Του Πρωτ. Ευαγγέλου Παχυγιαννάκη

            Είναι αλήθεια, αγαπητοί μου αδελφοί, ότι πολλές φορές ο ορίζοντας της ζωής μας σκοτεινιάζει. Τα κύματα των δυσκολιών πελώρια ανεβάζουν και κατεβάζουν το καράβι της υπάρξεώς μας, κι οι άνεμοι των δοκιμασιών αλύπητα το χτυπούν, ζητώντας να το καταποντίσουν στην έρημο της απόγνωσης. Το μόνο στήριγμα τότε, η μοναδική μας παρηγοριά, μέσα στη σκοτεινιά του πόνου και των θλίψεων είναι κάποιο φως, ένα φως ιλαρόν, ουράνιο φως, που εκπέμπεται σε ‘ μας τους κουρασμένους ταξιδιώτες από το θεϊκό άστρο της Ελπίδος.
Διαβάστε περισσότερα…

«Ἐβόησα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου, πρὸς τὸν οἰκτίρμονα Θεόν, καὶ ἐπήκουσέ μου ἐξ ᾍδου κατωτάτου, καὶ ἀνήγαγεν ἐκ φθορᾶς τὴν ζωήν μου». Με το άνοιγμα του Τριωδίου, ξεκινήσαμε την πορεία μας προς το Πάσχα, ζώντας σε μια κοινωνία με πολλές αντιφάσεις. Από τη μια η Εκκλησία, μας καλεί στην κατανυκτικότατη Λατρεία, κι από την άλλη ο κόσμος με τις απίθανες προκλήσεις του. Αυτή τη μοναδική περίοδο, της Μεγάλης Σαρακοστής, όλες οι Ακολουθίες, όλες οι ευαγγελικές διηγήσεις, όλα τα εορταζόμενα γεγονότα, ενώ συχνά μας ανεβάζουν στα ουράνια, οδηγώντας μας στα κράσπεδα της θεϊκής δόξας, συγχρόνως μας «προσγειώνουν» με μια καταπληκτική παιδαγωγία, που θα τη ζήλευαν και οι σπουδαιότεροι επιστήμονες της εποχής μας.
Διαβάστε περισσότερα…

«Προσκυνήσεως ἡμέρα τοῦ τιμίου Σταυροῦ, δεῦτε πρὸς τοῦτον πάντες» Όσοι θα βρεθούν το πρωί αυτής της Κυριακής στους ναούς, που θα ευωδιάζουν από τις όμορφες «ροδαρές», ετοιμασμένες με μεράκι από ευσεβείς χριστιανούς, θα απολαύσουν τους ωραιότατους ύμνους, που συνδυάζουν το «πένθος» της Μεγάλης Σαρακοστής με τη χαρά της Αναστάσεως, γραμμένους, μάλιστα, με τα ποιητικά και μουσικά μοτίβα εκείνης της Φωτοφόρου νύχτας! Κι ύστερα, συνεπαρμένοι από την πανηγυρική ατμόσφαιρα, θα συμπορευτούν με την ομήγυρη, ψάλλοντας μαζί της: «Τον Σταυρόν σου προσκυνούμεν Δέσποτα, και την αγίαν σου Ανάστασιν δοξάζομεν».           Τι είναι, λοιπόν, ο τρισμακάριστος Σταυρός; Ποιος μπορεί να συλλάβει το βάθος της δυνάμεώς του; Πώς αυτό το πανάρχαιο σύμβολο, από όργανο ατιμωτικού θανάτου, περνώντας από προτυπώσεις με εκπληκτικά γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης, έγινε πηγή ζωής και σωτηρίας εκατομμυρίων ανθρώπων;  «Ημεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, Ἕλλησι δὲ μωρίαν, αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς, Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησι, Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν καὶ Θεοῦ σοφίαν» (Α΄Κορ.1, 23-24), λέει ο Απόστολος Παύλος. Ωστόσο, ο Κύριος, που είχε προειδοποιήσει τους Μαθητές Του για τα Πάθη, μετά την Ανάστασή Του θα βεβαιώσει ότι, «ταύτα έδει παθείν τον Χριστόν» (Λουκ. 24, 25). Μετά την Πεντηκοστή, οι Μαθητές κηρύσσουν αυτή την αναγκαιότητα. Ο Παύλος και ο Ιωάννης, βιώνοντας αυθεντικά τη ζωή του Χριστού, θα αναπτύξουν τη θεολογία του Σταυρού, αποκαλύπτοντας τις σωτηριώδεις αλήθειες, τη δόξα και το μεγαλείο του. Κι αν ο σταυρικός θάνατος του Κυρίου έγινε με το μίσος των ανθρώπων, όμως, κατά ένα ακατανόητο τρόπο, μετατράπηκε σε πηγή της αθάνατης ζωής, όπως ψάλλομε το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης: «τῷ σταυρῷ προσηλωθείς, καὶ τῇ λόγχῃ κεντηθείς, τὴν ἀθανασίαν ἐπήγασας ἀνθρώποις. Σωτὴρ ἡμῶν δόξα σοι».   [audiotube id=”10kwKlFutaU”]Θυμούμαι πριν μερικά χρόνια, που, τέτοιες μέρες, στο πατρικό μου σπίτι ήρθε ένας καλοντυμένος κύριος κι άρχισε να λέει διάφορα για τον «καλό Χριστούλη», που κήρυξε την αγάπη, την ειρήνη, τη συναδέλφωση των λαών. Μάλιστα, προσπαθούσε να αποδείξει πως δεν ήτανε Θεός. Στο τέλος, ένας  θείος μου, που άκουγε όλη την ώρα, δεν άντεξε. Σηκώνεται και του λέει: «άκου να δεις, εμείς το Χριστό τον έχομε Θεό μας. Κάθε Μεγάλη Παρασκευή τον κηδεύομε και τον κλαίμε σα δικό μας νεκρό, αλλά περιμένομε ανυπόμονοι την Ανάστασή Του» ! Τότε, ο απρόσμενος επισκέπτης έφυγε λυπημένος, για να συνεχίσει το κήρυγμά του αλλού!          Στεκόμαστε με έκπληξη και σεβασμό μπροστά στο μέγα μυστήριο, που, αμέτρητοι Μάρτυρες  βίωσαν με πολλούς τρόπους. Ο Σταυρός αποτελεί «καύχημα» της Εκκλησίας, δόξα και τιμή Αποστόλων, Μαρτύρων, Οσίων, Ομολογητών. Δέθηκε με αμέτρητες στιγμές της ζωής των χριστιανών κι έγινε το πιο χαρακτηριστικό σύμβολο, το σημείο της ταυτότητάς τους. Στήριγμα, όπλον κατά του Διαβόλου, θύρα του Παραδείσου, όραμα της Βασιλείας του Θεού. Απερίγραπτα τα συναισθήματα, αμέτρητα τα θαύματα που επιτελούνται με τη δύναμή του στη ζωή μας. «Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καί ἀράτω τόν σταυρόν αὐτοῦ καί ἀκολουθήτω μοι», λέει ο Κύριος (Μάρκ. η΄ 34). Σεβόμενος απολύτως την ελευθερία μας, ζητάει να τον ακολουθήσομε. Εδώ, λοιπόν, πρέπει να στρέψομε το ενδιαφέρον μας. Να εντοπίσουμε, δηλαδή, τους «σταυρούς» που εννοεί ο Χριστός: είτε είναι ο παλιός μας, αμαρτωλός  εαυτός, με τις αδυναμίες, τους λογισμούς, τα πάθη, τη  φιλαυτία, που πρέπει να θεραπεύσουμε, είτε έρχονται ως πειρασμοί, ασθένειες, αδικίες, θλίψεις, που οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε με υπομονή. Και, δυστυχώς, στις μέρες μας, όλο και πληθαίνουν τα προβλήματα που λυγίζουν τους ώμους των ανθρώπων. Μυστήριο μεγάλο ο Σταυρός. Βιώνεται, δεν περιγράφεται. Δίνει νόημα στις ανθρώπινες σχέσεις, στη ζωή. Φωτίζει τα αδιέξοδα και τις κακοτοπιές της. Γι’ αυτό και διαπράττουν μεγάλο ανοσιούργημα εκείνοι που θέλουν να τον αποκαθηλώσουν, όπως και τις άγιες εικόνες. Οι συνεπείς χριστιανοί, ας μιμηθούν  τον όσιο Ποιμένα, που ο αβάς Ισαάκ είδε να βυθίζει το βλέμμα του πέρα μακριά στον ορίζοντα, να απολησμονιέται για πολλή ώρα, κι ύστερα, να τρέχουν ασταμάτητα τα δάκρυά του. Όταν συνήλθε και τον ρώτησε γιατί έκλαιγε, εκείνος του απάντησε: «Ο λογισμός μου ήταν εκεί που η Θεοτόκος Μαρία έστεκε κι έκλαιε δίπλα στο Σταυρό του Σωτήρα. Κι εγώ ήθελα έτσι να κλαίω πάντα»! Εκεί, λοιπόν, βρίσκεται η αιτία της τιμής που απονέμεται στο Σταυρό στην εκκλησιαστική Λατρεία: στο φρικτό κι αγιασμένο Γολγοθά, όπου το αίμα του Κυρίου έβρεξε το Τίμιο Ξύλο και πότισε τη γη. Για να βλαστήσει, όμως, από τον Τάφο η Ζωή. Ευλογημένοι όσοι ανακαλύψουν το μεγάλο «μυστικό», ώστε να νοηματοδοτηθεί  η ζωή τους. Στη μέση, περίπου, της Μεγάλης Σαρακοστής, η ύψωση και προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού έρχεται να  μας τονώσει στον αγώνα μας. Να γλυκάνει τη ζωή μας. Ας τη δούμε σαν μια εξαιρετική ευκαιρία να αντλήσουμε  καινούργια δύναμη. Για έναν έκτακτο πνευματικό ανεφοδιασμό.

Νίκος Σιγανός, θεολόγος

    Η Β΄ Κυριακή των Νηστειών, όχι τυχαίως, είναι αφιερωμένη σ’ έναν από τους μεγαλύτερους  Πατέρες της Εκκλησίας: τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης. Θα επιχειρήσουμε μια σύντομη προσέγγιση της ζωής και του έργου ενός γίγαντα της Πίστεως, που ήρθε να στηρίξει το λαό του Θεού σε μια πολύ δύσκολη εποχή, με την ελπίδα να ωφεληθούμε από τούτη τη «συναναστροφή. Ο Άγιος Γρηγόριος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1296 μ. Χ. από περιφανείς γονείς. Ορφανεμένος νωρίς από πατέρα, ευτύχησε ωστόσο να ανατραφεί από την ευσεβέστατη μητέρα του Καλλονή. Φλεγόμενος από το θείο πόθο της αναβάσεως στα υψηλά, είκοσι χρονών, μαζί με τους δύο αδελφούς του, αναχωρεί για το Άγιον Όρος. Διαβάστε περισσότερα…

Του Πρωτ. Ευαγγέλου Παχυγιαννάκη

Φθάσαμε με τη χάρη του Θεού και τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου αυτές τις ευλογημένες ημέρες της Αγίας Τεσσαρακοστής με τις κατανυκτικές Ακολουθίες των Αποδείπνων, των Προηγιασμένων και των Χαιρετισμών. Κι απόψε θα ηχήσουν και πάλι γλυκόλαλες οι καμπάνες των ορθοδόξων Εκκλησιών να φέρουν το μήνυμα των πρώτων Χαιρετισμών της Παναγίας. Είναι η γνώριμη γλώσσα της καμπάνας που πότε μας φέρνει γλυκά μηνύματα, πότε πένθιμα, πότε χτυπάει λυπητερά και πότε χαρμόσυνα, πάντα ανθρώπινα κι έχει κάθε φορά ένα ξεχωριστό λόγο να μας φέρει για γεγονότα και πρόσωπα που συγκινούν τις καρδιές μας. Η καμπάνα είναι ο ηχηρός λόγος της Εκκλησίας που μας καλεί να βιώσομε συλλογικά και λειτουργικά τη σχέση μας ως πρόσωπα μέσα στο κοινό μας σπίτι, τον ναό του Θεού. Έτσι, πάλι, με αυτή τη μορφή του λόγου της η Εκκλησία, θα μας καλέσει απόψε στη γιορτή της Μητέρας μας, να σταματήσομε για χάρη της τις μετάνοιες και τις παρακλήσεις, να ντυθούμε τη χαρά της παυσολύπης που παίρνομε από την αγία μορφή της, για να της απευθύνομε τα απειράριθμα « Χαῖρε» της ευλαβείας και ευχαριστίας μας. Μα αν ο ηχηρός λόγος, ο εξωτερικός λόγος της Εκκλησίας είναι η καμπάνα, που κράτησε αιώνες ζωντανή την πίστη μας μέσα σε πολυχρόνιες σκλαβιές και σήμερα προσπαθεί να ξυπνήσει τις ράθυμες ψυχές των ανθρώπων, υπάρχει κι ένας άλλος λόγος, που βγαίνει μέσα από τις καρδιές των πιστών ανθρώπων, που γλυκαίνει και παρηγορεί. Είναι ο ενδιάθετος λόγος, που εξωτερικεύεται με τον προφορικό λόγο, που δόθηκε ως προίκα από τον Θεό στον άνθρωπο, για να Τον υμνεί και να συντροφεύει τον συνάνθρωπό του με λόγια όμορφα και αγνά, με τέτοια χάρη, ώστε να αποκαλύπτουν τον κρυμμένο θησαυρό της καρδιάς του. Η καρδιά είναι το κέντρο της υπάρξεως του ανθρώπου, το ταμείο του, η πηγή και δεξαμενή του. Κι όταν αυτή η δεξαμενή είναι γεμάτη γλυκούς στοχασμούς και λογισμούς, τότε εκπηγάζουν μέσα από αυτήν λόγια καλά κι ειρηνικά, λόγια καθαρά και νόστιμα, είναι αυτό που λέει στο ευγγέλιό Του ο Κύριος: «ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ• ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει ἀγαθά, καὶ ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει πονηρά» (Ματθ.12.34,35). Αντίθετα, λέει, από μια πονηρή και ακάθαρτη καρδιά θα βγούνε στον αέρα σκληρά, βρωμερά, βλάσφημα και μοχθηρά λόγια. Απόψε θα ακούσομε το κάλεσμα της καμπάνας και θα προσέλθομε με χαρά στην εκκλησιά, να προσφέρομε την τιμητική μας λατρεία στην Υπεραγία Θεοτόκο• να της ψάλλομε, να την υμνήσομε, να της προσφέρομε λόγον αγαθόν. Και δεν υπάρχει γλώσσα χριστιανού που να μην συμψάλλει αυτό το γνωστό α΄ τροπάρι της α΄ Ωδής του Κανόνος, που είναι ποίημα του Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, όπως και όλων των Ωδών, που τα τροπάρια τους είναι ποίημα Ἰωσήφ του υμνογράφου. Σ’ αυτό, λοιπόν, το α΄τροπάρι, του α΄ ειρμού του Κανόνος, που γίνεται κάθε χρόνο γλυκό ψέλλισμα των ευγενών καρδιών, μελώδημα και ακρόαμα μαζί, το ίδιο και απόψε στο άκουσμα της αποψινής καμπάνας, θα σταματήσομε να το ερμηνεύσομε: «’Ανοίξω τὸ στόμα μου* καὶ πληρωθήσεται πνεύματος* καὶ λόγον ἐρεύξομαι τῇ βασιλίδι Μητρί•* καὶ ὀφθήσομαι* φαιδρῶς πανηγυρίζων* καὶ ἄσω γηθόμενος ταύτης τὰ θαύματα». Σε μετάφραση: «Θ’ ανοίξω το στόμα μου• και θα γεμίσει πνεύμα άγιο, γιατί το πρόσωπο στο οποίο θα απευθύνω τα λόγια μου αυτά είναι άγιο, γι’ αυτό και τα λόγια θα πρέπει να είναι άγια, επειδή απευθύνονται στη βασίλισσα Μητέρα του Θεού. Και θα με δει όλος ο κόσμος να πανηγυρίζω, ψέλνοντας με ευφρόσυνη χαρά τα θαυμαστά μεγαλεία της!» Ο ποιητής νιώθει τη δεξαμενή της καρδιάς του να πλημμυρίζει από αισθήματα αγνά, να ξεχειλίζει από συναισθήματα άγια, να κατακλύζεται από ενδιάθετα λόγια που συνωθούνται και ζητούν να βγουν από την πύλη του στόματός του, να γίνουν φωνή και λόγος ενεργός, αρωματίζοντας τις ψυχές μας και τον κόσμο ολόκληρο. Κι αυτό το άρωμα γίνεται ποίημα και τραγούδι, ορμητικό ποτάμι, οσμή ευωδίας πνευματικής, που ξεχύνεται κι ευωδιάζει μυριάδες άλλες ευγενικές καρδιές και τον κόσμο ολόκληρο. Απόψε, στο κάλεσμα της καμπάνας είθε ν’ αφήσομε για λίγο τη φλυαρία των λόγων, των αγοραίων λόγων, των φτηνών λόγων και να ζήσομε ευλαβικά και όμορφα, μέσα στους ανθοστόλιστους ναούς αυτή την υπέροχη πλημμυρίδα των λόγων, των γλυκών λόγων, που βγαίνουν από την πνευματική ευφορία της καρδιάς των ιερών υμνογράφων και σμίγουν με τους σιωπηλούς ύμνους των ευγενών καρδιών και των ουράνιων μελωδημάτων, που ψάλλουν οι Άγγελοι στην ολόφωτη Βασίλισσα των Ουρανών. Κι αφού οι Άγγελοι ψάλλουν τις ουράνιες μελωδίες τους, οι υμνογράφοι συνθέτουν τα υπερφυή ποιήματά τους, η φύση συναγάλλεται και σκιρτά, ας ψελλίσομε κι εμείς, σμίγοντας με το αρχαγγελικό «Χαίρε», τον παρακλητικό λόγο μας: «Ὑπεραγία Θεοτόκε, σῷσον ἡμᾶς»!