Θάνατος και Ανάσταση θεών και ανθρώπων
Μύθοι, λατρείες, τελετές, ποικίλες ως και μακάβριες, περί τον θάνατο, συμπλέκονται από τις απαρχές της ανθρώπινης Ιστορίας μέχρι σήμερα-εποχή αποθέωσης του Ορθολογισμού, της Επιστήμης και της Τεχνολογίας. Μάς εντυπωσιάζουν ο τρόπος ζωής, η ψυχολογία και οι πίστεις του πρωτόγονου ανθρώπου. Άραγε ο «μοντέρνος» άνθρωπος είναι πολύ πιο δυνατός, ή μήπως όλα τα «όπλα» του κονιορτοποιούνται «εν ριπή οφθαλμού»-σε κλάσματα δευτερολέπτου; Ο θάνατος συνοδεύει αδιαλείπτως τον άνθρωπο-συνήθως φρικτός, απαίσιος, μισητός, και κάποτε λυτρωτικός από τα δράματά του. Μα ένα μεγάλο, βασανιστικό ερώτημα θα αιωρείται διαρκώς: γιατί ο άνθρωπος δε θέλει να συμβιβαστεί με τη σκληρή και αδυσώπητη πραγματικότητα του θανάτου; Είναι κατάσταση «φυσική», «ταιριαστή» με τη φθαρτότητα όλων των ζώντων όντων, ή είναι ασυμβίβαστη με τις «προδιαγραφές», τις προσδοκίες της ανθρωπότητας στο σύνολό της; Όχι μόνο στους πρωτόγονους, με το περιορισμένο πεδίο γνώσεων, αλλά και για τους μεγαλύτερους επιστήμονες, φιλοσόφους, καλλιτέχνες, ο θάνατος παραμένει «φοβερότατο μυστήριο», που θα μάς βασανίζει μέχρι να διαβούμε την πύλη της «Άλλης ζωής»-που οι σκεπτικιστές και οι «άπιστοι» αρνούνται ότι υπάρχει.
Η θεοποίηση των δυνάμεων και των στοιχείων της φύσεως δεν εξασφάλισε στους πρωτόγονους την υπερνίκηση του θανάτου. Μα και σήμερα, μ’ όλες τις επιστημονικές προόδους, η επίκληση της «θεάς» Φύσης, της «Μητέρας Γης» και τα υπόλοιπα αθεϊστικά ιδεολογήματα, δεν μπορούν να παράσχουν καμιά ασφάλεια, διαβεβαίωση, ελπίδα υπερνίκησης του «μεταφυσικού» φόβου και θαρραλέας αντιμετώπισης του θανάτου. Συχνά οι θρησκείες, αντί να βοηθούν, με τις υλιστικές, παγανιστικές ή πανθεϊστικές αντιλήψεις τους αποπροσανατολίζουν τους ανθρώπους, τροφοδοτώντας τα πάθη, τις διενέξεις, τα μίση κι οδηγώντας στην απαισιοδοξία, στην καταστροφή. Ξεφυλλίζοντας τις σελίδες της Ιστορίας, της Ελληνικής Μυθολογίας και των θρησκειών, μάς εκπλήσσουν οι απίθανες «περιπέτειες» «θανάτου» και «ανάστασης» θεοτήτων και μυθικών προσώπων, όπως: ο Άδωνις, ο Διόνυσος, ο Υάκινθος, η Περσεφόνη, η Όσιρις, ο Μίθρα, ο Όντιν, ο Κρίσνα κ. ά. Μια εύκολη εξήγηση είναι να τις εξισώσει κανείς με τη Χριστιανική πίστη, σαν ο Χριστός να μην ήταν ο Θεάνθρωπος, που ήρθε, ακριβώς, για να αποκαλύψει τη θεία καταγωγή του ανθρώπου και να ανοίξει το δρόμο της αιωνιότητας στο ανθρώπινο γένος. Τα θαυμαστά ευρήματα στις κοιτίδες όλων των αρχαίων πολιτισμών, οι τελετές και επικλήσεις πνευμάτων μέχρι και σήμερα, αποτελούν σοβαρά δείγματα της πίστης στην αθανασία της ψυχής και της προσδοκίας της ζωής πέραν του τάφου. Το πρότυπο του θεού που «πεθαίνει» κι «ανασταίνεται» σε τόσο διαφορετικά περιβάλλοντα, τί άλλο δείχνει, από την παγκόσμια ανάγκη της λυτρώσεως από τα δεινά του θανάτου; Μόνο που οι βασιλιάδες και οι ιερείς της αρχαιότητας δεν ήξεραν ότι ματαιοπονούσαν κτίζοντας λαμπρούς τάφους, αδικώντας, σκλαβώνοντας κι εκμεταλλευόμενοι σκληρά χιλιάδες αδύναμων και φτωχών συνανθρώπων. Κάπως έτσι βέβαια ενεργούν και οι μεγιστάνες της εποχής μας, κι ας επικαλούνται κάπου-κάπου το Θεό, ενώ λατρεύουν τον πλούτο, τις ηδονές, την εξουσία, τη δόξα!
Όλο αυτό το διάστημα, οι Ορθόδοξοι χριστιανοί βιώνουν το φως και τη χαρά της Αναστάσεως, με τους ωραιότατους εκκλησιαστικούς ύμνους, τα θαύματα, τις εμφανίσεις του Αναστάντος Χριστού. Συχνά ο νους, «δραπετεύοντας», περιδιαβαίνει στα παλιά, θέλοντας να «συναντήσει» προσφιλή μας πρόσωπα, που τώρα βρίσκονται στον «άλλο κόσμο». Κι έχομε πάμπολλες αποκαλύψεις της αληθινής Ζωής στη ζωή της Εκκλησίας, που με πολλούς τρόπους περιγράφει την μετάβαση από το θάνατο στη ζωή, από την ασχήμια της φθοράς στην «ευπρέπεια» της αφθαρσίας. Μια πολύ ωραία παρομοίωση είναι αυτή του σιταριού, που σπέρνεται και σαπίζει στη γη, για να βλαστήσει στον καιρό του και να αποδώσει πολλαπλάσιο καρπό. Υπό το φως της Αναστάσεως, η θνητότητα και η φθορά εξαφανίζονται. Με το πρόσταγμα του Θεού θα γίνει η παγκόσμια σύναξη των αναστημένων υπάρξεων. Το ταλαίπωρα σώματά μας θα έχουν εντελώς νέες ιδιότητες, δοξασμένα και χαριτωμένα. Στη δόξα του Πνεύματος, αφού αξιώθηκαν στην επίγεια ζωή να είναι «ναοί» Του!
Ποιος, αλήθεια, ανθρώπινος νους μπορεί να συλλάβει αυτή την εξαίσια πραγματικότητα; Από την ανυπαρξία, στην ύπαρξη, από τους «θανάτους» τούτης της ζωής, στον οριστικό και τελευταίο, που ανοίγει την πύλη στην αιωνιότητα, με την ελπίδα στην αγάπη του Χριστού, που θα διαλύσει τα σκοτάδια του Άδη, θα φωτίσει τον κόσμο και τη ζωή, και θα μάς δώσει ξανά την παραδεισένια ομορφιά μας! Θα κλείσουμε, με τα λόγια του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς: «Ευλογημένοι είναι εκείνοι που σ’ αυτή τη ζωή αγάπησαν το Χριστό κι έμαθαν να επικαλούνται το όνομά Του μέρα και νύχτα. Πάνω από την άβυσσο θα γνωρίζουν ποιόν πρέπει να καλέσουν για βοήθεια. Θα ξέρουν ποιο όνομα να επικαλεστούν, από ποιο ιμάτιο να πιαστούν. Εκείνοι θα βρίσκονται πραγματικά εκτός κινδύνου, θα καλύπτονται από τις φτερούγες του αγαπημένου Κυρίου» («ΚΑΙΡΟΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ», σελ.156).
Χριστός Ανέστη. Νίκος Σιγανός
