Άμπελος και οίνος: ευλογία του Θεού
Ο Θεός ευλόγησε τη γη να δώσει όλα τα αγαθά- που ιδιαιτέρως απολαμβάνουν οι λάτρεις της παραδοσιακής διατροφής μας! Σύμφωνα με τον Ψαλμωδό, ο «οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου», και στην ακολουθία της αρτοκλασίας παρακαλούμε: «Ευλόγησον Κύριε τον σίτον, τον οίνον και το έλαιον».
Αμπέλι: πανάρχαιος «σύντροφος» του ανθρώπου. Από την Ευρώπη ως την Αμερική κι από την Αφρική ως την Αυστραλία, πόσο χαίρεται η ψυχή μας αντικρύζοντας καταπράσινους λόφους, κάμπους ή βουνοπλαγιές, κατάφυτες, πανέμορφες, με τα δώρα του Θεού! Άνθρωποι φιλότιμοι, φιλόπονοι, δουλευταράδες, αμέτρητες γενιές, δεμένες με τη γη, καθημερινές και σκόλες, ακολουθώντας τους ρυθμούς της φύσης και των εποχών, μοχθούσαν, ποτίζοντας τα χωράφια με ποταμούς ιδρώτων, γιατί είχαν «έρωτα» με τις καλλιέργειες, «σεβασμό» στη Φύση, ευγνωμοσύνη προς το Δημιουργό. Και οι κόποι τους ποτέ δεν πήγαιναν χαμένοι: από τα νοστιμότατα σταφύλια και τα γλυκίσματα, μέχρι το κρασί, τη ρακή και το τσίπουρο κι άλλα παράγωγα: όλα πλούσιες ευλογίες!
«Οίνος ο αγαπητός»: να συνοδεύει πάντα τον άνθρωπο, σε χαρές και λύπες, να τον ενδυναμώνει σε δύσκολες στιγμές, από τη νηπιακή ηλικία μέχρι τη δύση της ζωής του. Θυμόμαστε όλοι τα παιδικά μας χρόνια, ιδιαίτερα την εποχή του Τρύγου, που στο χωριό γινόταν «πανηγύρι». Κι όχι μόνο στις γιορτές, στους γάμους και στις βαφτίσεις, αλλά και στις «αποσπερίδες», στις καντάδες, στα ξεφαντώματα κι άλλες ευκαιρίες, η ρακή και το κρασί ήταν οι «κρυμμένες» δυνάμεις των γλεντιστάδων κι όλων των μερακλήδων, που βγαίνανε στο κέφι κι όλοι μαζί διασκέδαζαν, μοιραζόντουσαν τις χαρές και τις λύπες, και η ζωή προχωρούσε. Βέβαια, υπάρχει και η «άλλη όψη του νομίσματος»: η κακή χρήση, με τη μέθη, τις παρεξηγήσεις, τις εκτροπές, ακόμα και εγκλήματα. Έτσι, αντί για καλό, χαρά και ευτυχία, το κρασί φέρνει κακό-πόνο, λύπη, δυστυχία!
Είναι γνωστή η προσφορά στην Εκκλησία διάφορων καρπών, φρούτων, κ. λ. π., και η ευλόγησή τους, με πολύ χαρακτηριστική εκείνη των σταφυλιών στη Γιορτή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου. Αλλά, πόσοι γνωρίζουν τη λατρευτική και λειτουργική πρακτική της Εκκλησίας για την ευλόγηση της ύλης, των εργασιών, των επαγγελμάτων και γενικότερα, τον «εκκλησιασμό» της Κτίσης; Σε μια πολύ ωραία εικόνα, το αμπέλι συμβολίζει το Χριστό, αποδίδοντας τα εξής λόγια Του: «Eγώ είμαι η άμπελος, εσείς τα κλήματα· εκείνος που μένει ενωμένος μαζί μου, και εγώ μαζί του, αυτός φέρνει πολύ καρπό· επειδή, χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτε. Aν κάποιος δεν μείνει ενωμένος μαζί μου, ρίχνεται έξω, όπως το κλήμα, και ξεραίνεται· και τα μαζεύουν και τα ρίχνουν σε φωτιά, και καίγονται»(Ιωάν.15, 1-6). Ο αείμνηστος Επίσκοπος Αυγουστίνος Καντιώτης έλεγε: «Φταίει ο άνθρωπος…Η φύση είναι ένας καθρέπτης, όπου φαίνεται η σοφία και η δύναμη του Θεού. Εξαρτάται τώρα με τί μάτι βλέπεις το κάθε τι, όπως και το αμπέλι. Αν είσαι φυσιολάτρης, θα θαυμάσεις την πρασινάδα του, τις ιδιότητες του οίνου, θα φτειάξεις και φεστιβάλ για το κρασί…Αν όμως είσαι (γνήσιος) χριστιανός, τότε θα δεις το αμπέλι υπό άλλο πρίσμα, κάτω από έναν άλλο φακό, πολύ διαφορετικά. Και ο φακός αυτός είναι το Ευαγγέλιο. Πίσω από το φυσικό αμπέλι κρύβεται μια άλλη άμπελος…η Εκκλησία του Χριστού».
Λυπούμαστε για τη λήψη κυβερνητικών αποφάσεων, που, αντί να συμβάλλουν στη διατήρηση της ελληνικής γεωργίας, ωθούν στο μαρασμό και στην εγκατάλειψή της. Έτσι φαίνεται να συμβαίνει και στη Βόρειο Ελλάδα, όπου, σύμφωνα με την Ένωση Οινοποιών της, «σχεδιάζεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών, που καταλαμβάνουν δεκάδες χιλιάδες στρέμματα καλλιεργήσιμης γης. Η εξέλιξη αυτή είναι άκρως ανησυχητική και ιδιαιτέρως βλαπτική για το σύνολο του οινοποιητικού κλάδου, ο οποίος συνεισφέρει ποικιλοτρόπως και σημαντικά, τόσο στην εθνική οικονομία, όσο και στην απασχόληση και την μέσω αυτής ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών» (πρόσφατη Επιστολή προς τα συναρμόδια Υπουργεία).
Από τη Μυθολογία, στην Ιστορία, και από θρησκείες και τους λαούς, στην Οικουμενική Εκκλησία, το αμπέλι-«απαιτητικό» αγάπης και μόχθου πολλού-περνώντας από ιεροτελεστίες, εικόνες και συμβολισμούς, ζωογονεί και συμβάλλει πολλαπλώς στην υγεία των ανθρώπων. Μα, για τους χριστιανούς, ο ευλογημένος οίνος, μαζί με τον άρτο, προσφέρεται και στη Θεία Ευχαριστία, για να κοινωνούν, μέχρι τον ερχομό του Κυρίου, στην Αιώνια Αυτού Βασιλεία!
Νίκος Σιγανός
