Μικρό οδοιπορικό στον Δεκαπενταύγουστο (α΄ μέρος)
Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να’ σουν δυο φορές το χρόνο»!
Φεύγοντας ο Ιούλιος, αφήνει βαθιά μέσα μας χαραγμένη τη χαρά του εορτασμού πολλών μεγάλων και θαυματουργών Αγίων, με τα πλούσια ήθη και έθιμα να σφραγίζουν την ελληνική ψυχή, την ελληνορθόδοξη κληρονομιά, που συχνά απειλείται, μα, σαν τη σπίθα μέσα από τη χόβολη, βγαίνει ξανά στην επιφάνεια, ανάβοντας φλόγες δυνατές κι εκπέμποντας φως στα σκοτάδια της ζωής. Ελάτε λοιπόν, φίλοι μου, να επιχειρήσουμε ένα μικρό «Οδοιπορικό» στον Δεκαπενταύγουστο-μα κι όλος ο «Μήνας της Παναγιάς» έχει περίσσια χάρη κι ομορφιά. Και δεν είναι μόνο η ευλογία της πληθώρας των ωραίων φρούτων και των οπωροκηπευτικών…Είναι και οι λατρευτικές ευκαιρίες με τις σπουδαιότατες Εορτές, ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζουν: της Μεταμορφώσεως του Χριστού και της Κοιμήσεως της Θεοτόκου-το «Πάσχα του Καλοκαιρού».
Ήδη από την παραμονή της «Πρωταυγουστιάς», και κάθε απόγευμα, θα χτυπούν γλυκόλαλα οι καμπάνες, καλώντας μας στις Παρακλήσεις της Παναγίας- από τις πιο γνωστές και λαοφιλείς Ιερές Ακολουθίες. Όλοι βέβαια ακούμε για τις περίφημες «Δρίμες» και τα «μερομήνια», που επηρεάζουν τις γεωργικές εργασίες στις προβλέψεις του καιρού των επόμενων εποχών. Εκτός από τον αγιασμό που πολλοί συνηθίζουν στην αρχή του μήνα, είναι κι άλλα ήθη και έθιμα, που μαρτυρούν πίστη και βιώματα του λαού μας-μια κοινωνικότητα και ανθρώπινες σχέσεις, χαμένες εν πολλοίς σήμερα, στη μαζοποιημένη και τεχνοκρατούμενη ζωή μας…Έτσι όμως δινόταν η ευκαιρία στους ανθρώπους να λάβουν την ευλογία της Εκκλησίας σ’ όλες τις πτυχές της ζωής τους, βιώνοντας την θεϊκή αρμονία στον κόσμο!
Με πολλούς τρόπους οι χριστιανοί εκδηλώνουν τη βαθιά αγάπη και την τιμή προς τη Θεοτόκο, που τη σέβονται όχι μόνο ως Μητέρα του Κυρίου, αλλά και δική τους, και την επικαλούνται συνεχώς. Παλιότερα, πολλοί, μέσα στον καυτό αυγουστιάτικο ήλιο, συνήθιζαν να πηγαίνουν σε μακρινά ξωκκλήσια, για να ανάψουν τα καντήλια και να δεηθούν στην Παναγιά. Και σήμερα πολλοί «δεκαπενταρίζουν» στα Μοναστήρια, βιώνοντας έντονα την ορθόδοξη πνευματικότητα, παραμελημένη στον κόσμο, ή χαμένη εντελώς στις πολύβουες πόλεις! Μάς κάνει ιδιαίτερη εντύπωση η συνήθεια των χωρικών να δίνουν στους παπάδες-παλιότερα, που τότε συντηρούνταν από τους ενορίτες- τις λεγόμενες «αυγουστιές», δηλαδή, το «μερτικό» τους από τη σοδειά των σιτηρών! Ήταν την εποχή του αλωνίσματος, που γινόταν «πανηγύρι» κάθε βράδυ στο χωριό, και τις αξέχαστες μέρες του ζυμωτού, που μοσχοβολούσε ο τόπος και μοιράζονταν ζεστά ψωμιά στον παπά, στο δάσκαλο, στα παιδιά, στη γειτονιά! Όλα τούτα βέβαια χάθηκαν, με την «υπαλληλοποίηση» των κληρικών στην εποχή μας, με τη δέσμευση της Εκκλησίας στους νόμους της Πολιτείας, με την αστικοποίηση, και τη γενικότερη «εκκοσμίκευση» της ζωής μας.
Κι έρχεται, μέσα στις ολόλαμπρες αυγουστιάτικες μέρες, η ωραία Γιορτή της Μεταμορφώσεως να σκορπίσει το Θαβώριο φως της παντού, έλκοντας και ευφραίνοντας τους πιστούς, που πάρα πολύ την αγαπούν και πολυτρόπως την τιμούν. Βέβαια, τα γεγονότα, λίγο πολύ, είναι γνωστά. Μια ματιά στην Εικόνα φτάνει να μάς ανεβάσει σ’ εκείνο το ευλογημένο βουνό: ο Χριστός ανάμεσα στον Μωυσή και στον Προφήτη Ηλία και οι μαθητές, πεσμένοι στο έδαφος, θαμπωμένοι από το άκτιστο Φως της Τρισηλίου Θεότητας! Όμως, ο γλυκύτατος ο Ιησούς είναι εκεί, για να τους ενθαρρύνει, ώστε να συμπορευτούν μαζί Του μέχρι το φρικτό Γολγοθά. Η θεότητα κατοικεί στο πανάγιο σώμα Του και φέρεται με απίθανη συγκατάβαση προς όλους όσοι τον ακολουθούν. Το φιλεύσπλαχνο πρόσωπό Του αγκαλιάζει τον κόσμο εν σιωπή, αλλά η παρουσία Του ανοίγει διαρκώς σχισμές αοράτου φωτός, που διαχέεται κυρίως στις ψυχές των καλοπροαίρετων ανθρώπων, ώστε να αλλάξουν ριζικά τρόπο ζωής. Αυτόπτες μάρτυρες όλων αυτών των θαυμασίων οι Απόστολοι, θα τα επικαλεστούν αργότερα, για να στερεώσουν την πίστη του ποιμνίου της πρωτοχριστιανικής Εκκλησίας. Οι εμπειρίες των αγίων δείχνουν την αξία και του ανθρωπίνου σώματος, την οποία ο ίδιος ο Κύριος ανέδειξε και με τη Μεταμόρφωσή Του. Έτσι, για όλους τους πιστούς ανοίγεται ο δρόμος της Βασιλείας του Θεού ως κοντινή πραγματικότητα της «εν Χριστώ» ζωής.
Σαράντα μέρες πριν από τη Σταύρωση μεταμορφώθηκε ο Χριστός. Τόσες μέρες πριν τη Γιορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού έχομε τη Γιορτή της Μεταμορφώσεως. Η Εκκλησία μας ορίζει κατάλυση της νηστείας. Δέχεται δε και ευλογεί διάφορα φρούτα που φέρνουν οι χριστιανοί στους ναούς-μήλα, αχλάδια, σταφύλια κ.ά.. Όλα από την ευλογημένη γη, που ο σύγχρονος άνθρωπος, δυστυχώς, καταστρέφει. Ο π. Σμέμαν έγραφε: «ξαφνικά η ίδια η Εκκλησία μεταμορφώνεται σ’ ένα μυστικό κήπο, σ’ αυτό τον ευλογημένο παράδεισο απ’ όπου ξεκίνησε η ζωή του ανθρώπου και η συνάντησή του με το Θεό… Δεν αρνούμαστε τον υλικό κόσμο, αντίθετα, τον ευλογούμε και τον αγιάζουμε. Η σημασία του αγιασμού είναι πως μέσω αυτού η δόξα ξεχύνεται στην αποκοιμισμένη συνείδησή μας, ανοίγει τα μάτια μας, και η ίδια η ζωή γίνεται δοξολογία, χαρά και ευχαριστία» («ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ», σελ. 205).
Καλό Δεκαπενταύγουστο, Ν.Σ.
