ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΕΚΟΙΜΗΜΕΝΟΥΣ ΜΑΣ

«Αι ψυχαί αυτών εν αγαθοίς αυλισθήσονται»

 

            Εδώ και δύο εβδομάδες, το κατανυκτικότατο Τριώδιο έχει ανοίξει μπροστά μας, αποκαλύπτοντας το μεγαλείο της αγάπης  του Θεού. Από την Αγία Γραφή ξέρομε, αλλά και η ιστορία της ανθρωπότητας επιβεβαιώνει την τραγικότητα του ανθρώπου μετά την απώλεια του Παραδείσου. Μπροστά στα αιώνια ερωτήματα σχετικά με την προέλευση και τον προορισμό του, δημιούργησε θρησκείες, φιλοσοφίες, Τέχνες, Πολιτισμούς, με αξιοθαύμαστα μνημεία. Όμως, «πάντα ματαιότης τα ανθρώπινα, όσα ουχ υπάρχει μετά θάνατον». Μπροστά στον ανοικτό τάφο, τον ετοιμασμένο να σκεπάσει το σκήνωμα μιας ψυχής που έφυγε για αλλού, αφήνοντάς το έρημο, το ανθρώπινο μυαλό σταματάει.   Τούτο το Σάββατο, παραμονή της Απόκρεω: «Μνήμην επιτελούμεν πάντων των απ’ αιώνος κεκοιμημένων Ορθοδόξων Χριστιανών πατέρων και αδελφών». Είναι το γνωστό μας Ψυχοσάββατο. Μια πολύ σπουδαία μέρα, καθώς συνάζονται οι πιστοί να προσευχηθούν- όπως και σ’ όλα τα μνημόσυνα- για να αναπαύσει ο Κύριος τους κεκοιμημένους τους «μετά των Αγίων, ένθα ουκ έστι πόνος, ου λύπη, ου στεναγμός, αλλά ζωή ατελεύτητος». Πρόκειται για την αγάπη προς προσφιλή  πρόσωπα που έφυγαν από κοντά μας για  το «αιώνιο ταξίδι».  Διάφορα αξιοπρόσεκτα έθιμα-  πολλά από τα οποία, σύμφωνα με τους λαογράφους, ίσως ανάγονται στην ινδογερμανική κληρονομιά-πέρασαν στη θρησκευτική ζωή του λαού μας. Πέρα από το δικαιολογημένο συναισθηματισμό και τις όμορφες λατρευτικές συνήθειες, πολλοί προβληματίζονται για την κατάσταση των ψυχών, τις δυνατότητες  και την πορεία τους μέσα στο άγνωστο πνευματικό Σύμπαν. Έτσι, μια προσπάθεια προσέγγισης της διδασκαλίας της Εκκλησίας μας, προβάλλει επίκαιρη και αναγκαία, καθώς, πολλές πλάνες κυκλοφορούν, παρασύροντας και πολλούς χριστιανούς, ιδιαίτερα στην εποχή μας. Επισημαίνουνε τους τεράστιους κινδύνους που απειλούν   την  πνευματική  πορεία, την ηρεμία μας κι ακόμα,  τον ψυχικό κόσμο των νέων και των παιδιών μας. Ένα έντονα παρακλητικό «άνοιγμα» των πιστών προς τον Κύριο  γίνεται μέσα από τους εκπληκτικούς και πολύ διδακτικούς εκκλησιαστικούς ύμνους αυτών των ημερών. Παράλληλα, όμως, με πολλή παραστατικότητα εκτυλίσσεται μια βαθιά «φιλοσοφία του θανάτου». Εστιάζουμε την προσοχή μας σε ελάχιστα σημεία  της υμνογραφίας του Εσπερινού και του Όρθρου. Έτσι: α. Για τα αγαπημένα μας πρόσωπα, που έζησαν με πίστη και ευσέβεια, ζητούμε από το Σωτήρα «εν ώρα κρίσεως απολογίαν αγαθήν». Να τους αξιώσει της ουρανίου Βασιλείας Του. β. Με την εκ νεκρών Ανάσταση του Κυρίου, «ουκέτι ο θάνατος κυριεύει των θανόντων ευσεβώς». Εκείνος που έπλασε από τη γη το σώμα και την ψυχή με τη θεϊκή και ζωοποιό έμπνευσή Του, ας αναπαύσει τους δούλους Του «εν χώρα ζώντων, εν σκηναίς Δικαίων». γ. Οι υμνογράφοι μας καλούν αδελφικά να ιδούμε, πριν έρθει το τέλος μας, τη ματαιότητα του βίου, καθώς διαλύεται το σώμα, παρασύροντας μαζί του:  δόξα,  εξωτερική ομορφιά,  ωραία λαλιά και τα άλλα χαρακτηριστικά μας. δ. Εφ΄ όσον έχομε την ίδια φύση με το Χριστό, ας προστρέξουμε σ’ Αυτόν, αφήνοντας τη ζωή που φεύγει κι ακολουθώντας την άφθαρτη ζωή Tου. ε. Ας έχουν θάρρος οι νεκροί, αφού ο Κύριος αναστήθηκε νικώντας τη δύναμη του Άδη και  μας χάρισε την αφθαρσία του σώματος. Μας ανασταίνει και μας κάνει άξιους εκείνης της δόξας με  βαθιά χαρά. Και, στ. «Ως άνθος μαραίνεται, και ως όναρ παρέρχεται και διαλύεται πας άνθρωπος…». Όμως, όταν ακουστεί η σάλπιγγα, όλοι οι νεκροί θα αναστηθούν, για να συναντήσουν τον Κύριο. Τότε, αυτούς που μετέθεσε από κοντά μας, τον παρακαλούμε να τους κατατάξει  στον τόπο κατοικίας των αγίων Του! Αξίζει, τώρα, να προσέξουμε τη μεγαλειώδη περιγραφή της συναντήσεώς μας με τον Κύριο κατά τη Δευτέρα Παρουσία, στο αποστολικό ανάγνωσμα του Σαββάτου- το ίδιο που απαγγέλλεται και στη Νεκρώσιμη Ακολουθία: «Δε θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, για τους κεκοιμημένους, για να μη στενοχωριέστε, όπως οι υπόλοιποι, που δεν έχουν ελπίδα. Γιατί, αν πιστεύομε ότι ο Ιησούς πέθανε και αναστήθηκε, έτσι και ο Θεός διά του Ιησού θα φέρει μαζί Του εκείνους που κοιμήθηκαν. Γιατί, τούτο σας λέμε, με βάση το λόγο του Κυρίου, ότι, εμείς που θα ζούμε κατά τον ερχομό Του, δεν θα φτάσουμε πρωτύτερα από κείνους που κοιμήθηκαν, γιατί, ο ίδιος ο Κύριος, με παράγγελμα, με φωνή Αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν  πρώτα- μετά, εμείς που θα ζούμε, μαζί μ’ αυτούς θα αρπαγούμε μέσα σε σύννεφα, προς υποδοχή του Κυρίου στον αέρα, και, έτσι, θα είμαστε πάντοτε με τον Κύριο. Ώστε, ας παρηγορείτε ο ένας τον άλλο με τα λόγια αυτά» (Θεσ. Δ΄, 13-18). Εδώ βλέπουμε ότι ο Απόστολος Παύλος: Θεωρεί εγγύηση της δικής μας αναστάσεως το θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού. Κατά τη Δευτέρα και ένδοξη Παρουσία Του, όλοι οι νεκροί θα αναστηθούν, ενώ οι ζωντανοί θα μεταμορφωθούν και θα τον προϋπαντήσομε στο νοερό στερέωμα, για να είμαστε αιωνίως μαζί Του. Και, τέλος, αν αυτά τα πιστεύομε, να μη στενοχωριόμαστε. Αντιθέτως, έχομε χρέος να παρηγορούμαστε μεταξύ μας. Aυτά από την Ακολουθία του Σαββάτου. Πολλές απαντήσεις σε ερωτήματα για την  προοπτική των ψυχών, μας δίνει ο  ιερός Χρυσόστομος στο Λόγο  του περί  θανάτου, από τον οποίο, πολύ συνοπτικά, παραθέτουμε τα εξής: 1.Είναι άγνωστος ο χρόνος της Δευτέρας Παρουσίας. Ας μας απασχολεί, λοιπόν, το δικό μας τέλος. 2. Ο πιστός χριστιανός καθημερινά βαδίζει την οδό των εντολών του Χριστού και ελπίζει να ανταμωθεί με τους αγαπημένους του  στην αιώνια ζωή. 3. Ο Θεός, ως προστάτης όλων των ανθρώπων, θα οικοδομήσει τη νέα «κατοικία» των ψυχών. Με την Ανάσταση των νεκρών, τα σώματα θα αφθαρτοποιηθούν και οι ψυχές θα ντυθούν το νέο ένδυμά τους! 4. Ας κατευοδώνομε τα αγαπητά μας πρόσωπα στο «ταξίδι» τους προς το Θεό και τη συντροφιά των αγίων. Με την προσευχή του ιερέα μπροστά στο ιερό θυσιαστήριο, οι ψυχές ωφελούνται πολύ, καθώς και από τις προσευχές, τις προσφορές μας στους ναούς και τη βοήθεια προς τους συνανθρώπους μας. 5. Φοβόμαστε το θάνατο, αντί να φλεγόμαστε από τον έρωτα για τη Βασιλεία των ουρανών, γιατί ζούμε στην αμαρτία και στα τα πάθη. 6. Να μην παρασυρόμαστε από τα εξωτερικά και πρόσκαιρα  που έχουν τέλος. Αξιοθαύμαστα είναι τα αιώνια, όπως οι αλήθειες που εμπεριέχει η Αγία Γραφή. 7. Ας  σκεφτούμε την απολογία μας στη Δευτέρα Παρουσία, με το φοβερό Κριτήριο της αγάπης προς τους συνανθρώπους μας, που περιγράφει ο Κύριος στο ευαγγέλιο της Κρίσεως. 8. Πάντα να σκεφτόμαστε την έξοδό μας απ’ αυτό τον κόσμο, κάνοντας έργα αγάπης και ζώντας με τις εντολές του Χριστού. 9. Αφού το κέντρο του θανάτου είναι η αμαρτία, όποιος ζει μέσα σ’ αυτήν, οδηγείται στον πνευματικό θάνατο. Οι διάφορες δοκιμασίες μας, αν τις υπομένουμε, γίνονται αφορμή για τη Βασιλεία του Θεού. Και, 10. Ο θάνατος είναι φρικτός. Όμως, με την ουράνια φιλοσοφία που μας φανερώνεται, δεν πρέπει να τρέμουμε, αλλά να χαιρόμαστε, καθώς πηγαίνουμε  σε μια καλύτερη, την αιώνια ζωή. Ο Παύλος Ευδοκίμοφ γράφει:«Οι καθαρμένες ψυχές ανεβαίνουν από τη μια <μονή> στην άλλη, πορεύονται μυσταγωγούμενες προοδευτικά στο ουράνιο μυστήριο και πλησιάζουν το Ναό και το Αρνίον. Οι άγγελοι και οι άνθρωποι έρχονται σε μία προκαταρτική αλληλοκοινωνία και με το <Άγιος, άγιος, άγιος>, αννεβαίνουν μαζί τα προπύλαια του <οίκου του Αιωνίου>. Εκεί είναι το <άγιον>, όπου εισέρχεται ο Κύριος και όπου οι πληγωμένοι φίλοι του Νυμφίου συγκεντρώνονται σε κοινωνία αγίων, γύρω από την αιμάσσουσα καρδία του Θεανθρώπου…Οι ψυχές ανέρχονται τις βαθμίδες, αλλά βρίσκονται στην αναμονή της Ημέρας του Κυρίου» («Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ», σελ.442).  Αν μπορούσαμε, φίλοι μου, να φανταστούμε, πόσο χαίρονται  οι ψυχές των κεκοιμημένων μας, όταν, με τους  τρόπους που  μας υποδεικνύουν οι Άγιοι, τους ελκύουμε στο Δείπνο του Κυρίου! Κοντά σ’ Εκείνον, που είναι η Οδός, η Αλήθεια και η Ζωή! Ζώντας  ως μέλη της Εκκλησίας μας, ας αγωνιζόμαστε για τον ερχομό της Ανοίξεως που προσδοκούμε, μετά την παγωνιά του χειμώνα, ανταποκρινόμενοι στο προσκλητήριο για μετάνοια, κάθαρση και αγιασμό: «Ανέτειλεν το έαρ της νηστείας, και το άνθος της μετανοίας, αγνίσωμεν ουν εαυτούς αδελφοί, από παντός μολυσμού, τω φωτοδότη ψάλλοντες, είπωμεν. Δόξα σοι μόνε φιλάνθρωπε» (Στιχηρό Εσπερινού Τετάρτης Τυροφάγου).