ΚΥΡΙΑΚΗ Η΄ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ (Ι΄, 25-37)
Αναζητώντας τον «πλησίον» για το Χριστό
Ανάμεσα σε κείνες τις Παραβολές του Χριστού που ξεχωρίζουν ιδιαίτερα, είναι του Καλού Σαμαρείτη. Όχι μόνο γιατί η δράση των πρωταγωνιστών και η εξέλιξη της υπόθεσης κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον και την προσοχή μας. Το σπουδαιότερο είναι ότι, καθώς ο Λόγος του Χριστού φωτίζει τον εσωτερικό μας κόσμο, μπορεί να προκληθούν σοβαρές αναθεωρήσεις στους στόχους μας, στη ζωή μας. Μάλιστα, είναι ιδιαιτέρως επίκαιρα τα μηνύματα της Παραβολής στους δύσκολους καιρούς μας.
Είναι γνωστή η στάση των Φαρισαίων και των Γραμματέων απέναντι στον Ιησού: πονηρή, σταθερά προκλητική, δαιμονιώδης. Εναρμονισμένη μ’ αυτήν φαίνεται και η συμπεριφορά εκείνου του νομομαθούς, που εμφανίστηκε μπροστά στο Διδάσκαλο, ερωτώντας τον πώς θα κληρονομήσει την αιώνια ζωή. Φαίνεται ότι ήθελε να πειράξει το Χριστό, είτε για να δείξει την υποτιθέμενη ανωτερότητά του, είτε, όπως πίστευε, για να τον εξευτελίσει μπροστά στο πλήθος. Όμως, τί κρίμα γι’ αυτόν! Όπως θα δούμε, τα πράγματα εξελίχτηκαν αντιθέτως προς τους πονηρούς λογισμούς του. Ο Κύριος, αντί να απαντήσει αμέσως, τον ερωτά τί λέει ο Νόμος και πώς τον ερμηνεύει αυτός, ως νομοδιδάσκαλος. Του απαντά: Να αγαπάς το Θεό μ’ όλη σου την ύπαρξη και τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου. Στην προτροπή του Ιησού, να εφαρμόζει αυτές τις εντολές, ο νομικός, θέλοντας να δικαιολογηθεί, τον ρωτάει, ποιος είναι ο «πλησίον». Έτσι, λοιπόν, του δίνει την αφορμή να πει την ωραιότατη παραβολή. Μπορούμε να δούμε τα κυριότερα πρόσωπα και τις συμπεριφορές τους, ώστε να βγάλομε τα συμπεράσματά μας.
Η πορεία ενός ανθρώπου από την Ιεριχώ προς την Ιερουσαλήμ και η περιπέτειά του με τους ληστές γίνεται αφορμή να φανεί τί κρύβουν στην καρδιά τους: ο ιερέας, ο Λευίτης και ο Σαμαρείτης. Οι δύο πρώτοι, όχι μόνο ανήκαν στην ίδια κοινωνία και θρησκεία με τον πληγωμένο, αλλά υπηρετούσαν στο ναό και γνώριζαν πολύ καλά το Νόμο του Θεού. Αλλά, δυστυχώς, δεν τον εφάρμοσαν. Προσπέρασαν αδιάφοροι τον βαθιά πληγωμένο συνάνθρωπό τους. Ευτυχώς, όμως, που εμφανίστηκε ο Σαμαρείτης. Από μια περιοχή, με έντονη την ανάμειξη πολλών διαφορετικών πίστεων, ιδεών, πολιτιστικών στοιχείων. Σε έχθρα από παλιά με τους Ιουδαίους, δεν θα περίμενε κανείς να βοηθήσει Ιουδαίο. Κι όμως, σπλαχνίστηκε τον πληγωμένο. Τον περιποιήθηκε σαν δικό του. Τον πήγε στο κοντινό πανδοχείο, όπου τον φρόντισαν πιο πολύ. Πλήρωσε τα έξοδα κι ανάλαβε όσα θα χρειαζόταν παραπάνω.
Μόλις τέλειωσε την Παραβολή, ο Ιησούς ρώτησε το νομικό, ποιον από τους τρεις θεωρεί ως τον «πλησίον». Κι απαντάει αυτός, «εκείνον που τον σπλαχνίστηκε». Κι ο Ιησούς του λέει: «πορεύου και συ ποίει ομοίως». Για άλλη μια φορά θαυμάζομε τη σοφή παιδαγωγία του Κυρίου. Πώς, δηλαδή, οδήγησε το νομομαθή και το πλήθος στον κόσμο της θεϊκής αγάπης. Όπως και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, με τον τρόπο Του ενεργεί λυτρωτικά, δίνοντας επαναστατικά μηνύματα στις σχέσεις των ανθρώπων.
Αυτός ήταν ο Σαμαρείτης: χωρίς παρωπίδες, εφάρμοσε εμπράκτως την αγάπη. Με ανιδιοτέλεια, με θυσία χρόνου και χρήματος, ακόμη και με κίνδυνο της ζωής του. Σ’ έναν άγνωστο και «εν δυνάμει» εχθρό του. Έγινε, έτσι, αιώνιο σύμβολο προσφοράς προς το συνάνθρωπο. Πρότυπο της γνήσιας αγάπης. Αυτής που δίνεται χωρίς όρια-θρησκευτικά, κοινωνικά, φυλετικά, εθνικά, κ. ά. Με συμπόνια για όλους τους πάσχοντες αδελφούς του Κυρίου, που είναι τόσο κοντά μας, τόσο «δικοί» μας, σαν τον εαυτό μας. Το κήρυγμά Του είναι αιώνιο, οικουμενικό, γιατί η αγάπη Του αγκαλιάζει όλη την οικουμένη. Πατέρες, όπως ο Χρυσόστομος, είδαν να συμβολίζει ο Σαμαρείτης το Χριστό, που παίρνει μαζί Του την πληγωμένη ανθρωπότητα και την περιποιείται, αίροντας τις αμαρτίες της, για να την οδηγήσει στον Παράδεισο. Στο μεταξύ, στο πανδοχείο της Εκκλησίας παρέχεται η θεραπεία των πληγών, μέχρι την επιστροφή Του, στη Δευτέρα Παρουσία!
Στο διάβα των αιώνων, πολλοί προσπάθησαν να μιμηθούν τον Καλό Σαμαρείτη, που «δάνεισε» και το όνομά του σε συλλόγους και οργανώσεις. Δυστυχώς, όμως, πολλοί γίνονται «θύματα» ανθρώπων πονηρών κι ενεργούν αφελώς, ζώντας με καθαρά κοσμικό φρόνημα, στην άγνοια και την υποτίμηση της Παραδόσεώς μας. Κι αναρωτιόμαστε: γιατί πολλοί χριστιανοί να μην εργάζονται Χριστοκεντρικά, αλλά ατομοκεντρικά, έξω από την Εκκλησία; Γιατί να ενισχύουν ύποπτες οργανώσεις (Μ.Κ.Ο), που δρουν χωρίς διαφάνεια, αντεθνικά και αντιχριστιανικά, με διάφορα προσωπεία;
Φαντάζομαι, φίλοι μου, ότι όλοι μας θα έχομε παρόμοιες με τον άτυχο διαβάτη της Παραβολής εμπειρίες: να μας προσπερνούν σε δύσκολες στιγμές δικοί μας άνθρωποι, αμίλητοι, σαν άγνωστοι, αφήνοντάς μας αβοήθητους στη μοναξιά μας. Πίκρα και παράπονο να πνίγουν την καρδιά μας, κι απάντηση να μη βρίσκομε στο μεγάλο «γιατί». Μακάρι να μη συμπεριφερόμαστε ποτέ όπως οι Ιουδαίοι της Παραβολής, μη θέλοντας να αντιμετωπίσουμε με θάρρος τον εαυτό μας, που έμαθε να «απομακρύνεται», ιδιαιτέρως στις μέρες μας, με την κυκλοφορία αγνώστων και «υπόπτων» τριγύρω μας, κοντά μας. Μήπως, όμως, ανάμεσά τους, άγνωστος- ως άστεγος, άνεργος, άρρωστος, πρόσφυγας, μετανάστης, πεινασμένος, ξεχασμένος-«βρίσκεται» ο Χριστός; Ας το σκεφτούμε: Μήπως…
Νίκος Σιγανός, θεολόγος
