Ιχνηλατώντας το μυστήριο της ζωής

      Όσοι έτυχε να γεννηθούν και να ζήσουν στην παραδοσιακή κοινωνία, μετέχοντας στην καθημερινότητα, στο μόχθο και στις δυσκολίες της ζωής, κουβαλούν μέσα τους μνήμες, εμπειρίες, βιώματα, ευχάριστα και δυσάρεστα, όντας μάρτυρες της ζωής και του θανάτου. Στα παιδικά μας χρόνια «κρεμόμασταν» από τα χείλη των δασκάλων και των γερόντων και «ρουφούσαμε» τις ιστορίες, τα αστεία, τις περιγραφές τους. Ζώντας άμεσα στη φύση, βλέπαμε, ακούγαμε, νιώθαμε τους κύκλους της ζωής και τα «θαύματά» της. Κι ύστερα ήρθαν οι σπουδές, τα Μ.Μ.Ε., τα ταξίδια,  κ.ά., να ανοίξουν τους ορίζοντες της γνώσης. Τα πλούσια ντοκιμαντέρ δεν έπαψαν να προσελκύουν το ενδιαφέρον μας, μεταφέροντάς μας στην  «άκρη του κόσμου». Κι από την άλλη μεριά, πολιτικά γεγονότα, πόλεμοι, βία, δυστυχήματα, κλιματική αλλαγή, εκτοπίσεις και μετακινήσεις πληθυσμών-παγκόσμια προβλήματα-μάς αναστατώνουν, ώστε να αναρωτιούνται πολλοί, αν αξίζει να ζούνε! Λοιπόν, το μυστήριο της ζωής απλώνεται μπροστά μας σαν αχανές, μαγευτικό πέλαγος, που αναγκαστικά το περνούμε-«ταξιδιάρηδες»- άραγε, για πού;   

          «Παλιά ζωή, παλιόκοσμε και παλιοκοινωνία»! «Πώς τα φέρνει η ζωή…». «Ψεύτρα ζωή»: τραγούδια παλιά και σύγχρονα, φράσεις που ακούμε συχνά, σε χαρές ή λύπες. Μάλιστα, είναι αξιοπερίεργο, πώς, μπροστά σε τραγικά γεγονότα, πολλοί ρίχνουν τις ευθύνες στη «ζωή», που «τα κανονίζει έτσι», λες και είναι μια «άγνωστη θεά», που μάς κατευθύνει «τυφλά», καθορίζει τις αποφάσεις μας-και εν τέλει, όλη τη ζωή μας! Μα, αυτά δε δείχνουν μοιρολατρία; Δεν καταργούν το ύψιστο προνόμιο που μάς δόθηκε, την ελευθερία της βουλήσεως, την ευθύνη των πράξεών μας; Η άρνηση ή η μετάθεση των ευθυνών μας, δε μαρτυρούν απαξίωση του ανθρώπου; Κι είναι ακόμα πιο τραγικό, να αποδίδομε «ευθύνες» στην Τύχη, κι εμμέσως ή ευθέως να «δικάζουμε» το Θεό, που είναι η όντως Αγάπη, για τα λάθη και τις παραλείψεις μας, που προκαλούν δράματα, οφειλόμενα στην κατάχρηση της ελευθερίας και των δυνάμεων με τις οποίες Αυτός μάς έχει προικίσει.

          Ποιος λοιπόν μπορεί να ορίσει τί είναι η ζωή; Τι είναι αυτό  που διαφοροποιεί τα έμβια όντα από όλη τη Δημιουργία; Ποιος κινεί τις λειτουργίες τους, μέχρι τη στιγμή που νεκρώνονται, αφανίζονται, ή επιστρέφουν στη γη, από την οποία με ένα πρόσταγμα του Θεού προήλθαν; Η ζωή περιλαμβάνει μόνο όσα παρατηρούμε με τις πέντε αισθήσεις μας, ή και τα μη αισθητά, τα όντα του αοράτου κόσμου; Ακόμα: τί είναι εκείνο που διαφοροποιεί τα ζώα από τα φυτά, και τους ανθρώπους από τα ζώα; Γιατί τούτα τα τελευταία δεν εξελίχτηκαν; Μα, είναι δυνατόν να λένε κάποιοι ότι κι αυτά «έχουν ψυχή»; Τότε, πώς και δεν το ξέρουν; Γιατί μονάχα οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από εποχή, κοινωνία και πολιτισμό, πιστεύουν στην αθανασία της ψυχής, στα πνεύματα και σε «θεούς», τους οποίους ποικιλοτρόπως προσπαθούν να εξευμενίσουν;

 Ερωτήματα πολλά και σοβαρά, που υποδηλώνουν πόσο πολύπλοκο είναι το φαινόμενο της ζωής, και πόσο δρόμο έχει ακόμα να διανύσει η ανθρωπότητα, χωρίς να καταφέρει να εξιχνιάσει τα μυστήριά της. Πάντως, δεν είναι καθόλου ευχάριστο να εξισώνονται τα ζώα με τους ανθρώπους, να σπαταλιούνται ανυπολόγιστα ποσά, χρόνος, φροντίδες και δυνάμεις, σε ζώα κάθε είδους, εντελώς αχρείαστα, και συγχρόνως, εκατομμύρια παιδιών να υποσιτίζονται, να τυφλώνονται, να εξαθλιώνονται, ή να πεθαίνουν από την πείνα!

          Ξέρομε βέβαια ότι οι επιστήμονες ψάχνουν απαντήσεις για την «προέλευση της ζωής»-που η ηλικία της υπολογίζεται σε 4, 5 δισεκατομμύρια χρόνια περίπου! Διατυπώνουν θεωρίες, που είτε βελτιώνονται, είτε ανατρέπονται τελείως. Ως χριστιανοί δεν πρέπει να στεναχωριόμαστε-η Πίστη μας δεν κινδυνεύει από την πρόοδο ης Επιστήμης. Δεν μάς ενδιαφέρει τόσο πολύ το πώς ή πότε δημιουργήθηκε ο άνθρωπος, όσο το τί είναι, τί είδους «θησαυρό» κομίζει: πρόκειται για τη θεόσδοτη «εικόνα» του Θεού-την ψυχή του, που διαθέτει λογικό, δημιουργικότητα, κοινωνικότητα, ελευθερία, αγάπη! Θαυμάζομε το Σύμπαν με την τάξη και την αρμονία του, τους «κύκλους» της ζωής με τα «οικοσυστήματα», και το μυαλό μας πηγαίνει στη στιγμή της Μεγάλης Εκρήξεως, που-όπως λένε πολλοί επιστήμονες- δεν ήταν καθόλου τυχαία!

 Ωστόσο, νομίζω πως όλοι θα συμφωνήσουμε στο ότι η Επιστήμη έχει όρια, που δεν μπορεί να υπερβεί. Το μυστήριο της ζωής θα προβάλλει σαν μια οικοδομή, ή σαν ένα όμορφο, κατάφυτο βουνό με πολλές κορυφές, που ο καθένας βιώνει και νιώθει διαφορετικά, ανάλογα από μια μεριά το βλέπει. Έτσι, μετά την Επιστήμη έρχονται οι φιλόσοφοι και οι θεολόγοι να «φωτίσουν» το ζήτημα, με τις δικές τους γνώσεις. Το ζήτημα είναι τι είδους «φως» και «εμπειρίες» διαθέτουν, και μάλιστα σήμερα, που στο Διαδίκτυο κυκλοφορούν «δρόμοι» και μονοπάτια που οδηγούν σε αδιέξοδα και σε «πηγές» με μολυσμένα «νερά». Τελειώνοντας, ας προσέξουμε τι λέει ο Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς: «Χωρίς το Θεάνθρωπο, η ανθρώπινη ζωή παραμένει ένα μυστήριο βασανισμένο, πονεμένο, λυπημένο και κάποτε φρικτό, ωμό, ανυπόφορο και ανθρωποφάγο. Μόνο στο πρόσωπο του Χριστού η ανθρώπινη ζωή νικά κάθε θάνατο, κάθε θνητό και γεύεται την αιώνια χαρά κι εδώ στη γη και εκεί στους Ουρανούς»(«Οδός Θεογνωσίας»).

Ν. Σ.