ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ
Ε΄ ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (Ρωμ.Ι΄,1-10)
Με την ανθρώπινη ή τη θεία δικαιοσύνη;
«Ἀδελφοί, ἡ μὲν εὐδοκία τῆς ἐμῆς καρδίας καὶ ἡ δέησις ἡ πρὸς τὸν Θεὸν ὑπὲρ τοῦ Ἰσραήλ ἐστιν εἰς σωτηρίαν· ζῆλον Θεοῦ ἔχουσιν, ἀλλ᾿ οὐ κατ᾿ ἐπίγνωσιν. Ἀγνοοῦντες γὰρ τὴν τοῦ Θεοῦ δικαιοσύνην, καὶ τὴν ἰδίαν δικαιοσύνην ζητοῦντες στῆσαι, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ Θεοῦ οὐχ ὑπετάγησαν».
Ανάμεσα σ’ εκείνους τους λαούς που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε «μαρτυρικούς» είναι κι ο Εβραϊκός. Το αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής μάς βοηθάει όχι μόνο να κατανοήσουμε το δράμα του, αλλά, κυρίως, να χαράξομε σωστή πορεία και να προσεγγίσουμε τη σωτηρία μας σε στέρεη βάση. Ο Παύλος, έχοντας βαθιά γνώση του Ιουδαϊσμού, αντιπαραβάλλει το Νόμο προς τη Θεία Χάρη, για να φανεί η αξία της νέας εν Χριστώ ζωής, που ο ίδιος θαυματουργικά, με μοναδικό τρόπο γνώρισε, βιώνει και μαρτυρεί. Λυπάται βαθύτατα, που οι ομοεθνείς του, ενώ είχαν το Νόμο και επεδίωκαν να σωθούν με την τήρησή του, «σκόνταψαν», σαν σε πέτρα, στο Χριστό και δεν πέτυχαν τη «δικαίωσή» τους (Κεφ. Θ΄).
Φλέγεται, λοιπόν, η καρδιά του Αποστόλου και προσεύχεται για τους oμοεθνείς του, ώστε να σωθούν! Μαρτυρεί ότι «έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι με επίγνωση». Κι εστιάζει το βάρος της σκέψης του στη λέξη «δικαιοσύνη». Εδώ όμως χρειάζεται προσοχή, για να μην ταυτίσουμε τη θεϊκή με την ανθρώπινη δικαιοσύνη. Ο Απόστολος λέει ότι οι Ιουδαίοι, ζητώντας να στήσουν τη δική τους αντίληψη περί σωτηρίας, που στηριζότανε στην εφαρμογή του Νόμου, με τις αμέτρητες διατάξεις και απαγορεύσεις, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η ακριβής και τέλεια τήρησή τους, δεν εκτίμησαν σωστά τη «δικαίωση» που προέρχεται από το Θεό.
Αλλά, τι είδους «δικαίωση» είναι αυτή; Μήπως στηρίζεται στις «καλές πράξεις», στις νηστείες, στις προσευχές; Αν αυτά εξασφάλιζαν τη σωτηρία μας, πρώτοι και καλύτεροι θα ήταν οι Φαρισαίοι, που για την υποκρισία τους ο Κύριος τους επέκρινε πολύ αυστηρά. Γι’ αυτό πρέπει να προσέξουμε πολύ, γιατί εδώ υποκρύπτεται ένας μεγάλος κίνδυνος και για μάς, καθώς και μέσα στους κόλπους της Χριστιανοσύνης διατυπώθηκαν απαράδεκτες θεωρίες περί «δικαιώσεως του Θεού», σαν η Αγάπη Του να έμοιαζε με τη δική μας, ή σα να είχε συναισθήματα σαν τα δικά μας. Οι Άγιοι λένε πως, αλίμονό μας, αν η δικαιοσύνη του Θεού ήταν σαν τη δική μας κι αν Εκείνος έκρινε με τα δικά μας μέτρα… Ας απορρίψουμε, επομένως τη δυτική, δικανική, κοσμική αντίληψη περί σωτηρίας κι ας αναζητήσουμε την αληθινή «δικαίωση» του Θεού, η οποία, ενώ μας προσανατολίζει στα «Έσχατα», ως θεοπλημμύρα αγάπης και ασύλληπτης ευσπλαχνίας κατέρχεται από τον Ουρανό, σαν άλλη θεόσταλτη βροχή να ποτίσει την άνυδρη γη της ψυχής μας, με τις δροσοσταλίδες της να ζωογονούν τις ελπίδες μας, ως το Φως το αληθινό να διαλύει τα σκοτάδια της υπάρξεώς μας!
Λοιπόν, ο Απόστολος, στη νομικιστική αντίληψη της σωτηρίας αντιπαραθέτει την «ἐκ πίστεως δικαιοσύνην»». Γιατί, τώρα πια, «τέλος νόμου Χριστός εις δικαιοσύνην παντί τω πιστεύοντι»! Η Ενανθρώπηση, η Σταύρωση και η Ανάσταση του Κυρίου είχαν προφητευτεί στην Παλαιά Διαθήκη κι είναι το περιεχόμενο του κηρύγματος των Αποστόλων, για να πιστέψουν οι άνθρωποι, τόσο κοντά στο στόμα και στην καρδιά τους! Αλλά, εδώ ακριβώς θεμελιώνεται η πίστη μας: στην Ανάσταση του Χριστού. Για τους χριστιανούς, αυτή είναι η ύψιστη αλήθεια, που τη βιώνουν και την τραγουδούν, σαν «ερωτικό» ξεχείλισμα της χαράς που πηγάζει από τα βάθη της σκιρτώσας καρδιάς τους για το Λυτρωτή!
Είναι ευλογία, φίλοι μου, να ακούσομε τον Άγιο Νεκτάριο, που καυτηριάζει τον «μη κατ’ επίγνωσιν ζηλωτήν», γιατί: παραβαίνει το νόμο της αγάπης, πράττει τα αντίθετα προς το θέλημα του Θεού, ο ζήλος του είναι φωτιά που καταστρέφει. Τον χαρακτηρίζει μίσος προς τους ετερόθρησκους και τους ετερόδοξους, φθόνος, θυμός και εμπαθής αντίσταση προς το αληθινό πνεύμα του θείου Νόμου, η φιλοδοξία, η φιλονικία κ. ά. Είναι «άνθρωπος ολέθριος»!
Όσο για τον «κατ’ επίγνωσιν ζηλωτήν», είναι αυτός που διαθέτει ορθόδοξη αυτοσυνειδησία, καίεται από τον πόθο διαδόσεως του θείου Λόγου, με ένθεο ζήλο και θερμή αγάπη προς το Θεό και τον πλησίον, πραότητα, ανεξιθρησκεία, ανεξικακία, ευεργεσία και ευγένεια τρόπων. Οφείλει συγχρόνως να καλλιεργεί και τον «έσω άνθρωπον», να είναι εικόνα Χριστού, «εραστής πασών των αρετών». «Εργαζόμενος δεν αποκάμνει, πονών δεν αισθάνεται κάματον, δαπανώμενος δεν εξαντλείται, δεν δυσθυμεί, αλλ’ αεί ακμαίος και ζωηρός, εύθυμος και θαρραλέος ορμά προς νέαν εργασίαν» («Γνώθι σαυτόν»).Αν αυτά συνιστούν αληθινή πρόοδο ή οπισθοδρομικότητα, καθένας νουνεχής ας κρίνει!
Σε μια εποχή συγχύσεως, που όλοι αμφισβητούν τα πάντα, ή αγωνίζονται χωρίς σταθερή πυξίδα, νόημα και σκοπό, οι χριστιανοί καλούνται να δίνουν τη γνήσια μαρτυρία τους, σ’ όλες τις πτυχές της ζωής. Ιδού το τελικό μήνυμα του Αποστόλου: «καρδίᾳ πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν». Αμήν!
Νίκος Σιγανός, θεολόγος
