«Ουκ απαρνήσομαί σε, φίλη Ορθοδοξία»
Έφυγαν οι Αποκριές κι ήρθε η «κυρά Σαρακοστή», με τη νηστεία, τον πλούτο των Ιερών Ακολουθιών, το έντονο πνευματικό αγώνα όσων ακόμα μένουν πιστοί στην Παράδοση και σ’ όσα μάς κληροδότησαν οι πρόγονοί μας. Έρχονται και φεύγουν οι Εορτές, κι αναρωτιόμαστε συχνά, πώς περνούνε οι μέρες, οι μήνες, τα χρόνια, χωρίς να το καταλαβαίνομε, και κάποιες στιγμές «φιλοσοφούμε», θέλοντας και μη, για μικρά και μεγάλα ζητήματα της ζωής μας. Ε λοιπόν, ας το παραδεχτούμε: μ’ όλα τα προβλήματα, με την πνευματική αλλοτρίωση και την εκκοσμίκευση της εποχής μας, ο εορταστικός κύκλος της Εκκλησίας βρίσκεται-ακόμη- στο κέντρο της κοινωνίας μας- κεντρομόλα δύναμη και σημείο αναφοράς, όχι μόνο των χριστιανών, αλλά, εν πολλοίς, αλλοθρήσκων και απίστων!
Μπροστά μας προβάλλει τώρα η Κυριακή της Ορθοδοξίας, καλώντας μας, πέρα από το λαμπρό εορτασμό, να αναζητήσομε κάτι βαθύτερο και σημαντικό για τη ζωή μας. Δεν υποτιμούμε τους αγώνες, τις περιπέτειες, τις θυσίες, μέσα από τις οποίες επικράτησε η Πίστη, που στήριξε την Οικουμένη και το Έθνος μας σε δύσκολους καιρούς, ώστε να χαιρόμαστε και να απολαμβάνομε τους πνευματικούς θησαυρούς του Γένους. Αλλά, το κρίσιμο ερώτημα είναι: ποια είναι η βαθύτερη «ουσία» της Ορθοδοξίας; Ποια ιδέα, ποια σχέση, ποιες προσδοκίες έχει ο «μέσος πιστός» από την Εκκλησία, στην οποία (υποτίθεται ότι) ανήκει;
Κατ’ αρχήν, Ορθοδοξία σημαίνει ορθή «δόξα», δηλαδή (ενσυνείδητη) πίστη. Είναι η διδασκαλία του Χριστού, που τη διατήρησε ανόθευτη, απαράλλακτη, η Ορθόδοξη Εκκλησία, καθώς διακηρύσσει αυτή την Κυριακή, αναγνωρίζοντας τη θεμελιώδη αξία της: «Αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων, αὕτη ἡ πίστις τῶν πατέρων, αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων, αὕτη ἡ πίστις τὴν οἰκουμένην ἐστήριξεν». Η Εκκλησία δεν είναι ιδεολογία, σύστημα, σωματείο. Είναι Σώμα Χριστού και οι πιστοί, τα «μέλη» Του. Είναι η «αγία ζύμη», που στοχεύει στη μεταμόρφωση του κόσμου. Αποτελεί το «θεραπευτήριο» ψυχών και σωμάτων, με «Ιατρό» και «Θεραπευτή» τον Ιησού Χριστό. Η Πίστη λοιπόν δεν αποτελεί «θεωρία» ξεκομμένη από τη ζωή. Ούτε έχει σχέση με την απλή «ενσυναίσθηση» ή «συμπερίληψη»- έννοιες άγνωστες και στο λεξιλόγιο του λαού μας. Η έμφυτη τάση και ανάγκη αναζήτησης του Θεού, με τη Χάρη Του και δια των ιερών Μυστηρίων, μεταβάλλεται σε ένθεο βίωμα, σε ζώσα εμπειρία, σχέση και πραγματικότητα, με την εν Χριστώ ζωή και σωτηρία. Έτσι, η πρώτη και κορυφαία εντολή της αγάπης, αιματοβαμμένης στο Σταυρό του Χριστού και στη ζωή εκατομμυρίων Μαρτύρων, ήδη από τούτη τη ζωή ανοίγει το δρόμο της Βασιλείας του Θεού. Είναι μάλιστα εκπληκτικό, να διαβεβαιώνει η Επιστήμη της Βιολογίας ότι «είμαστε προγραμματισμένοι να δίνουμε και να παίρνουμε αγάπη»! Κι επειδή, κατά την Αγία Γραφή, «πίστις άνευ έργων νεκρά εστί», Ορθοδοξία απαραιτήτως σημαίνει και Ορθοπραξία: αδιάλειπτο αγώνα κατά των παθών και της αμαρτίας, πορεία αγιασμού με στόχο τη «θέωση», έμπρακτη αγάπη, κοινωνία σχέσεων και ευθύνη για όλη τη Δημιουργία.
Η Ορθοδοξία έχει ρίζες βαθιές και κουβαλάει ανεκτίμητο πνευματικό πλούτο, διαμορφωμένο στην Ιστορία, εκπεφρασμένο με τη Θεολογία, τις Τέχνες και στη Λατρεία, και δεμένο με τα ήθη και τις παραδόσεις των λαών. Αλλά, το ζήτημα είναι, πώς ο καινός τρόπος ζωής που κομίζει η Εκκλησία, θα γίνεται πράξη στο παρόν, στην κοινωνία μας και στον κόσμο. Πληθώρα βιβλίων έχουν γραφτεί για τα «Έσχατα», ενώ αμέτρητες αιρέσεις «πλημμυρίζουν»-παντού, και στο Διαδίκτυο-με απίθανες πλάνες για το «τέλος του κόσμου», σκορπώντας φόβο, αγωνία, τρόμο, για τα «αποκαλυπτικά χρόνια» που «έρχονται» κάθε τόσο. Αλλά, οι Ορθόδοξες Εκκλησίες, κατακερματισμένες, αφήνονται στην ασυνεννοησία. Οι πνευματικές ηγεσίες «υπνώττουν», τη στιγμή που οι πανίσχυρες Ελίτ επαγγέλλονται «σωτηρία» από τα δεινά της ανθρωπότητας, ενώ κατεργάζονται πολέμους, γενοκτονίες, σχέδια και «οράματα» βαρβαρότητας, «φυλακών» των λαών και-αλίμονο-όχι απίθανης καταστροφής της ζωής στον Πλανήτη!
Σε καιρούς δύσκολους, ζοφώδεις σαν τους δικούς μας, τα λόγια του Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς προβάλλουν αποκαλυπτικά: «Χωρίς οδό-γράφει- και σε άγνωστες ατραπούς κινούνται σήμερα πολλοί άνθρωποι και ολόκληροι λαοί, επειδή δεν θέλουν να αναγνωρίσουν την αλήθεια. Αλλά χωρίς την αλήθεια, δε γνωρίζουμε το στόχο και δεν βλέπουμε το δρόμο, σα να είμαστε στο σκοτάδι χωρίς φως… Η αλήθεια ονομάζεται Ορθοδοξία και η πειθαρχία του πνεύματος Τιμιότητα…Ο καθρέπτης μας είναι ο Χριστός. Κοιτάζοντας Εκείνον, γνωρίζουμε πώς είμαστε. Γι’ αυτό, μόλις παρατηρήσουμε στην ψυχή μας κάποιο κουρέλι ή βρωμιά, πρέπει αμέσως να γδυνόμαστε και να ντυνόμαστε την καθαρότητα, την αγιοσύνη και την ομορφιά του Χριστού» («Δεν φτάνει μόνο η Πίστη», σελ. 66 και 245-246). Σ’ Αυτόν ας ψάλλουμε ολοψύχως:
«Τὴν ἄχραντον Εἰκόνα σου προσκυνοῦμεν Ἀγαθέ, αἰτούμενοι συγχώρησιν τῶν πταισμάτων ἡμῶν, Χριστὲ ὁ Θεός· βουλήσει γὰρ ηὐδόκησας σαρκὶ ἀνελθεῖν ἐν τῷ Σταυρῷ, ἵνα ῥύσῃ οὓς ἔπλασας ἐκ τῆς δουλείας τοῦ ἐχθροῦ· ὅθεν εὐχαρίστως βοῶμέν σοι· Χαρᾶς ἐπλήρωσας τὰ πάντα, ὁ Σωτὴρ ἡμῶν, παραγενόμενος εἰς τὸ σῶσαι τὸν Κόσμον».
Καλή και Αγία Μεγάλη Σαρακοστή. Νίκος Σιγανός
