Περιδιαβάζοντας σε Αγίων τόπους
Την περασμένη Κυριακή-όπως συμβαίνει κάθε χρόνο- γιορτάσαμε τη «Σύναξη Πάντων των εν Κρήτη διαλαψάντων Αγίων», δηλαδή, όλους τους Αγίους του νησιού μας. Η Κρήτη δεν έχει μόνο φυσικές ομορφιές. Είναι «μητέρα τσ’ αρχοντιάς», της λευτεριάς, της αξιοπρέπειας και της φιλοξενίας, αλλά, συνάμα, και πλήθους αγίων, μαρτύρων, αναχωρητών και οσίων.
Αφήνοντας τις γιορτές μεγάλων και πολύ λαοφιλών Αγίων των προηγούμενων ημερών, θα επιχειρήσουμε μια περιδιάβαση στο «Άγιον Όρος της Κρήτης». Πρόκειται για τα Αστερούσια Όρη, στα νότια του Νομού Ηρακλείου. «Κρεμασμένα» πάνω από το Λιβυκό Πέλαγος, στέκονται ανάμεσα στην εύφορη Πεδιάδα της Μεσαράς και στη θάλασσα-περιοχή μεγάλης οικολογικής και αρχαιολογικής αξίας. Μα, πάνω από τις καταπληκτικές παραλίες, πίσω από τους επιβλητικούς βράχους και μέσα στα άγρια φαράγγια «κρύβονται» άλλου είδους ομορφιές, που, για να τις κατανοήσουμε, χρειάζεται να αναζητήσουμε πρώτα τις απαρχές του Χριστιανισμού στην Κρήτη.
Φαντάζομαι πως δεν υπάρχει Κρητικός, που να μην έχει ακούσει για την ίδρυση της τοπικής Εκκλησίας από τον Απόστολο Παύλο και την οργάνωσή της, με τις οδηγίες του, από τον (Κρητικό) Τίτο, μαθητή και συνεργάτη του και πρώτο Επίσκοπο του νησιού. Ήταν φαίνεται, από τη Θεία Πρόνοια το ναυάγιο του Αποστόλου των Εθνών στο Λιβυκό Πέλαγος και το αγκυροβόλημά του στους Καλούς Λιμένες, αλλά και η δεύτερη επίσκεψή του, ώστε να έλθει το Φως του Χριστού να διώξει το σκοτάδι της ειδωλολατρίας, τις πλάνες, τις αιρέσεις και να ριζοβολήσει στις επόμενες γενιές, ώστε να αντέξουν στις απίθανες περιπέτειες-επιδρομές αλλοφύλων, διωγμούς, σκλαβιές και σφαγές του λαού μας. Η παρουσία και η δράση των δύο Αποστόλων συνδέονται με την ευρύτερη διάδοση του Ευαγγελίου, την ίδρυση ναών και τη στελέχωση της Εκκλησίας από ικανούς επισκόπους και πρεσβυτέρους, στη Νότια, στην Ανατολική, μα και σ’ όλη την Κρήτη.
Αργότερα, ο σπόρος του Αναχωρητισμού επρόκειτο να πέσει στην άγρια φύση, να ριζώσει και να ανθίσει, σαν τα αγριολούλουδα, στα φαράγγια και στις απομονωμένες σπηλιές και να φέρει τους πλούσιους πνευματικούς καρπούς του στους επόμενους αιώνες. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, το «Αγιοφάραγγο» αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο κέντρο ασκητικού βίου, όχι μόνο της περιοχής, αλλά ολόκληρης της Κρήτης. Εκεί ζούσαν γύρω στους τριακόσιους ερημίτες σε σκληρές συνθήκες και απομονωμένοι ο ένας από τον άλλο. Φανταστείτε ότι συναντιόντουσαν μόνο μια φορά το χρόνο, για να μετρηθούν και να δουν πόσοι είχαν πεθάνει! Τα Αστερούσια Όρη, καθ’ όλη τη Βυζαντινή περίοδο, υπήρξαν κέντρο της ορθόδοξης πνευματικότητας, καλλιέργειας της γλώσσας, της φιλοσοφίας και των Τεχνών και διατήρησης της εθνικής μας ταυτότητας-και μάλιστα κατά την Ενετοκρατία, με τα δεινά του Κρητικού λαού και τον κίνδυνο πλήρους αλλοτριώσεως από τους αιρετικούς της Δύσης. Έτσι καταλαβαίνομε γιατί η περιοχή υπέστη τρομερές καταστροφές κατά την Τουρκοκρατία, ώστε να «αναγκαστούνε» μοναχοί να γίνουνε πολεμιστές-σαν το θρυλικό «Ξωπατέρα»! Και δε θα μιλήσουμε για τη Γερμανική Κατοχή, την Αντίσταση και τη βοήθεια που πρόσφερε η περιοχή στους αγωνιστές, με τις ιερές Μονές και τα Ασκηταριά της.
Μετά από τα παραπάνω, λογικά θα αναρωτηθεί κανείς, τί γίνεται σήμερα, σ’ αυτό τον αγιασμένο τόπο, που οι τουριστικοί οδηγοί τον διαφημίζουν για τις ομορφιές του και η UNESCO έχει συμπεριλάβει στο Παγκόσμιο Δίκτυο Περιοχών «Άνθρωπος και Βιόσφαιρα». Εγώ δε θα σάς παραπέμψω σε άλλα Μοναστήρια της ευρύτερης περιοχής, που προσελκύουν επισκέπτες από όλη την Κρήτη. Ζηλεύω όμως τις εκατοντάδες πιστών, κάθε ηλικίας- ανάμεσα στους οποίους και πολλοί νέοι- που τούτες τις μέρες κατακλύζουν τον Κουδουμά, για να γιορτάσουν τους Αγίους Παρθένιο και Ευμένιο και να βιώσουν την Ορθόδοξη Λατρεία, στην αυθεντικότητά της, καθώς και τη μοναστική φιλοξενία. Κι ύστερα, πλειάδα Αγίων μάς «περιμένει»: η Μεγαλομάρτυς Ευφημία, Παΐσιος ο Αγιορείτης, οι Πατέρες της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, Νικόδημος ο Αγιορείτης, Κήρυκος και Ιουλίτα, Μαρίνα η Μεγαλομάρτυς κ .ά.
Λένε ότι «δεν αγιάζει ο τόπος, αλλά ο τρόπος» της ζωής μας. Μα και οι αγιασμένοι τόποι μεταδίδουν αγιότητα και χάρη. Οι ασκητές επιδιώκουν την «ένωση» με το Θεό στις ερήμους, κι εμείς βιώνουμε τη μοναξιά, την «ερημία» των πόλεων και του Πολιτισμού μας. Εκείνοι, διαθέτοντας ελάχιστα υλικά αγαθά, αλλά άδολη αγάπη προς τον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον, δημιουργούν μικρούς «παραδείσους», ενώ εμείς, με τον άκρατο καταναλωτισμό, την απληστία και τον ατομικισμό μας, ζούμε στην «Κόλαση», με τα απερίγραπτα δράματα, τα πάθη, τις ασθένειες-δυστυχισμένοι! Έρχονται, λοιπόν, οι Άγιοι να μάς ενισχύσουν στον αγώνα μας, ως φίλοι, προστάτες, βοηθοί μας. Οι γιορτές τους, με τον πλούτο και την τόση ομορφιά τους, δίνουν ευκαιρίες να φωτιστούν οι ψυχές, ο νους και οι καρδιές μας. Για να αλλάξουμε, όσο γίνεται, και τρόπο ζωής, αναζητώντας τις «πηγές» της Ορθόδοξης πνευματικότητας, ώστε να επαληθεύεται και σε μάς ο Ψαλμωδός: «Ἐξήνθησεν ἡ ἔρημος, ὡσεὶ κρίνον Κύριε, ἡ τῶν ἐθνῶν στειρεύουσα, Ἐκκλησία τῇ παρουσίᾳ σου, ἐν ᾗ ἐστερεώθη ἡ καρδία μου».
Νίκος Σιγανός
