ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (Ἑβρ. θ΄, 1-7)
«Χαίρε Παρθένε, πιστών η βοήθεια»
Συνέπεσε εφέτος με τούτη την Κυριακή η ανάμνηση της καταθέσεως της τιμίας Εσθήτος της Θεοτόκου στον ιστορικό Ναό των Βλαχερνών στην Κωνσταντινούπολη, που έγινε επί Αυτοκράτορος Λέοντος Α΄ του Μεγάλου (περί το 473μ. Χ.). Γι’ αυτό και το αποστολικό ανάγνωσμα της ημέρας σχετίζεται με την Εορτή. Κι επειδή αναφέρεται στη Σκηνή του Μαρτυρίου, πρέπει να τονίσομε ότι η Παλαιά Διαθήκη περιέχει σπουδαιότατες προτυπώσεις και προεικονίσεις ιερών προσώπων, γεγονότων και αληθειών της Καινής Διαθήκης. Μια ευκαιρία, λοιπόν, να εννοήσουμε τα παραπάνω θα μας δώσει η προσέγγιση του εξαιρετικού κειμένου του Αποστόλου Παύλου, τιμώντας και έτσι τη Μητέρα του Κυρίου.
Στο βιβλίο της Εξόδου-το δεύτερο της Παλαιάς Διαθήκης- αναφέρεται η κατασκευή της Σκηνής του Μαρτυρίου από το Μωυσή στο Όρος Σινά, με εντολή του Θεού. Με απλότητα ο Απόστολος μάς παρουσιάζει την εικόνα της Σκηνής, που χωριζόταν σε δύο μέρη: στα Άγια και τα Άγια Αγίων. Το πρώτο, στο οποίο εισέρχονταν καθημερινά οι ιερείς για να τελέσουν τα της λατρείας, περιείχε: το Θυσιαστήριον του θυμιάματος, την Τράπεζα των άρτων της προθέσεως και την επτάφωτη Λυχνία. Στο δεύτερο, που χωριζόταν από τα Άγια με ένα άλλο «κατασκέπασμα»-κατασκευασμένο από ανθεκτικό λινό ύφασμα- υπήρχαν: η Κιβωτός της Διαθήκης, που τη σκέπαζε το Ιλαστήριον-ένα χρυσό κάλυμμα με κεντημένα δύο χρυσά Χερουβίμ- η χρυσή στάμνα με το μάννα, η Ράβδος του Ααρών η βλαστήσασα θαυματουργικώς και οι θεοχάρακτες Πλάκες της Διαθήκης.
Όπως λέει ο Παύλος, στα Άγια των Αγίων εισερχόταν μόνο ο αρχιερέας μια φορά το χρόνο, κατά την ημέρα του Εξιλασμού: «εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες, εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς». Μένουμε έκθαμβοι από τη μεγαλοπρέπεια, την ιερότητα αυτού του ιδιότυπου κινητού ναού, που, ως κέντρο της λατρείας του μόνου αληθινού Θεού, επρόκειτο να «στεγάσει» τις θρησκευτικές ανάγκες, τα όνειρα και τις προσδοκίες του Ισραηλιτικού λαού, που περιτριγυριζόταν από ειδωλολατρικές και άγριες φυλές, σ’ έναν αφιλόξενο και βάρβαρο κόσμο.
Ας δούμε τώρα πώς συνδέονται με την Παναγία η Σκηνή του Μαρτυρίου και τα ιερά σκεύη, που έχουν επηρεάσει τη Λατρεία μας τόσο πολύ, ώστε, ακούγοντας τους απαράμιλλους ύμνους, να αναγαλλιάζει η ψυχή μας και να ανεβαίνει στη νοητή Κλίμακα του Ουρανού! Κατ’ αρχήν, η Θεοτόκος είναι η «Σκηνή του Θεού και Λόγου», το κατοικητήριό Του. Προχωρώντας στα ενδότερα της Σκηνής, έχομε αρκετές ακόμα «προτυπώσεις» της Παναγίας. Αντί άλλης περιγραφής, παραθέτουμε μερικές από τους Αγίους Πατέρες: «Αυτή ήταν πράγματι η Επτάφωτος λυχνία των επτά χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος, με τα οποία έλαμπε» (Μέγας Αθανάσιος). «Ήταν η ζωηφόρος τράπεζα του Άρτου της Ζωής. Αυτή ήταν το θυμιατήριο όπου εκράτησε αφλέκτως το πυρ της Θεότητος. Αυτή ήταν η στάμνα η χρυσή, όπου εβάστασεν το ουράνιον μάννα. Αυτή η πλάκα, όπου έφερε σωματούμενο τον ενυπόστατον Λόγον. Αυτή, η ράβδος, όπου εβλάστησεν παραδόξως το άνθος της αφθαρσίας. Αυτή, η κιβωτός, οπού έσωσεν εκ του κατακλυσμού της αμαρτίας το ανθρώπινον γένος» (Ηλίας Μηνιάτης).
«Χαίρε, σκηνή του Θεού και Λόγου· χαίρε, Αγία Αγίων μείζων. Χαίρε, κιβωτέ χρυσωθείσα τω Πνεύματι· χαίρε, θησαυρέ της ζωής αδαπάνητε»: σε τούτους τους στίχους των Χαιρετισμών φαίνεται να συνοψίζονται όλες οι προεικονίσεις της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μέσα από τα σπλάχνα της ο Κύριος «σαρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν». Αν η Σκηνή του Μαρτυρίου αποτελούσε τόπο ιερό των Ισραηλιτών, Εκείνη που γέννησε το Χριστό, πώς να μην εξυμνείται ως η «τιμιωτέρα των Χερουβίμ και ενδοξοτέρα ασυγκρίτως των Σεραφείμ»; Αυτή αξιώθηκε να γίνει «ο καθαρότατος Ναός του Κυρίου» και να απολαμβάνει ύψιστη τιμή στην Εκκλησία.
Όμως το ζήτημα είναι: πώς κι εμείς, σε μια εποχή, που δείχνουν να ισοπεδώνονται όλα, που η Πίστη του Χριστού θεωρείται «σκοταδισμός», θα μοιάσουμε με Κείνην, ώστε να γίνουμε έμψυχοι «ναοί», «κατοικητήρια» του Θεού; Στις αρχές ενός ωραίου καλοκαιρινού μήνα, ευλογημένου με γιορτές μεγάλων Αγίων (ανάμεσά τους και όλων των Κρητών), με τις έγνοιες και την προσοχή μας στραμμένα προς τον πνευματικό θερισμό, ας αγωνιζόμαστε, φίλοι μου, να τηρούμε, όσο γίνεται περισσότερο, τις εντολές του Χριστού, μετέχοντας στη ζωή της Αγίας μας Εκκλησίας και ικετεύοντας την Παναγιά να είναι «μεσίτρια», ελπίδα και γλυκιά παρηγοριά όλου του κόσμου. Τελειώνοντας, ας αναφωνήσουμε μαζί με τον υμνογράφο: «Ἑορτάζει σήμερον, ἡ οἰκουμένη, τὴν σεπτὴν κατάθεσιν, τῆς σῆς Ἐσθῆτος ὦ σεμνή, καὶ μετὰ πόθου κραυγάζει σοι· Χαῖρε Παρθένε, πιστῶν ἡ βοήθεια».
Νίκος Σιγανός, θεολόγος
