Με το προνόμιο της ελευθερίας
Ο Μάρτης-που, όπως λέει ο λαός, «δε λείπει από τη Σαρακοστή»- λόγω της μεγάλης Εθνικής μας Γιορτής και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου μπορεί να χαρακτηριστεί ως «ο Μήνας της ελευθερίας». Βέβαια, πολλά βιβλία, δοκίμια, μελέτες έχουν γραφτεί γι’ αυτήν. Με υπέροχους παιάνες έχει υμνηθεί. Μα προπαντός, είναι αμέτρητοι οι αγώνες, τα κινήματα, οι επαναστάσεις που έγιναν και γίνονται για την υπεράσπιση ή κατάκτησή της. Τί έχει λοιπόν να πει ο Χριστιανισμός για το μέγα προνόμιο της ελευθερίας;
Να επισημάνουμε από την αρχή ότι είναι πολλές οι κοινωνικές, νομικές, ηθικές και θρησκευτικές «επιβολές» και δεσμεύσεις. Ακόμα και πολλοί χριστιανοί θεωρούν λ.χ. ως «καταπίεση» το νηπιοβαπτισμό, υποστηρίζοντας ότι δήθεν δεσμεύει τα παιδιά στην αποδοχή της Πίστης, λες και τα εμποδίζει η Εκκλησία, όποτε θέλουν να…αλλαξοπιστήσουν. Άλλοι επιλέγουν τον «πολιτικό γάμο», την «πολιτική κηδεία» ή την αποτέφρωση, νιώθοντας έτσι τη «θρησκευτική ελευθερία»! Στην εποχή μας ο άνθρωπος υποβιβάζεται ολοένα και περισσότερο και εξισώνεται με τα ζώα. Στην Πολιτική, στον Αθλητισμό, στη μόδα, στη διασκέδαση, στις θρησκείες, αλλά και στην Εκκλησία, άνθρωποι φανατισμένοι παγιδεύονται σε πάθη, πλάνες, δεισιδαιμονίες, προλήψεις, φτάνοντας συχνά σε τραγικές καταστάσεις. Και συμβαίνουν πολλά παράξενα: άνθρωποι και θεσμοί που υπόσχονται την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ειρήνη, να καταδυναστεύουν ή και να εξοντώνουν λαούς, ικανοποιώντας ζωώδη ένστικτα, άνομα συμφέροντα και δαιμονικά πάθη. Είναι τραγική τούτη η διαπίστωση: ενώ ο νεωτερικός και ο σύγχρονος άνθρωπος πίστεψε στην «απελευθέρωση» από τα «δεσμά» του Χριστιανισμού, της Ηθικής, και της ίδιας της Φύσης, η ανθρωπότητα οδηγήθηκε σε δύο Παγκόσμιους Πολέμους, και σήμερα δοκιμάζεται και αγωνιά, στα πρόθυρα-όπως υποστηρίζουν πολλοί- ενός εφιαλτικού Τρίτου. Έτσι κι αλλιώς, με μια «φυλακή» απειλείται όλος ο Πλανήτης!
Ελευθερία: πρόκειται για το περίφημο «αυτεξούσιο»- ίσως το πιο πολύτιμο από τα στοιχεία της «εικόνας» του Θεού στη σύσταση του ανθρώπου. Στο Χριστιανισμό η ελευθερία θεωρείται ως απελευθέρωση από τα πάθη, την αμαρτία και το θάνατο, με τη δύναμη του Κυρίου (Γαλ. 5,1), αλλά και ως δώρο, που απαιτεί υπεύθυνη επιλογή και διακονία, ως πνευματική αυτοδιάθεση προς το καλό και συνδέεται με την αγάπη και την Πίστη. Σύμφωνα και με τον Απόστολο Παύλο, απορρέει από το σταυρικό θάνατο και την Ανάσταση του Χριστού και προσφέρεται στην πληρότητά της μέσα στην Εκκλησία. Ο Χριστός ήρθε για να μας απελευθερώσει από την αμαρτία, την κυριαρχία του διαβόλου, από τα πάθη και το σκοτάδι του θανάτου. Ήρθε να μας ανοίξει το δρόμο της Αναστάσεως, όπου, «ου λύπη, ου στεναγμός, αλλά ζωή ατελεύτητος». Έτσι, η ελευθερία προβάλλει ως ύψιστο αγώνισμα, με το οποίο ο άνθρωπος αναδεικνύεται ως συνδημιουργός του Θεού, με την τεράστια ευθύνη του για τον εαυτό του, την κοινωνία, την Κτίση.
Βέβαια, δεν πρόκειται καθόλου για εύκολο, ανθόσπαρτο δρόμο, αλλά, αντιθέτως, γεμάτο εμπόδια, στενοχώριες, θλίψεις. Μα, πάλι ο Κύριος μάς γεμίζει ελπίδα λέγοντας: «Ελάτε σε μένα-λέει- κι εγώ θα σας ξεκουράσω. Εναποθέσετε πάνω μου τους σταυρούς σας κι εγώ θα σας βοηθήσω». Θα στερηθούμε, δηλαδή, πολλές απολαύσεις και υλικά αγαθά, επενδύοντας στα πνευματικά, και προπαντός στην αγάπη, που, όπως λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, διώχνει μακριά το φόβο. Φανερώνει το πλήρωμα, την πλησμονή ζωής, της αληθινής κοινωνίας. Τι είναι, λοιπόν, οι εντολές του Χριστού; Ποιο άθλημα δε χρειάζεται προπόνηση; Ποια ασθένεια θεραπεύεται χωρίς φάρμακα; Ποιος πόλεμος διεξάγεται χωρίς όπλα; Η χριστιανική ζωή είναι γεμάτη με ωραία αγωνίσματα. Ο συνεπής πιστός δέχεται τις εντολές του Θεού κι αγωνίζεται να τηρεί τους Κανόνες της Εκκλησίας, που οι άγιοι Πατέρες συνέταξαν, για να βοηθήσουν τους ανθρώπους στην πνευματική θεραπεία τους, που επιτυγχάνεται με την άσκηση, την κάθαρση του νου, το φωτισμό της ψυχής και τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος.
«Υμείς επ’ ελευθερία εκλήθητε», λέει ο Παύλος. Ο σεβασμός της ελευθερίας μας από το Δημιουργό φαίνεται πως είναι το μεγαλύτερο προνόμιό μας. Ο Χριστός δεν πιέζει, δεν εκβιάζει την αγάπη μας. Μας θέλει και μας ονομάζει «φίλους» Του! Κι ενώ ζούμε σε συνθήκες, εν πολλοίς, εξωτερικής, φυσικής «σκλαβιάς», καλούμαστε να απολαμβάνομε το «βασίλειο της ελευθερίας και της Χάριτος», παλεύοντας διαρκώς για την αξία του ανθρωπίνου προσώπου. Βέβαια, ο πειρασμός της αυτοθεοποιήσεως προβάλλει πάντα προκλητικός στη φαντασία των ανθρώπων, εκτρέποντάς τους από τον αληθινό προορισμό τους. Όμως, οι χριστιανοί δεν πρέπει να «συσχηματίζονται» με τον απατηλό κόσμο, όπου κυριαρχούν: η αμαρτία, το σκοτάδι, ο φόβος του θανάτου. Καλούνται να υπερασπίζονται την ελευθερία σ’ όλες τις μορφές της: φυσική, ηθική, προσωπική, κοινωνική, πολιτική.
Η ελευθερία και η αγάπη, φίλοι μου, είναι ο τρόπος υπάρξεως του Θεού. Άρα, σε τελευταία ανάλυση, τούτο το «δίδυμο» οφείλουμε και μείς να επιδιώκουμε να βιώνουμε, ως ύψιστα αγαθά και τρόπο της σταυροαναστάσιμης «εν Χριστώ» ζωής μας.
Νίκος Σιγανός
