Χριστουγεννιάτικη Ομιλία
01,Ιαν
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Σεβασμιώτατε, σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και κύριοι, αγαπητά μου παιδιά.
Η Γέννηση του Θεανθρώπου απετέλεσε το μεγαλύτερο ιστορικό γεγονός της ανθρωπότητας. Η παράδοση θεωρεί ότι η αρχαιότερη ομιλία για τη γιορτή των Χριστουγέννων εκφωνήθηκε από τον Μέγα Βασίλειο στην Καισάρεια της Καππαδοκίας το έτος 376 μ.Χ.
Ιστορικές πηγές επισημαίνουν πως ο εορτασμός των Χριστουγέννων άρχισε να τηρείται στη Ρώμη γύρω στο 335. Ως τα μέσα του 4ου αιώνα γιορτάζονταν μαζί με τη Βάπτιση του Χριστού στις 6 Ιανουαρίου, με το όνομα Επιφάνια (φανέρωση του Θεού) . Αργότερα ορίστηκε να γιορτάζονται τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου. Η ημέρα αυτή ήταν αφιερωμένη από τους εθνικούς στο θεό ήλιο. Ταίριαζε λοιπόν για τη γιορτή του Χριστού, του Ήλιου της δικαιοσύνης, που χάρισε το πνευματικό φως του σε κείνους που κατοικούσαν στο σκοτάδι και τους σκίαζε ο θάνατος.
Από τη Δύση ο εορτασμός της Γεννήσεως στις 25 Δεκεμβρίου πέρασε και στην Ανατολή. Με τον χρόνο επεκράτησε σε όλο τον χριστιανικό κόσμο εκτός της Αρμενικής Εκκλησίας που συνεχίζει τον συνεορτασμό με τα Θεοφάνια.
Τη σάρκωση του Κυρίου η Εκκλησία ονομάζει μυστήριο. Μυστήριο παράξενο και παράδοξο, που δεν ερευνάται, αλλά φανερώνεται, κατά το δυνατόν, σ’ αυτούς που με πίστη το δέχονται και το προσκυνούν. Ας δούμε πώς το ερμηνεύει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, μέσα από αποσπάσματα της ομιλίας του, που εκφώνησε στην Αντιόχεια, κάποια Χριστούγεννα της προτελευταίας δεκαετίας του 4ου αιώνα.
«Μυστήριο παράξενο και παράδοξο αντικρίζω.
Πανηγυρίζουν όλοι, βλέποντας το Θεό στη γη και τον άνθρωπο στους ουρανούς.
Σήμερα γεννιέται Αυτός που υπάρχει αιώνια, και γίνεται αυτό που ποτέ δεν υπήρξε. Είναι Θεός και γίνεται άνθρωπος! Γίνεται άνθρωπος και πάλι Θεός μένει!
Αφού λοιπόν όλοι σκιρτούν από χαρά, θέλω κι εγώ να σκιρτήσω, θέλω να χορέψω, θέλω να πανηγυρίσω.
Φόβο νιώθω μπροστά στο θείο μυστήριο. Τί να πω και τί να λαλήσω;
Ο προαιώνιος Υιός του Θεού, ο άφθαρτος και αόρατος και ασώματος, κατοίκησε μέσα στο φθαρτό και ορατό σώμα μας. Για ποιό λόγο; Να, όπως ξέρετε, εμείς οι άνθρωποι πιστεύουμε περισσότερο σ’ ό,τι βλέπουμε παρά σ’ ό,τι ακούμε.
Δέχτηκε λοιπόν ο Θεός να παρουσιαστεί μπροστά μας με ορατή μορφή ανθρώπου, για να διαλύσει μ’ αυτόν τον τρόπο κάθε αμφιβολία για την ύπαρξή Του. Κι ύστερα, αφού μας διδάξει με την αισθητή και αναμφισβήτητη παρουσία Του, να μας οδηγήσει εύκολα στην αληθινή πίστη, στ’ αόρατα και υπερφυσικά.
Όμως… τούτο είναι το θέλημά Του: Την ατιμία να μεταβάλει σε τιμή· με δόξα να ντύσει την ευτέλεια· και την προσβολή σ’ αρετή να μεταπλάσει.
Πήρε το σώμα μου. Μου προσφέρει το Πνεύμα Του. Μου χαρίζει το θησαυρό της αιώνιας ζωής, παίρνοντας αλλά και δίνοντάς μου: Παίρνει τη σάρκα μου για να με αγιάσει· μου δίνει το Πνεύμα Του για να με σώσει.
Αυτός είναι ο λόγος του ιερού Χρυσοστόμου που τέρπει, πείθει, συναρπάζει…
Με τη Γέννηση του Θεανθρώπου αρχίζει μια καινούρια ζωή για τον άνθρωπο που θα ακολουθήσει το Χριστό και θα ζήσει μ’ έναν καινούριο τρόπο που θα τον οδηγήσει στη σωτηρία και τη λύτρωση. Αρχίζει μια καινούρια ζωή και για όλη την ανθρωπότητα.
Την εποχή εκείνη κυριαρχούσε ο κόσμος της ύλης και της ωμής βίας . Βασίλευε πηχτό σκοτάδι αμάθειας. Το δίκαιο του ισχυρού ήταν νόμος και αρχή. Το εμπόριο των δούλων είχε φτάσει στο κατακόρυφο. Ο μισός πληθυσμός της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ήταν δούλοι. Η δυστυχία αφόρητη. Οι δρόμοι γεμάτοι ασθενείς και επαίτες. Η εκμετάλλευση των αδυνάτων οργίαζε. Υποκρισία και απάτη. Ακολασία και σπατάλη. Έκλυση των ηθών και ασέβεια. Σκληρότητα και αδικία.
Μετά την επικράτηση της Ρώμης, η αίγλη του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού είχε περιορισθεί σημαντικά. Τα διδάγματα των μεγάλων διδασκάλων και φιλοσόφων δε συγκινούσαν τους πολλούς.
Μέσα σ’ αυτήν την πραγματικότητα βρισκόταν η ανθρωπότητα, όταν εκεί, στη μακρινή Βηθλεέμ ανέτειλε ο ήλιος της δικαιοσύνης. Ανέτειλε για τους ταπεινούς και τους αδύνατους. Για τους δίκαιους και για τους άδικους.
Το νεογέννητο Χριστό προσκύνησαν πρώτοι κάποιοι άσημοι Ιουδαίοι , οι βοσκοί και κάποιοι σημαντικοί αλλοδαποί, οι μάγοι. Έτσι συντελείται μια έμπρακτη ανατροπή. Οι ασήμαντοι και περιφρονημένοι που ήταν στο περιθώριο και οι ξένοι και αλλόπιστοι που δε θεωρούνταν πλησίον, καλούνται πρώτοι στη νέα ανθρωπότητα, που ξεκίνησε με τη Γέννηση του Χριστού. Σ’ αυτή τη νέα ανθρωπότητα οι έσχατοι γίνονται πρώτοι, τιμούνται όσοι μονίμως υποτιμούνταν, ανοίγει ο δρόμος για όλους χωρίς κοινωνικές και φυλετικές διακρίσεις.
Όμως ο Χριστός δε γεννήθηκε μόνο τότε. Στην Εκκλησία μας ακούμε τις ενεστωτικές εκφράσεις: «Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει…», «Χριστός γεννάται δοξάσατε!» Η Εκκλησία μας προτρέπει να ζήσουμε το γεγονός της Γέννησης ως συνεχές παρόν, ότι δηλαδή τώρα γεννιέται για τον καθένα μας.
Κάθε χρόνο ανάμεσά μας γεννιέται ο Θεός της αγάπης, της ελπίδας και της δικαιοσύνης!Κάθε χρόνο μας δίνεται η ευκαιρία να αναγεννηθούμε κι εμείς μαζί με τον Χριστό. Γιατί η ενσάρκωση του Θείου Λόγου ανοίγει κάθε φορά μια νέα προοπτική για εσωτερική ανάταση και ανάταξη. Κάνει πιο ζεστούς τους χτύπους της καρδιάς μας και μας βοηθάει να νιώσουμε ότι τα καλά μας συναισθήματα είναι η πιο πολύτιμη κληρονομιά που έχουμε ως ανθρώπινο γένος.Κι όμως πολλοί από μας ξεχνιόμαστε στην πορεία της ζωής μας και χάνουμε το νόημα της πιο χαρούμενης γιορτής. Στις συνειδήσεις μας η μεγάλη αυτή γιορτή, συνδυασμένη με την πρώτη του έτους που ακολουθεί, σηματοδοτείται ως περίοδος διακοπών, γλεντιού, ανταλλαγής δώρων. Η μεγαλύτερη αγωνία μας είναι να στολίσουμε στις πόλεις το ψηλότερο δένδρο. Στα σπίτια μας να το παραφορτώσουμε με στολίδια και να βάλουμε γύρω του τα δώρα.
Στους δρόμους λαμπιόνια χρωματιστά, στις προσόψεις των σπιτιών το ίδιο, στις πλατείες, στις βιτρίνες των καταστημάτων, παντού.
Άλλοι πάλι συνεχίζουν το παραμύθι του παχουλού, ροδοκόκκινου Αι-Βασίλη. Φροντίσαμε μάλιστα όλο και περισσότεροι να φτιάξουμε τζάκια στα σπίτια μας για να βρει την καμινάδα και να κατέβει και να βάλει τα δώρα στις κάλτσες που κρεμάμε στο τζάκι. Και καμιά φορά ο Άγιος, έτσι χοντρό που τον κάναμε, σφηνώνει στην καμινάδα.
Μέσα σ’ αυτή την ψευδαίσθηση, ξεχνάμε τα μηνύματα της ταπεινής φάτνης, που έγινε το πρώτο λίκνο του Θεανθρώπου, τα οποία είναι πολλά και βαρυσήμαντα. Αλλά για να τα αφουγκραστούμε, χρειάζεται σιγή, χρειάζεται να σωπάσουν όλα μέσα μας και γύρω μας, οι φωνές της γης, αλλά και ο θόρυβος της ψυχής μας. Ο νεογέννητος Χριστός μας καλεί να νιώσουμε την καρδιά μας να ξεχειλίζει από αγάπη και ευαισθησία για όλους, να νιώσουμε τη δύναμη της συγχωρητικότητας για ό,τι μας πλήγωσε και να βρούμε ξανά τη χαρά του «Αγαπάτε αλλήλους».Να στολίσουμε την καρδιά μας με χαρά και ελπίδα. Να διώξουμε το φόβο και την αγωνία, την απελπισία και την αγανάκτηση.
Τα Χριστούγεννα είναι ο χρόνος της ενδοσκόπησης, της περισυλλογής και της εσωτερικής κάθαρσης. Είναι η ώρα που η καρδιά μας αγκαλιάζει όλους τους συνανθρώπους μας, χωρίς διακρίσεις και προκαταλήψεις, που η σκέψη μας ατενίζει τον «Ήλιον της δικαιοσύνης» και που η πράξη μας καταδεικνύει την εσωτερική μας αναθεώρηση και αναβάπτιση. Πέρα, από την εσωτερική μας λύτρωση και τη σωτηρία της ψυχής μας, που ευαγγελίζεται η γιορτή των Χριστουγέννων, η πανανθρώπινη γοητεία της βρίσκεται στο αισιόδοξο μήνυμα της παγκόσμιας ειρήνης, μιας προσδοκίας που είναι για όλους μας κυρίαρχη και αποτελεί την προϋπόθεση για την πρόοδο και την ευημερία της ανθρωπότητας. Μιας προσδοκίας που μοιάζει με άπιαστο όνειρο, παρά το υψηλό επίπεδο του πολιτισμού μας.Τις μέρες αυτές είναι και η ώρα της εξωστρέφειας, της αλληλεγγύης, της αλληλοβοήθειας και της συνεργασίας. Με τη σκέψη μας να αγκαλιάζει όλη τη γη και τη δράση μας να ξεκινάει από τους πιο κοντινούς συνανθρώπους μας, ας κάνουμε κάτι ξεχωριστό τα φετινά Χριστούγεννα, ας μην περιοριστούμε στην μέριμνα των δικών μας μόνο, αλλά ας εκφράσουμε έμπρακτα τον αλτρουϊσμό, την ευαισθησία και την ψυχική μας ευγένεια σε κάποιους που την έχουν ανάγκη, σε κάποιους που ενώ βρίσκονται κοντά μας, εμείς αγνοούμε την ύπαρξή τους. Μέσα από μια τέτοια προσέγγιση θα αισθανθούμε το πνεύμα των Χριστουγέννων να συγκλονίζει την ύπαρξή μας και να μας ενδυναμώνει πραγματικά.
Πολλές ευχές σε όλους να νιώσετε:την χαρά των Χριστουγέννων, που είναι η ελπίδα,το μήνυμα των Χριστουγέννων, που είναι η ειρήνηκαι το νόημα των Χριστουγέννων, που είναι η αγάπη!
Ομιλία της Καλλιόπης Σηφαντωνάκη που εκφωνήθηκε στη Χριστουγεννιάτικη γιορτή της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας Χερρονήσου στις 27 Δεκεμβρίου 2012
