«Εν τη Κοιμήσει τον κόσμο ου κατέλιπες, Θεοτόκε»
Από την 1η του Αυγούστου, αρχίζουμε να ψάλλουμε στους Ιερούς Ναούς, κάθε απόγευμα, τις παρακλήσεις προς την Υπεραγία Θεοτόκο. Αυτές οι ιερές Ακολουθίες έχουν υψηλά πνευματικά νοήματα για το πρόσωπο και το έργο της Παναγίας μας, που είναι η Μητέρα του Χριστού, γιατί από αυτήν ο Υιός και Λόγος του Θεού, προσέλαβε την ανθρώπινη φύση, για να ενανθρωπήσει, αλλά παράλληλα είναι και δική μας Μητέρα, γιατί προσεύχεται για μάς και ανταποκρίνεται στις δεήσεις μας.
Αλλά, και τα τροπάρια της εορτής της Κοιμήσεώς της έχουν υψηλά θεολογικά νοήματα και συγχρόνως εκπέμπουν μια πνευματική ζεστασιά και ξεκουράζουν την πληγωμένη μας ψυχή. Γιατί, όταν είμαστε απογοητευμένοι από ανθρώπους και από καθημερινές καταστάσεις, ο Θεός, η Παναγία και οι Άγιοι μας, μας αναπαύουν πνευματικά, κι αυτό μπορούμε να το εξακριβώσουμε και στο Απολυτίκιο της εορτής της Κοιμήσεώς της, που δεν υπάρχει Χριστιανός που να μην το γνωρίζει: «Εν τη Γεννήσει, την παρθενίαν εφύλαξας∙ εν τη Κοιμήσει, τον κόσμον ου κατέλιπες Θεοτόκε, μετέστης προς την ζωήν, Μήτηρ υπάρχουσα της ζωής, και ταις πρεσβείαις ταις σαις λυτρουμένη, εκ θανάτου τας ψυχάς ημών». Μετάφραση: «Όταν γέννησες τον Υιό σου Θεοτόκε, εφύλαξες την παρθενία σου, και κατά την Κοίμησή σου δεν εγκατέλειπες τον κόσμο. Μετατέθηκες προς την ζωή, εσύ που υπάρχεις μητέρα της Ζωής, και με τις δικές σου πρεσβείες ο Χριστός, που είναι η ζωή, λυτρώνει τις ψυχές μας από τον θάνατο».
Η Υπεραγία Θεοτόκος αποτελεί ένα μεγάλο μυστήριο θεολογίας, γιατί συνδέει την παρθενία με την μητρότητα. Έγινε, δηλαδή, Μητέρα του Χριστού, ο Υιός και Λόγος του Θεού έλαβε σάρκα απ’ αυτήν, εκ Πνεύματος Αγίου, κυοφορήθηκε εννέα μήνες στην κοιλία της και γεννήθηκε από αυτήν, χωρίς να καταργηθεί η ψυχική και σωματική παρθενία της. Αυτό είναι ένα μυστήριο που δεν μπορεί να το αντιληφθεί η ανθρώπινη λογική. Γι’ αυτό ο όρος Θεοτόκος είναι εφάμιλλος με τον όρο Αειπάρθενος, και δεν μπορούν αυτοί οι δύο όροι (Παρθένος και Θεοτόκος) να χωριστούν μεταξύ τους!
Όπως ο Αναστάς Χριστός εξήλθε από τον Τάφο που ήταν σφραγισμένος και εισήλθε στο Υπερώο, για να συναντήσει τους Μαθητές Του, ενώ οι θύρες ήταν κλειστές, έτσι και ο Θεός Λόγος εισήλθε στην κοιλία της Θεοτόκου και εξήλθε από αυτήν, χωρίς να φθαρεί η παρθενία της. Γιατί όλα όσα συμβαίνουν στον Χριστό και στην Παναγία είναι μυστήρια! Κι όπως τονίζει ο ιερός Χρυσόστομος: «Ου φέρει το μυστήριον έρευναν»! Ο Χριστός θεραπεύει ασθένειες και δεν δημιουργεί πληγές, χειρουργεί χωρίς νυστέρι, χωρίς μετεγχειρητικούς πόνους . Σ’ αυτό έγκειται το μεγάλο μυστήριο της αειπαρθενίας της Θεοτόκου και που οι αγιογράφοι το εικονίζουν με τρία φωτεινά αστέρια στο κεφάλι και στους ώμους της!
Η Παναγία μας…, αυτή που ήταν μητέρα της ζωής, με την ένδοξη Κοίμησή της μετατέθηκε στην όντως Ζωή, που είναι ο Χριστός, ο Οποίος είναι η πραγματική ζωή των ανθρώπων. Άλλωστε, Αυτός ο Ίδιος διακήρυξε: «Εγώ ειμι η οδός και η αλήθεια και η ζωή» (Ιω.ιδ΄,7). Η μετάσταση της Παναγίας μας στον ουρανό, είναι μετάσταση ολόκληρης της ύπαρξής της, δηλαδή μετάσταση σώματος και ψυχής. Στους Αγίους Πατέρες γίνεται λόγος για το ότι ο Χριστός την ανέστησε και σωματικά, και τώρα υπάρχει στους ουρανούς, πλησίον του Χριστού, όχι μόνο με την ψυχή της, αλλά και με το σώμα της. Έτσι, η μετάσταση της Θεοτόκου, προηγήθηκε της αναστάσεως όλων των κεκοιμημένων, που θα γίνει κατά την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.
Όμως, παρά την μετάσταση της Θεοτόκου στους ουρανούς, εκείνη δεν εγκατέλειψε τον κόσμο τον οποίο αγαπά και ιδιαιτέρως εκείνους που την επικαλούνται, γι’ αυτό πρεσβεύει στον Υιό και Θεό της για όλη την ανθρωπότητα! Ο Χριστός είναι ο πραγματικός Λυτρωτής! Αυτός νίκησε τον θάνατο, την αμαρτία και τον διάβολο, αλλά η Παναγία μας είναι εκείνη που πρεσβεύει για μας προς Εκείνον και η πρεσβεία της είναι πολύ ισχυρή. Αυτό -ας μου επιτραπεί η έκφραση- δε μειώνει καθόλου το έργο του Χριστού και την αγάπη που έχει για μάς, αλλά «πολύ ισχύει δέησις δικαίου ενεργουμένη» (Ιακ.ε΄,16), πολύ περισσότερο δε «μητρός ενεργουμένη»! Άλλωστε, ο Ίδιος ο Χριστός έδωσε πολλή χάρη στην Μητέρα Του, γιατί της είναι τόσο πολύ «υποχρεωμένος», αφού αυτή τον κυοφόρησε, τον γέννησε, τον μεγάλωσε και πόνεσε για Κείνον!
Στο Απολυτίκιο της Κοιμήσεώς της λέγεται σαφέστατα ότι ο Χριστός, που είναι η αληθινή ζωή, με τις πρεσβείες της Θεοτόκου λυτρώνει τις ψυχές μας από τον θάνατο. Όταν η ψυχή του ανθρώπου που είναι αθάνατη, λόγω της αμαρτίας στερηθεί την φωτιστική και θεοποιό ενέργεια του Θεού, τότε ο άνθρωπος επικαλείται την Παναγία, κι εκείνη πρεσβεύει στον Υιό και Θεό της και την ανασταίνει πνευματικά. Υπάρχει η βιολογική ζωή, υπάρχει και η πνευματική ζωή. Η βιολογική ζωή δεν μπορεί να ικανοποιήσει πλήρως την ύπαρξη του ανθρώπου. Οι βιολογικές λειτουργίες του σώματος δεν μπορούν να ικανοποιήσουν την πείνα και τη δίψα του ανθρώπου για αιώνια ζωή, για την συνάντησή του με το Θεό. Γι’ αυτό θα πρέπει να επιθυμούμε αυτή την αληθινή ζωή και να επικαλούμαστε την Παναγία μας, για να έχουμε πληρότητα νοήματος ζωής, για να κινούμαστε πάνω από τα βιολογικά και τα κοινωνικά θέματα.
«Την εν πρεσβείαις ακοίμητον Θεοτόκον, και προστασίαις αμετάθετον ελπίδα» (Κοντάκιο της Εορτής). Γυναίκα της σιωπής, η Παναγία μας…, άνθρωπος της εγκαρτέρησης, η προσωποποίηση της σωφροσύνης η οποία σηκώνει τον μεγάλο πόνο του Υιού της στην επίγεια παρουσία του, η μάνα που μαζί με το παιδί της ζει τον διωγμό, την αδικία, την προδοσία, την άκρα ταπείνωση και το σταυρικό τέλος του Υιού και Θεού της, είναι η ίδια μάνα που έβλεπε το μέγα μυστήριο της ενανθρωπήσεως στο Πρόσωπο του ίδιου του παιδιού της και δεν υπερηφανεύτηκε ποτέ. Ακολουθούσε τον Υιό της και στεκόταν ως δούλη Κυρίου. Έβλεπε τα γενόμενα και τα κρατούσε μέσα της. Στεκόταν σιωπηλή, ακόμη και μπροστά στο Σταυρό του αναμάρτητου παιδιού της, με την επίγνωση της ιερότητας μπροστά στον Ενανθρωπήσαντα και Σταυρωθέντα Θεό!
Αυτό λοιπόν το Πρόσωπο της τέλειας υπακοής, της απόλυτης υποταγής, της σιωπηλής αγάπης και της αγίας υπομονής, γίνεται στοργή, προστασία και σκέπη του κόσμου, λιμένας του βίου, τροφός εμπιστοσύνης και παράδειγμα «αδικουμένων προστάτις, και πενομένων τροφή, ξένων τε παράκλησις, και βακτηρία τυφλών, ασθενούντων επίσκεψις, καταπονουμένων, σκέπη και αντίληψις, και ορφανών βοηθός» και πάνω απ’ όλα πύλη Σωτηρίας για τον πεπτωκότα άνθρωπο.
Ας εορτάσουμε λοιπόν με λαμπρότητα την εορτή της Κοιμήσεώς της Παναγίας μας. Η γιορτή αυτή στην πατρίδα μας χαρακτηρίζεται ως το «Πάσχα του καλοκαιριού», ενδεικτικό της ευλάβειας και της τιμής των πιστών, προς το πρόσωπο της Θεοτόκου. Η Παναγία μας που είναι η μοναδική εκπρόσωπος του ανθρωπίνου γένους. Αυτή η Μοναδική…, που κατέστησε τον εαυτόν της άξιο της ειδικής ενέργειας του Αγίου Πνεύματος. Έγινε το εκλεκτό σκεύος του Τριαδικού Θεού, αναδείχτηκε «η τιμιωτέρα των Χερουβίμ και ενδοξοτέρα των Σεραφείμ, η υψηλοτέρα των Ουρανών και καθαρωτέρα λαμπηδόνων ηλιακών», αξιώθηκε να βαστάσει «τον βαστάζοντα πάντα», να γαλουχήσει «τον εκτρέφοντα την Οικουμένην άπασαν» και να λικνίσει «τον επιβλέποντα επί την γην, και ποιούντα αυτήν τρέμειν», έγινε και υπάρχει η Μητέρα του Θεού, αλλά και η Μητέρα όλων των ανθρώπων!
Στο πέρασμα των αιώνων, μυριάδες πιστών γονάτισαν και γονατίζουν με σεβασμό στη σεπτή εικόνα της, ενώ αναρίθμητοι Ναοί, μεγαλοπρεπείς, επιβλητικοί, αλλά και μικροί και απέριττοι, καθώς και ταπεινά ερημοκλήσια, έχουν αναγερθεί στο όνομα της Παναγίας μας. Αναρίθμητο πλήθος οι προσκυνητές που καταφεύγουν σ’ Αυτήν. Σε ώρες ευγνωμοσύνης, για τη Μητρική της αγάπη, σε στιγμές θλίψεως, ανάγκης, ασθένειας, στεναχώριας, από το στόμα του πάσχοντος, από το προσκεφάλι του αρρώστου, από την καρδιά της πονεμένης μάνας, όπου ο πόνος χτυπά και η θλίψη πληγώνει, όπου ο κίνδυνος παραμονεύει και οι δυσκολίες της ζωής συσσωρεύονται, ακούγεται η αυθόρμητη και καρδιακή επίκληση: «Παναγία μου βοήθησέ μας».
Η περισσότερο από όλους τους Αγίους αγιασμένη, η Κεχαριτωμένη Θεοτόκος, η ενάρετη μεταξύ των γυναικών, η Πλατυτέρα των ουρανών, η πάναγνη Μητέρα του Θεού, μας βοηθά όλους, ακούει τις δεήσεις μας και μεσιτεύει προς τον Υιό της, η υπεράγαθος Δέσποινα, υπέρ ελέους και θείας βοηθείας προς τους ανθρώπους:
«Εν τη γεννήσει, την παρθενία εφύλαξας, εν τη κοιμήσει, τον κόσμον, ου κατέλιπες Θεοτόκε, μετέστης προς την ζωήν, Μήτηρ υπάρχουσα της ζωής, και ταις πρεσβείες ταις σαις λυτρουμένη εκ θανάτου τας ψυχάς ημών».
Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Περβολαράκης
