«Εξήνθησεν η Έρημος»
Eίναι κάμποσα χρόνια, που αξιώθηκα να επισκεφτώ το περίφημο Μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου- το αρχαιότερο στην Αίγυπτο κι από τα παλαιότερα στον κόσμο. Φωλιασμένο από τον 4ο μ. Χ αιώνα στην καρδιά της ανατολικής ερήμου της Θηβαΐδας, κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα, με την πλούσια ιστορία, την αρχιτεκτονική και την πνευματική παρουσία, αποτελεί έναν εξαιρετικό «προορισμό» για τους χριστιανούς προσκυνητές, και όχι μόνο. Σπουδαίο πνευματικό κέντρο, εκτός από τη διατήρηση των αρχαίων χριστιανικών Τεχνών, αποτελεί και «καταφύγιο» για τους Κόπτες, που συχνά αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα, σε μια χώρα, με την πλειοψηφία του μουσουλμανικού πληθυσμού.
Δυο χιλιόμετρα περίπου από το Μοναστήρι, σκαρφαλωμένο σαν αετοφωλιά ψηλά σ’ ένα βουνό, βρίσκεται το Σπήλαιο όπου ασκήτεψε ο Άγιος, μέχρι την ηλικία των 105 ετών. Σ’ αυτό το άγριο απόκοσμο, έρημο τοπίο, αισθάνεσαι δέος. Σκέφτεσαι πόση πίστη, πόση θέληση, πόση αγάπη προς τον Κύριο πρέπει να διέθετε, ώστε σε λίγες στιγμές να αποφασίσει να εγκαταλείψει όλα τα εγκόσμια- αρνούμενος πλούτη, απολαύσεις, χαρές, σχέσεις, δόξες και τιμές- να αφιερωθεί ολοκληρωτικά σ’ Εκείνον και να φτάσει στα ανώτατα όρια αγωνιστικότητας, κατάκτησης χριστιανικών αρετών, αγιασμού! Και τί δεν υπόφερε, πόσα μαρτύρια δεν πέρασε, δοκιμασίες-μάχες σκληρές, με το Διάβολο, τη σάρκα, τους λογισμούς, τους πειρασμούς. Μα βγήκε νικητής, γιατί είχε ακοίμητο φρουρό, ανίκητο συμπαραστάτη τον Ιησού Χριστό!
Ατενίζοντας τα ασκηταριά, άθελά μου η σκέψη φεύγει, πετάει βόρεια της Αιγύπτου, αφήνει πίσω της την έρημο με το θεοβάδιστο Σινά κι έρχεται στο Σαραντάριον Όρος, που φιλοξένησε για σαράντα μέρες τον Κύριο, αμέσως μετά τη Βάπτισή Του. Εκεί νήστεψε και ξενύχτησε, πάλεψε και νίκησε τους τρεις Πειρασμούς, ίσως αντιπροσωπεύοντας την ανθρωπότητα, που από την αρχαιότητα ταλανίζεται, αναζητώντας τρόπο να ηρεμήσει, μα δε βρίσκει! Ο Κύριος, ως άνθρωπος, αντιμετώπισε το Διάβολο, αφήνοντας σε μάς «υπόδειγμα», όχι μόνο τρόπο συμπεριφοράς, αλλά και τα «όπλα» για να τον νικούμε-πάντα με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος και των Αγίων Μυστηρίων. Μα, χωρίς ταπείνωση, πώς θα «ανεβούμε» σ’ εκείνα τα αγιασμένα μέρη, όπου Εκείνος δοκιμάστηκε, υπόφερε, βασανίστηκε και στο τέλος σταυρώθηκε, για να σώσει τον κόσμο; Και, ποιος ανθρώπινος νους μπορεί να χωρέσει το μέγα και παράδοξο Μυστήριο της Ενανθρωπήσεως, στην οποία η ανθρώπινη φύση του Χριστού εξαγιάστηκε, αφήνοντας ενεργά μόνο τα λεγόμενα «αδιάβλητα πάθη»;
Ακολουθώντας τα ίχνη και το θέλημα του Χριστού, οι Απόστολοι, οι Πατέρες, οι Άγιοι, διέδωσαν το Ευαγγέλιο σ’ όλη σχεδόν την Οικουμένη. Στο διάβα των αιώνων ο ασκητισμός καλλιεργήθηκε κι έδωσε αξιοθαύμαστους καρπούς σ’ όλα τα μήκη και πλάτη της γης, μέχρι την εποχή μας. Βέβαια, ο σύγχρονος άνθρωπος, «χαμένος» στον άκρατο καταναλωτισμό, στον υλιστικό τρόπο ζωής, αδυνατεί να κατανοήσει το αγωνιστικό κλίμα του γνήσιου Μοναχισμού και των «Πατέρων της Ερήμου». Πώς, λοιπόν, εμείς, οι καλομαθημένοι «χριστιανοί της Κυριακής»-που στην καθημερινή μας ζωή σχεδόν συνεχώς «σκοτώνουμε» την αγάπη- να κατανοήσουμε τον τρόπο ζωής εκείνων των «επίγειων αγγέλων», που οι βίοι τους μοιάζουν με μυθικές διηγήσεις; Ο Άγιος Αντώνιος-ο «Καθηγητής της ερήμου»- τιμάται σ’ όλο τον κόσμο-και πάρα πολύ στην Κρήτη. Μα και μια πλειάδα μεγάλων Οσίων κοσμεί το Εορτολόγιο τούτων των ημερών: Θεοδόσιος ο Κοινοβιάρχης, Παύλος ο Θηβαίος, Μακάριος ο Αιγύπτιος, Ευθύμιος, Μάξιμος ο Ομολογητής κ. ά.-θαυμαστοί «Διδάσκαλοι» των Μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας! Αδυνατώντας να αναφερθούμε σε άλλους σύγχρονους Αγίους και Γέροντες, παραπέμπομε τους αγαπητούς αναγνώστες στον Εφραίμ της Αριζόνας, στην έρημο της οποίας, σαν κρυστάλλινο νερό, ξεπήδησε και ανθεί ο Μοναχισμός, αναζωογονώντας χιλιάδες ψυχές της Αμερικανικής «ερήμου»!
«Εξήνθησεν η έρημος», στην οποία δοκιμάστηκε ο Ιησούς, και η αγάπη Του ζωοποιεί την Οικουμένη. Όμως, δεν είναι μόνο οι χιλιάδες προσκυνητές που κατακλύζουν τα μεγάλα μοναστικά κέντρα της Ορθοδοξίας. Είναι αμέτρητες οι καρδιές που ημερεύουν και μόνο με την «Προσευχή» Του, καθώς καταπραΰνονται τα πάθη, ελευθερώνεται και ανασαίνει η ψυχή. Το δρόμο μάς τον δείχνουν οι παλιοί και σύγχρονοι Όσιοι, που αρνήθηκαν τα πάντα για το Χριστό και μετατρέπουν τους τόπους που ζουν «σε μικροκόσμους της μέλλουσας ουράνιας πολιτείας» (Π. Ευδοκίμωφ). Η νηπτική παράδοση της Ορθοδοξίας ανθεί στα Μοναστήρια και στα ασκητήρια, μα και οι λαϊκοί καλούνται να ανακαλύψουν τον «εσωτερικευμένο μοναχισμό», συνειδητοποιώντας τις ευθύνες που τους υπαγορεύει το «βασίλειο ιεράτευμά» τους, αντιμετωπίζοντας, με την «εν Χριστώ ζωή», τα «δαιμόνια» και τις προκλήσεις του κόσμου. Είναι άξια προσοχής τα λόγια του Αγίου Σεραφείμ του Σάρωφ: «Ο Κύριος αναζητεί τις καρδιές που είναι γεμάτες με ορθή πίστη και αγάπη για το Θεό και τον πλησίον. Ιδού ο θρόνος πάνω στον οποίο αρέσκεται να κάθεται και πάνω στον οποίο εμφανίζεται με όλη την ουράνια Δόξα Του, διότι μέσα στην καρδιά του ανθρώπου βρίσκεται η Βασιλεία του Θεού».
Νίκος Σιγανός
