ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ TΗΣ Δ΄ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ (Τίτ. Γ΄ 8-15)
Προφύλαξη από τους αιρετικούς, με την «υγιή» διδασκαλία
«Τέκνον Τίτε, πιστὸς ὁ λόγος· καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσι καλῶν ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες τῷ Θεῷ· μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ γενεαλογίας καὶ ἔρεις καὶ μάχας νομικὰς περιίστασο(απόφευγε)· εἰσὶ γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι».
«Πατέρων θείων σήμερον την μνήμην εορτάζοντες», αφιερώνουμε την αγάπη μας στις σεβαστές μορφές τους, αναλογιζόμενοι τους σκληρούς αγώνες που έδωσαν για το «μυστήριον της θεολογίας», το οποίο παρέδωσαν στην Εκκλησία, ως πολύτιμο θησαυρό και ακλόνητο στήριγμα των πιστών στην πορεία τους στο διάβα των αιώνων. Το αποστολικό ανάγνωσμα της ημέρας αναδεικνύει τη βαθύτατη έγνοια των Αποστόλων για τη διαφύλαξη της Πίστεως, που την κύρια ευθύνη της έχουν οι επίσκοποι, όπως ο Απόστολος Τίτος, μαθητής του Παύλου και συνεχιστής του έργου του στην Κρήτη. Ας δούμε λοιπόν τις θέσεις του Αποστόλου σχετικά με τον τρόπο ζωής των χριστιανών και τις σχέσεις με τους αιρετικούς, που από τότε σαν παράσιτα δρούσαν ανάμεσα στους πιστούς, απειλώντας την πνευματική τους «υγεία». Αλλά και σήμερα παρόμοιοι κίνδυνοι εμφωλεύουν ανάμεσά μας, ίσως και με πιο ύπουλους τρόπους-και μάλιστα από το Διαδίκτυο- από ό,τι στις εποχές των μεγάλων αιρέσεων και σχισμάτων.
«Αυτά τα λόγια είναι αληθινά και αξιόπιστα», λέει ο Παύλος. Άραγε, ποια και γιατί; Η απάντηση δίνεται στους προηγούμενους στίχους, όπου αναφέρεται στη φανέρωση της Θείας Χάρης και διαβεβαιώνει τον Τίτο για την πραγματικότητα της σωτηρίας μας και της κληρονομίας της αιώνιας ζωής, που ήταν άλλωστε το κέντρο της διδασκαλίας του Ιησού και αποτελεί τον τελικό προορισμό μας. Αλλά πώς κατακτιέται αυτός ο ύψιστος στόχος της χριστιανικής ζωής;
Ο Κύριος έλεγε ότι είναι «στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα εις την Βασιλείαν του Θεού». Κι αν πολλοί, αδιάφοροι, άσχετοι και αλλοτριωμένοι περί την πίστη, διατυμπανίζουν τις «πανανθρώπινες αξίες», ή πολλές Μ.Κ.Ο. ανταγωνίζονται μεταξύ τους με όχι και τόσο διαφανείς «πηγές», ελατήρια και στόχους, τι πρέπει άραγε να κάνουν οι συνειδητοί χριστιανοί; Μήπως να περιμένουν όλους τους άλλους και να είναι «ουραγοί» τους; Σίγουρα δεν είναι αυτή η παράδοση της Εκκλησίας μας. Και θα άξιζε να πληροφορηθούμε για τις περίφημες «λογίες» (τους εράνους) που ενεργούνταν συχνά, με την πρωτοβουλία των Αποστόλων και στέλνονταν με υπεύθυνα πρόσωπα στις τοπικές Εκκλησίες. Ο Απόστολος μάς λέει ότι οι πιστοί πρέπει να φροντίζουν να είναι πρωτεργάτες ακούραστοι στα καλά έργα, ώστε, συντρέχοντας τους συνανθρώπους τους στις ανάγκες τους, να μην είναι «άκαρποι» πνευματικά. Δυστυχώς, πολλοί μοιάζουν όντως με τα απεριποίητα, μισοξεραμμένα δέντρα, μα ακόμα και τέτοια δίνουν καρπούς καμιά φορά, κι ας είναι ξεχασμένα σε κάποιες ερημιές, σε μακρινά δάση. Και θυμόμαστε εδώ πως ο Κύριος, για να κάμει πιο ζωντανή τη διδασκαλία Του, «καταράστηκε» την «άκαρπη συκιά», κι αυτή-αλίμομονο!- ξεράθηκε αμέσως!
Όμως, το πιο σπουδαίο ζήτημα που προβάλλει στο σημερινό αποστολικό ανάγνωσμα είναι η αντιμετώπιση των αιρετικών. Και ξέρομε ότι αυτοί συνήθως «παπαγαλίζουν» ξερές, μονόπλευρες γνώσεις και αλλοιωμένα αγιογραφικά χωρία, αλλά ο «μέσος πιστός» είναι «άοπλος», κυριολεκτικά «ανίκανος» να τους αντιμετωπίσει. Ο Παύλος κάνει (αλλού) λόγο για την «υγιαίνουσα διδασκαλία» της Εκκλησίας και τον «μολυσμένο νου» των ψευδοδιδασκάλων και των απίστων. Γι’ αυτό συστήνει να αποφεύγουν οι πιστοί τις ανόητες συζητήσεις και φιλονικίες, ως ανωφελείς και μάταιες.
Σήμερα, καθώς οι κίνδυνοι αιρέσεων και σχισμάτων αυξάνονται συνεχώς, οι πιστοί οφείλουν να προφυλάσσονται. Να επαγρυπνούν. Να είναι στην Αγία μας Εκκλησία, που διατηρεί ανόθευτη τη διδασκαλία του Χριστού. Να μελετούν το Λόγο του Θεού, σύμφωνα με την Ορθόδοξη λειτουργική παράδοση, κατά τα εκκλησιαστικά δεδομένα. Και τέλος, να προσεύχονται, όπως κάνουν οι Άγιοι, για τη σωτηρία όλων των ανθρώπων. `Ας δεχτούμε, λοιπόν, φίλοι μου, τη σοφή συμβουλή του Παύλου: «αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ από πρώτη και δεύτερη νουθεσία, απόφευγέ τον, γνωρίζοντας ότι έχει διαστραφεί και αμαρτάνει, καταδικάζοντας ο ίδιος τον εαυτό του»! Συγχρόνως όμως οφείλουμε να στρέψουμε το ενδιαφέρον μας με ταπεινοφροσύνη προς τους Αγίους και θεοφόρους Πατέρες και να προσπαθήσουμε να τους μιμηθούμε όσο μπορούμε, αφού αυτοί συνδύασαν στον ύψιστο βαθμό την πίστη με τα αγαθά έργα στη διακονία του ποιμνίου τους, φωτίζοντας, ως «αγλάισμα» και «αστέρες πολύφωτοι», το στερέωμα της Εκκλησίας και ολόκληρη την Οικουμένη.
Nίκος Σιγανός, θεολόγος
