Αγία Παρασκευή
Παχυγιννάκη, Πρωτοπρ.του Οικουμενικού Θρόνου
«Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν».«Όποιος θέλει ας με ακολουθήσει» είπεν Εκείνος μια φορά και προχώρησε στον ανηφορικό δρόμο της αγάπης και της θυσίας, ντυμένος τον λευκό χιτώνα της αγνότητος και στεφανωμένος με το ακάνθινο στεφάνι του μαρτυρίου. Κι αυτή η πρόσκληση ήταν δύσκολη για την αδυναμία του ανθρώπου, μα σιγά – σιγά πήρε κι ο άνθρωπος δύναμη από το παράδειγμα και τη χάρη του Θεού και βάδισε «τήν στενήν καί τεθλιμμένην ὁδό», τον ηρωικό δρόμο που «ἀπάγει εἰς τήν ζωήν».
Απόστολοι, Μάρτυρες, Ομολογητές, Όσιοι και Ερημίτες, άνθρωποι απλοί και ιδιώτες, νέοι και γέροι, παρθένες και μητέρες όλο και πυκνώνουν την ηρωική παράταξη, κάτω από τη σημαία του Σταυρού και πληθαίνουν το στράτευμα της Βασιλείας του Θεού. Κι ανάμεσα σ’ αυτό το ένδοξο στράτευμα των ηρώων της πίστεως, εξαιρετική θέση κατέχουν οι ανδρείες εκείνες γυναίκες, οι οποίες διετράνωσαν την πίστη τους στον Χριστόν ενώπιον εθνών και βασιλέων. Αυτό το παράδοξο μεγαλείο της αντρειοσύνης των γυναικών, που στολίζουν την ένδοξη παράταξη των ηρώων του Χριστού, επαινεί ο ιερός Χρυσόστομος και αναφωνεί : «ουδέν ισχυρότερον γυναικός». Σπεύδει όμως να προσδιορίσει: «γυναικός ευλαβούς και συνετής». Δεν αρκεί να είσαι μόνο γυναίκα επαινετή και ανδρεία, αλλά να είσαι στολισμένη με σύνεση και ευλάβεια και με όλες εκείνες τις αρετές που καταξιώνουν τη γυναίκα μέσα στο κοινωνικό σύνολο ανδρών και γυναικών που κάνουν τον άνθρωπο να είναι χαριτωμένος.
Μία δε από αυτές τις γυναίκες που έζησαν μέσα στον δικό μας τον αλλοπρόσαλλο κόσμο της φθοράς και της αμαρτίας και έμεινε αδιάφθορος από τους ποικίλους επηρεασμούς του κακού και έζησε ευλαβώς και συνετώς και υπέστη πολυώδυνα βάσανα και μαρτύρια για τον αγαπημένο της Χριστόν και φρικτό μαρτύριο χάρη της πίστεώς της σ’ Αυτόν, είναι και η σήμερον εορταζομένη Αγία του Χριστού Παρθενομάρτυς Παρασκευή.
Είναι η αγαπημένη μας Αγία, ανάμεσα στις πιο αγαπημένες, που μας βοηθάει ν’ ανοίξουμε τα μάτια του κορμιού και να θαυμάσουμε τα μεγαλεία της δημιουργίας και μέσω αυτών την πανσοφία του Δημιουργού Θεού. Αλλά και τα μάτια της ψυχής, για να ατενίσουμε έστω και αμυδρά το κάλλος των ουρανίων μυστηρίων, «ἅ ὁ Θεός ἡτοίμασε τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν». Είναι η Αγία, που η χάρη της ενδημεί παντού, αλλ’ ιδίως σ΄ αυτό το μικρό και απέριττο εκκλησάκι της πόλης μας, που το αρωματίζουν οι προσευχές αγνών και πονεμένων ψυχών. Σ’ αυτή την υπήνεμη αγκαλιά, στην άκρη της πολυθόρυβης πολιτείας, περιμένει σεμνό, σιωπηλό, ταπεινό και καλοδέχεται με συμπόνια και αγάπη τις μοναχικές καρδιές, τις πληγωμένες ψυχές των ανθρώπων, τις κουρασμένες συνειδήσεις, να τις τονώσει, να τις βοηθήσει, να τις συντροφεύσει στον τραχύ δρόμο της ζωής. Αυτό το μικρό εκκλησάκι είναι το μεγάλο χωνευτήρι των μεγάλων πόνων και των αλάλητων σιωπηλών στεναγμών των πληγωμένων ανθρώπων. Είναι μια ξεχωριστή ευλογία ιδιαίτερα για τις γυναίκες, τις νέες κοπέλες και τους νέους, που θέλουν να κρατήσουν ακέραιη την ομορφιά της ψυχής τους, την καθαρότητα και την αγνότητα της καρδιάς τους, μέσα στην ασχήμια και την αγριότητα του σύγχρονου κόσμου.
Πόσο μας συγκινούν αυτά τα μικρά φτωχικά εκκλησάκια με την ταπείνωσή τους, που περιβάλλεται συνήθως με μοναξιά στα κορφοβούνια και στις ερημικές πλαγιές και κοιλάδες της ευλογημένης υπαίθρου της Κρητικής γης. Και είναι όμορφα και καταδεκτικά γιατί νοιώθουν και βιώνουν τα ίδια τη μοναξιά, γι’ αυτό και περιμένουν άμοιρους μοναχικούς ανθρώπους να τους δεχτούνε και να τους αγκαλιάσουν φιλόστοργα.
Το εκκλησάκι μικρό, καμαροσκεπές και μονόχωρο δεν μαρτυρεί την αρχική οικοδόμησή του. Βρίσκεται κάτω από το Διοικητήριο ανατολικά και έξω από τα τείχη του Castel Mirabello, υπάρχουν μόνο πληροφορίες για την εκ βάθρων ανακαίνισή του περί το 1905, από κάποιο ευσεβή συντοπίτη μας Δημήτριο Ιωάνν. Κυπριώτη ή Πισσοδημήτρη. Οι δύο παλιές εικόνες που βρίσκονται στο τέμπλο, λαϊκής τεχνοτροπίας φέρουν την ένδειξη, της Παναγίας: «Έργον Μακαρίου Α. Καμπάνη 1909, δαπάνη Ελένης και Δημητρίου Κυπριώτου» και της Αγίας Παρασκευής «Μακάριος Α. Καμπάνης 1909 δαπάνη Ελένης και Δημητρίου Κυπριώτου».
Η μεγάλη εικόνα, μπούστο, που μας καλωσορίζει και την προσκυνάμε κάθε χρόνο στη γιορτή της, είναι διά χειρός και δεήσεως δικής μας. Την κάναμε τάξιμο στην Αγία όταν ήρθαμε ως Εφημέριος της Αγίας Τριάδος, και την παρακαλέσαμε να μας γιατρέψει τα μάθια (τότε μας παρουσιάστηκε κάποιο πρόβλημα) και να τα κρατάει γερά, για να μπορούμε να θαυμάζομε τα μεγαλεία του Θεού στη Ωραία φύση, να γράφομε και να διαβάζομε καθετί που συμβάλλεται στη σωτηρία μας και να βλέπομε τα πρόσωπα των συνανθρώπων μας, ευχόμενοι γι’ αυτούς παρά Κυρίου τα βέλτιστα. Δόξα στον Θεό και ευχαριστία στην Αγία, μας άκουσε.
Η Αγία Παρασκευή είχε την εύνοια του Θεού να γεννηθεί από ευσεβείς και πλούσιους γονείς, που φρόντισαν με περίσσιο ζήλο να καλλιεργήσουν στην ψυχή της όλες τις χριστιανικές αρετές. Στα είκοσι χρόνια της έμεινε ορφανή και από τους δύο της γονείς, οι οποίοι ανάμεσα στα άλλα αγαθά που της άφησαν, της έδωσαν και την ευχή να προκόψει στην πίστη του Χριστού και να μαρτυρήσει για την αγάπη Του.
Έτσι, με την ευχή των γονέων της η μικρή Παρασκευή φλόγιζε την ψυχή της με την αγάπη της στον εσταυρωμένο και αναστημένο Χριστόν. Και δεν άργησε να δοθεί ολοκληρωτικά σε Αυτόν. Αλλά, όποιος αγαπά ειλικρινά τον Χριστόν αγαπά και τους ανθρώπους. Η αγάπη που θέλει να πάει κατευθείαν στον Χριστόν, χωρίς να περάσει από τον συνάνθρωπο είναι μια ψεύτικη, κουτσουρεμένη αγάπη. Γι’ αυτό και η Παρασκευή, που είχε την γνήσια προς τον Χριστόν αγάπη, πέρασε πρώτα από τον πάσχοντα συνάνθρωπο. Μοίρασε την τεράστια περιουσία, που της άφησαν οι γονείς της, στους φτωχούς και με το απλό ένδυμα της μοναχής, περιόδευε από τόπου εις τόπον και πυρπολούσε με τα κηρύγματά της τις καρδιές των ειδωλολατρών, έτσι, που πολλοί απ΄ αυτούς διψασμένοι για τον αληθινό Θεό δέχθηκαν το ευαγγέλιο της σωτηρίας. Αυτή, «η διά πίστεως ενεργουμένη αγάπη» είναι που κάνει τα θαύματα.
Τρία στοιχεία, τρία ατίμητα άνθη στόλιζαν τον αγιότατο και ηρωικό βίο της Αγίας Παρασκευής.
Το πρώτο είναι η αγάπη. «Σαν θες να τραγουδήσεις την αγάπη, πάρε μια λύρα, πάρε ένα βιολί μα μην πεις τίποτα. Είναι μικρές οι λέξεις να τραγουδήσουν την αγάπη», στοχάζεται κάποιος. Όμως αυτή η αγάπη που δεν τραγουδιέται, βιώνεται. «Η αγάπη ου ζητεί τα εαυτής… πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει…», γράφει ο Απόστολος Παύλος. Βέβαια, μέσα στο κλίμα του σημερινού επιφατικού μας πολιτισμού, ο άνθρωπος ζη τους τρομερούς σπασμούς της αβεβαιότητος, μέσα σ΄ έναν κόσμο μίσους, αδικίας, εγκλήματος και αλλοφροσύνης. Παρά ταύτα, η αγάπη, όπως το χρυσάφι, που δεν χάνει τη λάμψη του ακόμη κι αν πέσει μέσα στη λάσπη, το ίδιο και η αγάπη: απλώνει τη θαλπωρή της για να στεπάσει κάτω από τις στοργικές φτερούγες της όλους τους «κοπιώντας και πεφορτισμένους» της ζωής.
Το δεύτερο είναι η αγνότητα. Η αγνότητα, γράφει κάποιος σοφός, «κρατά το κλειδί του παραδείσου». Αλίμονο, περισσότερο για τους νέους, αν την αγνότητα, που στην άνοιξη της ζωής είναι το άνθος που προοιωνίζεται τους καρπούς του εναρέτου βίου, αλίμονο, αν την αφανίσει ορμητικός άνεμος. Τότε το νιόφυτο δέντρο του ανθρώπου, γυμνό και ξέφυλλο, μάταια θα περιμένει την ανθοβολή και το κάρπισμα. Του κάκου τα πουλιά της χαράς θα φτεροκοπούν ολόγυρά του, χωρίς να βρίσκουν φύλλωμα να χτίσουν τη φωλιά τους. Η αγνότητα αποτυπώνει στο πρόσωπο του νέου και της νέας και του κάθε ανθρώπου τη σφραγίδα της ομορφιάς. Και η Αγία Παρασκευή, όπως ζωγραφίζεται στην ορθόδοξη αγιογραφία, είναι όμορφη, γιατί ήταν αγνή. Αλλά πέρα από την ομορφιά και τη συμμετρία του σώματος υπάρχει και το κάλλος της ψυχής. Κι αυτό το κάλλος είναι απείρως ωραιότερο. Η ψυχή της Αγίας Παρασκευής ήταν στολισμένη από τα δύο στολίδια που φανερώνει η προσωνυμία που της χάρισε η εκκλησία : Παρθενος Και Μάρτυς. Το ένα στολίδι είναι λευκό και το άλλο κόκκινο!
Η αγνότητα και η παρθενία είναι τα πολύτιμα δώρα του Θεού που δίδονται στις ταπεινές, απλές και καθαρές ψυχές. Η παρθενία δεν είναι το προνόμιο των αγάμων. Γιατί άλλο είναι η αγαμία και άλλο η παρθενία. Η παρθενία βιώνεται και μέσα στον γάμο, γιατί «αγνός δεν θεωρείται εκείνος που εφύλαξε αρρύπωτο το πήλινο σώμα του, αλλά εκείνος που υπέταξε τα σωματικά πάθη στην ψυχή και με τον ένα έρωτα απέκρουσε τον άλλο έρωτα, κι έσβησε το υλικό με το άυλο πυρ», γράφει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος στον λόγο του περί Αγνίας.
Το τρίτο είναι το μαρτύριο. Όλα, βέβαια τα χαρίσματα είναι του Θεού, δώρα του Αγίου Πνεύματος. Αλλά η αξιοποίηση όλων των δωρημάτων στέφεται με το μαρτύριο. Γι’ αυτό εκείνο που αστράφτει στο φωτοστέφανο της Αγίας Παρασκευής είναι η προσωνυμία της: «Παρθενομάρτυς Ἁγία Παρασκευή». Και είναι γραμμένο με το παρθενικό αίμα, που έχυσε για τον αγαπημένο της Νυμφίο Χριστό. Όπως τα διαμάντια λάμπουν κάτω από τις ακτίνες του ήλιου, έτσι κι οι σταγόνες του αίματος των Μαρτύρων λαμπυρίζουν κάτω από τις ακτίνες της θεϊκής αγάπης. Η Ομορφιά του σώματος, το κάλλος της ψυχής, η αγάπη προς τον πάσχοντα συνάνθρωπο, η φιλανθρωπία και ο ιεραποστολικός ζήλος είναι που συνέθεσαν τον βίον της αγίας Παρασκευής, ώστε ν’ αξιωθεί να «χοροβατεῖ ἐν ταῖς αὐλαῖς τοῦ Κυρίου» μετά των Αγίων και των Αγγέλων του Θεού.
Ας πλησιάσουμε την Αγία εικόνα της με συντριβή καρδίας. Κι ας την παρακαλέσομε με τις πρεσβείες της να στερεώσει μέσα μας αυτήν «τήν δι’ ἀγάπης ἐνεργουμένη πίστη». Για να μπορεῖ ν’ αντέχει στο καθημερινό μαρτύριο της συνειδήσεως, που υφιστάμεθα. Και να φυτέψει στην καρδιά μας τους σπόρους των αρετών, που εκείνη ολοζωής καλλιέργησε: της Παρθενίας, της Φιλανθρωπίας και της Αγάπης, ώστε να λιγοστεύει το μίσος, μέσα σε έναν τυραννικό και απάρθενο κόσμο.
