«Μέγας εἶ, Κύριε, καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου»
Ήδη από την Πρωτοχρονιά, με τα «προεόρτια άσματα», η Εκκλησία άρχισε να μάς προετοιμάζει για τη Βάπτιση του Κυρίου. Οι ευσεβείς υμνογράφοι, με καταπληκτικά δημιουργήματα επιδιώκουν να μας εισαγάγουν στο «κλίμα» της μεγάλης Εορτής. Συμβάλλουν έτσι στη δημιουργία ποικιλίας ανάλογων αισθημάτων, ώστε να βιώνουν οι πιστοί τα ιστορικά μα και υπερκόσμια γεγονότα, σαν να συμβαίνουν την ώρα που γιορτάζονται στους ναούς. Κι ο λαϊκός ποιητής, συμπυκνώνοντας πίστη και παραδόσεις αιώνων, τα αποτυπώνει στα Κάλαντα της ημέρας: «Σήμερα τα Φώτα κι ο φωτισμός και χαρά μεγάλη κι ο Αγιασμός. Κάτω στον Ιορδάνη τον Ποταμό, κάθετ’ η κυρά μας η Παναγιά. Σπάργανα βαστάει, κερί κρατεί, και τον Αϊ-Γιάννη παρακαλεί. Αϊ-Γιάννη, Πρόδρομε, Βαπτιστή, δύνασαι βαπτίσεις Θεού παιδί».
Ο Χριστός έρχεται να βαπτιστεί, αλλά, ήδη από τη Γέννησή Του, η χαρμολύπη χαρακτηρίζει το πέρασμά Του από την αφιλόξενη Γη. Πώς, όμως, εμείς οι αμαρτωλοί, να κατανοήσουμε την παρουσία Του, τους λόγους και τις ενέργειές Του; Μέσα σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης στην ιερή Ακολουθία του Αγιασμού, οι ιερείς θα εκφωνούν μεγαλοφώνως: «Μέγας εἶ, Κύριε, καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου, καὶ οὐδεὶς λόγος ἐξαρκέσει πρὸς ὕμνον τῶν θαυμασίων σου»! Ακούγοντας τους ωραιότατους ύμνους, η σκέψη μου πετάει στον αγιασμένο ποταμό, που οι Πατέρες είδαν να συμβολίζει το ανθρώπινο γένος. Κι ενώ ο λαός μας «έβλεπε» την παραμονή της μεγάλης Γιορτής να «ανοίγουν» οι Ουρανοί, η ενατένισή τους εκπέμπει μυστήριο και δημιουργεί πολλά ερωτήματα στις «ανήσυχες» υπάρξεις. Πώς άραγε φαντάζονται οι περισσότεροι άνθρωποι-και ιδιαιτέρως, οι χριστιανοί- το Θεό; Τί ιδέα και γνώση έχουν για τις θρησκείες; Πόσοι γνωρίζουν ότι ο Χριστιανισμός δεν είναι θρησκεία, αλλά η Αποκάλυψη της Ζωής, τη στιγμή που, τριγύρω μας, ανάμεσά μας, εκτρέφεται ο κίνδυνος της ισοπέδωσης και εξίσωσης της Μιας, Αγίας, Αποστολικής και Καθολικής Εκκλησίας, με τις αιρέσεις και τα θρησκεύματα του κόσμου;
Κατ’ αρχήν, αναγνωρίζουμε το Θεό ως Δημιουργό του ορατού και του αόρατου κόσμου. Ο Άκτιστος-ακατάληπτος, απρόσιτος στην ουσία Του, γίνεται ορατός, κάνει «αισθητή» την παρουσία Του με τις «άκτιστες» ενέργειές Του. Το μεγαλείο του Σύμπαντος, με την άφθαστη ομορφιά του, «μαρτυρεί» την ύπαρξη του Ακτίστου. Είναι σαν το ζωγραφικό πίνακα, σαν την ωραία μουσική σύνθεση-οποιοδήποτε καλλιτέχνημα- που μάς «υποχρεώνει» να δεχτούμε την ύπαρξη κάποιου ζωγράφου, συνθέτη, δημιουργού του έργου. Ο έναστρος ουρανός προκαλεί έκπληξη, θαυμασμό, δέος, με το ένα τρισεκατομμύριο-και βάλε- γαλαξίες! Με τις ασύλληπτες, ιλιγγιώδεις αποστάσεις, τα μεγέθη, τις ταχύτητες, τις κινήσεις: με την ασύλληπτη τάξη και αρμονία. Άραγε, ποιο αόρατο «χέρι» τα όρισε όλα τούτα και προς πού άραγε τα κατευθύνει; Τί είναι η βαρύτητα, που συνέχει και συγκρατεί τα αμέτρητα ουράνια σώματα στις τροχιές τους; Δεν έχομε περιθώρια να αναφερθούμε στη Γη-τη μοναδική και εξαιρετική «κατοικία» μας- ώστε να θαυμάσουμε: τη θέση της στο γαλαξία, στο ηλιακό μας σύστημα, την απόστασή της από τον Ήλιο, την κλίση του άξονά της, την περιστροφή της, τη σχέση της με τη σελήνη, τη μάζα της, την ατμόσφαιρα με τα θαυμαστά στοιχεία της, τις συνθήκες ζωής, και τόσα άλλα. Λοιπόν, όλα τούτα έγιναν τυχαία; Και ο άνθρωπος είναι μια απλή «κουκίδα» στο Χάος, που εκπέμπει ασύλληπτο φως, ενέργεια και μαρτυρεί απέραντη σοφία; Ο Νεύτωνας στο περίφημο έργο του Principia γράφει: «Ο μεγαλοπρεπής δεσμός που συνδέει τα άστρα μεταξύ τους είναι δυνατό να προέρχεται μόνο από τη σοφία και τη βούληση ενός Όντος ισχυρού και λογικού. Και αυτό το ονομάζουμε Κύριο και Θεό Παντοδύναμο».
Σκέφτομαι ότι η αναζήτηση αληθινής σχέσης μας με το Θεό δεν είναι απλώς ένα σπουδαίο ζήτημα. Είναι πρωταρχικό, το «ένα, του οποίου έχομε ανάγκη». Στο Σύμβολο της Πίστεως-το οποίο οι Πατέρες, μετά από πολύχρονους αγώνες, μόχθους και προσευχές, διατύπωσαν- ομολογούμε την πίστη μας στον Ένα και Αληθινό Θεό. Κι εδώ προκύπτουν πολλά και σοβαρά ερωτήματα, που θα έπρεπε να απασχολούν τους πιστούς που θέλουν να είναι σοβαροί και συνεπείς με τον ίδιο τον εαυτό τους. Γιατί, πέρα από την τυπική «ομολογία» μας, σημασία έχει πώς νιώθουμε με Κείνον. Άραγε, αισθανόμαστε φόβο, σαν να είναι τιμωρός, σκληρός, «χωροφύλακας», ταγμένος στην…τήρηση αυστηρών κανόνων και την επιβολή ποινών; Μήπως με το κίνητρο της αμοιβής για τις «καλές πράξεις», τις «θυσίες», τις «αγαθοεργίες» μας; Ή βιώνουμε τη σχέση μας ως «υιοθεσία»-τη γνήσια αγάπη, που διώχνει όλους τους φόβους και ανοίγει τις πύλες της Βασιλείας του Θεού;
«Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις…». Τούτες τις άγιες μέρες, φίλοι μου, σαν παιάνας που διασχίζει τους αιθέρες, το λαοφιλές Απολυτίκιο θα ακούγεται στους ναούς, σε θάλασσες, σε λιμάνια, σε κάμπους, βουνά και ρεματιές. Μακάρι η άπειρη συγκατάβαση και η αγάπη που εκπέμπονται από τα Θεοφάνια, να συμβάλουν, ώστε να «ανοίξουν» οι καρδιές μας στο θεϊκό Φως, για τη ζωή μας και όλο τον κόσμο.
Καλή και ευλογημένη Χρονιά και Χρόνια Πολλά. Νίκος Σιγανός
