ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΟΦΑΓΟΥ (Ματθ. Στ΄,14-21)

Συγχωρητικότητα, νηστεία,  θησαυρισμός

«Είπε ο Κύριος, αν συγχωρήσετε τους ανθρώπους για τα παραπτώματά τους, θα συγχωρήσει κι εσάς ο ουράνιος Πατέρας σας· αν όμως δε συγχωρήσετε τους ανθρώπους τα παραπτώματα τους, ούτε κι ο Πατέρας θα συγχωρήσει τα παραπτώματά σας.
Και όταν νηστεύετε, να μη γίνεστε περίλυποι σαν τους υποκριτές… Αλλά εσύ όταν νηστεύεις, περιποιήσου το κεφάλι και νίψε το πρόσωπό σου, για να μη φανείς στους ανθρώπους πώς νηστεύεις, αλλά στον Πατέρα σου που βλέπει τις κρυφές πράξεις· και ο Πατέρας σου… θα σου το ανταποδώσει στα φανερά. Να μη μαζεύετε θησαυρούς στη γη…, αλλά να μαζεύετε για τον εαυτό σας θησαυρούς στον ουρανό… Γιατί, όπου είναι ο θησαυρός σας, εκεί θα είναι και η καρδιά σας».

Αυτά τα γλυκύτατα λόγια, ανάμεσα σε πολλά άλλα, απηύθυνε ο Χριστός στις ευλογημένες βουνοπλαγιές της Γαλιλαίας προς τα πλήθη, που δε χόρταιναν να τον ακούν, καθώς αποκάλυπτε ύψιστες θείες αλήθειες κι έφερνε βάλσαμο στις πονεμένες καρδιές. Εστιάζομε την προσοχή μας σε τρία σπουδαιότατα θέματα: συγχωρητικότητα, νηστεία, θησαυρισμός.

Αν ψάξει κανείς τα λεξικά και τις ιστοσελίδες, θα εκπλαγεί από τις ωφέλειες που εντοπίζουν οι επιστήμονες στη λειτουργία της συγχωρητικότητας: γενναιοδωρία, συμπόνια, χαρά, καλοσύνη, ψυχική ισορροπία, αγάπη. Το ζητούμενο εδώ είναι η υγεία και η πολυπόθητη «ευτυχία». Ανέκαθεν, αλλά ιδιαίτερα σήμερα, η ανάγκη της ειρηνικής συνύπαρξης με ανθρώπους και ομάδες με διαφορετικές ιδέες, «κουλτούρες», παραδόσεις, είναι όσο ποτέ άλλοτε επιτακτική. Αλλά, ο Κύριος κάνει λόγο για «παραπτώματα» και «άφεση αμαρτιών». Λοιπόν, στην Ορθοδοξία δε μιλάμε για απλές «αρετές», για έναν ηθικισμό . Έχομε ένα νέο τρόπο ζωής, με κοινό σημείο αναφοράς τον Ουράνιο Πατέρα μας και την αναζήτηση υγιών σχέσεων στην κοινωνία αγάπης που εγκαινιάζει ο Χριστός.

Κι ερχόμαστε στη νηστεία: ένα διαχρονικό φαινόμενο, μα παρεξηγημένο ανάμεσα στους σημερινούς χριστιανούς. Κι εδώ πολλοί συνήθως αρκούνται  στο ρόλο της υγιεινής διατροφής, που βεβαίως είναι σημαντικός. Όμως, ο Κύριος θέλει να μας βοηθήσει να υπερβούμε την ανθρωπαρέσκεια και να στοχεύσουμε βαθύτερα: στη σχέση μας με το Θεό. Η Αγία Γραφή αναφέρει πολλά  παραδείγματα και οι Βίοι των Αγίων φανερώνουν τη δύναμη της νηστείας. Αλλά, όπως κάθε ευαγγελική αρετή, δεν καλλιεργείται αυτόνομα, ως αυτοσκοπός. Εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο του πνευματικού μας αγώνα. Συνδέεται άρρηκτα με πολλά άλλα μέσα και «φάρμακα» στη «θεραπευτική αγωγή» της Εκκλησίας. Και δε νοείται ως στέρηση, και μάλιστα επιλεκτική, κάποιων τροφών. Συγχρόνως, επιδιώκουμε την «πνευματική νηστεία», που σημαίνει αγώνα κατά της φιλαυτίας, της πηγής όλων των παθών. Πρόκειται για τη «νήψη» των Πατέρων, που δείχνουν το δρόμο της καθάρσεως και του αγιασμού. Μα όλα τούτα δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς την ενδυνάμωση του Αγίου Πνεύματος και τη Θεία Χάρη. Έξω από Λατρεία και τη μυστηριακή ζωή.

Eίναι δύσκολη η τήρηση της αληθινής νηστείας. Ο Ιησούς, που νήστεψε σαράντα μέρες, πριν αντιμετωπίσει τους τρείς Πειρασμούς, τώρα στρέφει την προσοχή μας στη γενικότερη χρήση των υλικών αγαθών, που Εκείνος ευλόγησε τη γη («Κήπο της Εδέμ») να παράγει κι όρισε τον άνθρωπο ως διαχειριστή κι όχι ιδιοκτήτη της, ήδη από την εποχή του Αδάμ. Όμως, η προσκόλληση στα επίγεια αγαθά και η φιλαργυρία συνιστούν πάθη, που ο Κύριος, οι Απόστολοι και οι Πατέρες καυτηριάζουν, συχνά με σκληρή γλώσσα. Mα, ακόμα και οι γνώσεις, οι Επιστήμες, η Τέχνη, η Τεχνολογία, ο Πολιτισμός, τα επαγγέλματα-όλα-αυτονομημένα, κινδυνεύουν να γίνουν «είδωλα», να χωρίσουν οριστικά τους ανθρώπους από το Θεό. Κι όχι μόνο η νωπή κι ακόμα αθεράπευτη οικονομική κρίση της χώρας μας, αλλά και η παγκόσμια οικονομική κατάσταση, με τους ισχυρούς της γης να οδηγούν την ανθρωπότητα ολοένα και περισσότερο στο «σύστημα της ανομίας», στην αδικία, στη σκλαβιά, επιβεβαιώνουν τραγικά την επικαιρότητα του Λόγου του Θεού.

Λοιπόν, ποιος είναι, τελικά, ο «κρυμμένος θησαυρός» του Ευαγγελίου; Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς γράφει: «Το να διαλέξουμε τον ουράνιο θησαυρό, σύμφωνα με το βαθύτερο νόημα των λόγων του Κυρίου, σημαίνει να εμπλουτίσουμε το νου μας με τη γνώση της ύπαρξης του Θεού και του θελήματός Του, να γεμίσουμε τις καρδιές και τις ψυχές με τη γνώση του Ευαγγελίου, αφού τέτοιος θησαυρός δεν εκτίθεται για να φθαρεί ή να κλαπεί…Το θησαυρό αυτό ο Θεός τον έχει έτοιμο για να μας προϋπαντήσει μετά το θάνατό μας. Ο θησαυρός αυτός θα μας οδηγήσει μπροστά στο Θεό. Όλοι οι άλλοι θησαυροί θα μας χωρίσουν και θα μας απομακρύνουν από Εκείνον αιώνια στον Ουρανό»(«Καιρός μετανοίας», σελ. 99)!

Τούτη την Κυριακή η Εκκλησία φέρνει στη σκέψη μας την απώλεια του Παραδείσου, που τις συνέπειές της παρουσιάζουν με καταπληκτικές εικόνες οι σοφοί υμνογράφοι. Κόντρα στις αλλότριες πίστεις και στην «πολυπολιτισμικότητα», ας αναζητήσουμε τον Ένα και μοναδικό «πολύτιμο μαργαρίτη» του Σύμπαντος: τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό, που είναι  η Οδός, η Αλήθεια και η Ζωή!

Καλή Σαρακοστή. Νίκος Σιγανός, θεολόγος