ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ (Μάρκ. Η΄, 34-38, Θ΄1)
«Ἐν φωναῖς ἀλαλάξωμεν, ἐν ᾠδαῖς μεγαλύνωμεν, τὸν Σταυρὸν τὸν τίμιον, ἀσπαζόμενοι»
Στη μέση της Μεγάλης Σαρακοστής η Εκκλησία υψώνει τον Τίμιο Σταυρό και καλεί τους πιστούς να τον προσκυνήσουν και να λάβουν νάματα ζωογόνα από τη χάρη του. Η ευαγγελική περικοπή της Κυριακής μάς μεταφέρει στα χωριά τριγύρω από την Καισάρεια της Παλαιστίνης, απ’ όπου περνάει ο Ιησούς, πηγαίνοντας στην Ιερουσαλήμ, για το τελευταίο Του Πάσχα. Διδάσκοντας τον κόσμο, αναφέρεται και στα επερχόμενα Πάθη και στην Ανάστασή Του, με τα οποία επρόκειτο να σωθεί το γένος των ανθρώπων.
Κάποια στιγμή προσκαλεί μαζί με τους μαθητές και τον κόσμο, και τους απευθύνει τούτα τα αποκαλυπτικά λόγια: «Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει το σταυρό του και ας με ακολουθεί. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του, θα τη χάσει. Όποιος όμως χάσει τη ζωή του εξαιτίας μου και εξαιτίας του ευαγγελίου, θα τη σώσει. Τι ωφεληθεί ο άνθρωπος, αν κερδίσει όλο τον κόσμο, αλλά χάσει την ψυχή του; Ή τι μπορεί να δώσει ο άνθρωπος αντάλλαγμα για την ψυχή του; Γιατί όποιος ντραπεί εμένα και τη διδασκαλία μου μέσα σ’ αυτήν τη γενιά τη μοιχαλίδα και αμαρτωλή, και ο Υιός του ανθρώπου θα αισθανθεί ντροπή γι’ αυτόν, όταν θα έρθει μέσα στη δόξα του Πατέρα Του μαζί με τους αγίους αγγέλους. Αλήθεια σας λέω ότι υπάρχουν μερικοί ανάμεσα σ’ αυτούς που βρίσκονται εδώ, οι οποίοι δε θα γευτούν θάνατο, πριν δουν να έρχεται δυναμικά η Βασιλεία του Θεού». Μέσα σε λίγες σειρές περικλείονται πολύ σπουδαία ζητήματα, όχι όμως και τόσο εύκολα στην προσέγγισή τους. Ας το επιχειρήσουμε, φίλοι μου, επικαλούμενοι την αύρα του Πνεύματος και το φωτισμό Του.
Ο Κύριος απευθύνει το υπερουράνιο κάλεσμα: «όστις θέλει οπίσω μου ελθείν». Σέβεται απολύτως την ελευθερία του ανθρώπου. Δεν εκβιάζει. Δεν παραπλανά. Δεν υπόσχεται ψεύτικους «παραδείσους». Μόνο την αγάπη μας ζητάει. Πόσα, στ’ αλήθεια, δε θα είχαν να διδαχτούν οι άνθρωποι που κυριαρχούνται από φανατισμούς, αυταρχικότητα, βία, βαρβαρότητες, πάθη! Όλα τούτα φωλιάζουν στην ψυχή και κατατρώνε την ικμάδα της. Ο Απόστολος Παύλος μιλάει για τον «άλλο εαυτό» του, που αντιστρατεύεται τη συνείδησή του. Νιώθει εσωτερικά διχασμένος, αλλά έρχεται ο Χριστός να τον απεγκλωβίσει από τα διλήμματα και τα αδιέξοδα. Να τον βγάλει στο ξέφωτο, για να πορευτεί σωστά στη ζωή. Κάνει λόγο για τον «παλαιό άνθρωπο», που δεινοπαθεί μέσα στα πάθη: πλεονεξία, οργή, θυμό, κακία, βλασφημία, αισχρολογία, ψεύδη, κ. ά. Αυτό, λοιπόν, τον αμαρτωλό εαυτό μας ζητάει ο Κύριος να απαρνηθούμε, για να τον ακολουθήσομε.
Ω, πώς έχει γεμίσει η ζωή μας με «σταυρούς»! Αρρώστιες, θλίψεις, δοκιμασίες, ανασφάλειες, μίση, αδικίες, αγωνία, αδιέξοδα, μοναξιά, πόνο, δυστυχία. Τώρα, και οι «ιοί» της αμφιβολίας και του φόβου πλήττουν το πλήρωμα της Εκκλησίας. Και αυτός νομίζω ότι είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος: να απωλεστεί η πίστη στο Θεό και την Πρόνοιά Του. Για όλα τούτα, ο Κύριος προειδοποιεί: «Στενή η πύλη και τεθλιμμένη ο οδός η απάγουσα εις την Βασιλείαν του Θεού». Επίσης, μακαρίζει όσους θα διωχθούν για Κείνον και το θέλημά Του. Η αυταπάρνηση, οι θυσίες, ο πόνος, στο όνομα του Χριστού αποκτούν ένα άλλο, εντελώς καινούργιο νόημα, σκοπό και αξία. Είναι συμπόρευση και συσταύρωση, συμμετοχή στα Πάθη και στην Ανάστασή Του. Έτσι, όχι μόνο καταπολεμούμε τους εγωισμούς, την έπαρση, την αλαζονεία, την κενοδοξία. Δεν μοχθούμε και δεν θυσιαζόμαστε για ιδέες, για άσαρκα οράματα και ιδανικά. Νιώθουμε ελαφρά τα φορτία της ζωής. Σαν φάρμακα πικρά, μα σωτήρια, τον πόνο, τις δοκιμασίες. Ανάλαφρους τους σταυρούς μας! Έτσι, και κάθε προσφορά προς το συνάνθρωπο γίνεται διακονία. Χριστοκεντρικός ο ανθρωπισμός μας.
Ο σύγχρονος άνθρωπος αισθάνεται «ελεύθερος» και «ευτυχισμένος» με τις κατακτήσεις, τα υλικά αγαθά, τις απολαύσεις, τις διασκεδάσεις. Όμως, ο Χριστός θέτει άλλες προτεραιότητες. Ζητάει από τους πιστούς ανώτερους στόχους. Αλήθεια, μπορούν τα εγκόσμια και εφήμερα να μας χαρίσουν την αληθινή ευτυχία; Γιατί να μας ελκύουν τόσο πολύ, να εξαντλούν το μόχθο, τις δυνάμεις, τον αγώνα, τη ζωή μας; Πώς αντέχουμε χωρίς το Χριστό, που είναι το αληθινό Φως, η μόνιμη ελπίδα, ο αιώνιος σύντροφός μας; Μόνο κοντά σ’ Εκείνον αναπαύεται η θεοειδής ψυχή μας. Αλίμονο, όμως, για όσους νιώθουν ντροπή για το Λόγο Του, για το Ευαγγέλιό Του. Εμμέσως ή ευθέως αρνούνται την Ενανθρώπηση, το έργο Του, την Πίστη, την Αγία μας Εκκλησία. Αυτούς, κι Εκείνος στη Μέλλουσα ζωή θα τους «αγνοήσει»!
«Σταυρός, ο φύλαξ πάσης της Οικουμένης. Σταυρός, η ωραιότης της Εκκλησίας»! Μέγα θαύμα! Πηγή δυνάμεως. Στήριγμα και παρηγοριά. Σημείο της ταυτότητας των χριστιανών. Περνούμε δύσκολες ώρες. Φαίνεται πως ολόκληρος ο κόσμος μπήκε σε μια άνευ προηγουμένου κρίση. Ο «αόρατος πόλεμος» εντείνεται και οι πειρασμοί συνεχώς πληθαίνουν. Μακάρι, με τη βοήθεια του Κυρίου και τις μεσιτείες της Παναγίας και των Αγίων, με αγώνα, υπομονή και πνεύμα αδελφικότητας και αλληλεγγύης, να ξεπεράσουμε σύντομα τα εμπόδια και να αξιωθούμε το Άγιο Πάσχα.
Νίκος Σιγανός, θεολόγος
