχή στην εξέγερση, όπου κατέστη ο «τάφος» του καθεστώτος και το πρελούδιο του τέλους του. Το κοινό τους όραμα, η κοινή τους αντίσταση και ο κοινός τους αγώνας, πράγματι, έφερε την Ανά(σ)ταση του ελληνικού λαού. Οι νεκροί αγωνιστές του Πολυτεχνείου έγιναν «λευτεριάς λίπασμα» και με το πέρασμά τους από τη ζωή στο θάνατο έδειξαν ότι κάθε αγώνας πρέπει να γίνεται χωρίς την πρόταξη του «Εγώ» αλλά με την εκδήλωση του «Εμείς» ως μία οντότητα. Τριάντα εννέα χρόνια μετά την καθολική αυτή πράξη ελευθερίας, καθίσταται επιτακτική ανάγκη, ακόμα πιο πολύ να την θυμόμαστε. Ο αγώνας για Ψωμί, Παιδεία και Ελευθερία, σήμερα είναι πιο αναγκαίος από ποτέ. Το σύνθημα αυτό δεν καθίσταται απλώς  συνέχεια του αγώνα των φοιτητών του Πολυτεχνείου, αλλά μια νέα αφετηρία πάλης. Το σύνθημα δεν αναφέρει αφηρημένες έννοιες, αλλά υπαρκτές ανάγκες όλων των πολιτών αυτής της χώρας. Η ανάγκη για δουλειά και για μάθηση σήμερα γίνονται ολοένα και δυσκολότερες. Και η κοινωνία δηλώνει ανήμπορη να ανταπεξέλθει σε αυτές τις πρωτοφανείς καταστάσεις. Ο φόβος είναι έμπλεος σε όλες τις εκδηλώσεις της κοινωνίας. Φόβος για να μην χαθεί η εργασία, για να μην κλείσει το μαγαζί που δίνει εργασία, φόβος ότι μπορεί να μην πληρωθεί, φόβος ότι δεν θα έχει χρήματα να αγοράσει αγαθά για την οικογένειά κ.α. Η έννοια της ελευθερίας πρέπει να αποκτήσει οντότητα, ώστε να αποβληθεί ο φόβος και τη θέση του να πάρει η θέληση. Η θέληση να ξαναγίνει το «Εγώ» «Εμείς» ώστε να μπορέσει η σημερινή κοινωνία να επαναπροσδιορίσει τη θέση της και να δημιουργήσει τις συνθήκες εκείνες για μια νέα Ανά(σ)ταση των πολιτών της. Αυτό, βέβαια, θα γίνει πραγματικότητα όταν συνειδητοποιήσει ότι ο καθένας δεν μπορεί να ζήσει χωρίς την παρουσία του άλλου και ότι στον άλλο βλέπει το πρόσωπο το δικό του. Έτσι μονάχα κερδίζονται οι μάχες, ακόμα και αν προς στιγμήν φαίνεται ότι τις χάνουν. Γιατί οι φοιτητές ναι μεν έχασαν, αλλά η πράξη τους οδήγησε σε μια νίκη, την πτώση της Χούντας. Όπως με τον θάνατο δεν έρχεται το «απόλυτο» τέλος, αλλά η πραγμάτωση της Ανάστασης. Και για να έρθει η Ανάσταση απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο θάνατος.

Ανδρέας Φαρσάρης Θεολόγος