«Σήμερον ἔαρ μυρίζει, καὶ καινὴ κτίσις χορεύει»: μέσα στην ανθοφορούσα, καταστολισμένη φύση, φορτωμένος για μια ακόμα φορά ο λαός μας με ασήκωτα  βάρη, γιορτάζει το Πάσχα. Με όσα βιώνουμε τα τελευταία χρόνια, στο μυαλό μας έρχεται η εποχή της Τουρκοκρατίας, που οι ιεροκήρυκες μιλούσαν αλληγορικά για τη «σταύρωση» και την «ανάσταση» του Γένους. Πολλά πασχαλινά ελληνικά έθιμα διασώζουν μέχρι σήμερα τέτοια μηνύματα.  Εμείς ξεκινούμε ένα μικρό «οδοιπορικό» σ’ ένα πλουσιότατο  τοπίο με μια σπάνια πνευματική ανθοφορία, που εκπέμπεται από την εκκλησιαστική Λατρεία και τις εορτές αυτής της πανέμορφης περιόδου. Φέτος, το Πάσχα συνέπεσε με την Πρωτομαγιά, μέρα πολύ σπουδαία για τους αγώνες των εργαζομένων, αλλά και για τα πλούσια  λαογραφικά της στοιχεία . Άλλωστε, ολόκληρος ο Μάης φέρνει πολλά «μαγικά»: πανάρχαιες δεισιδαιμονίες, προλήψεις, δοξασίες, που έχουν περάσει και στην καθημερινή ζωή πολλών, υποτίθεται, πιστών χριστιανών! Αλλά, θα ξέφευγε από το σκοπό αυτού του άρθρου έστω και η απλή αναφορά τους. [audiotube id=”AAY2WJM6srs”]Τις ομορφιές της Ανοίξεως, που από την αρχαιότητα έχουν συνδεθεί με πολλούς συμβολισμούς, ας τις δούμε όπως ο Άγιος Μακάριος Αιγύπτου, ως υποδείγματα και εικόνες των σωζομένων και δοξασμένων δια της αναστάσεως των νεκρών, που οι χριστιανοί προσδοκούμε. Και, πράγματι, προσφέρεται για βαθύτερους υπαρξιακούς στοχασμούς η περίοδος που άρχισε από την Κυριακή και είναι γνωστή στην εκκλησιαστική γλώσσα ως «Αναστάσιμο Τριώδιο», ή «Τριώδιο των ρόδων». Για την Εκκλησία μας, ολόκληρη η Διακαινήσιμος Εβδομάδα  θεωρείται και πανηγυρίζεται ως μία πασχάλια ημέρα. Αυτές οι λατρευτικές εμπειρίες, με τη διαδοχική εναλλαγή όλων των ήχων και πολλών ευαγγελικών περικοπών, έχει αποκρυσταλλωθεί και στη σοφία του λαού μας, όπως δείχνουν έθιμα και αποφθέγματα, σαν και τούτο: «τρεις (μέρες γιορτινές) τα Γέννα, τρεις τα Φώτα, κι έξε την Ανάσταση». Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των ημερών  αυτών, εκτός από τη «χαλάρωση» στις εργασίες των αγροτικών κοινωνιών, είναι οι απλές, κατανυκτικές λειτουργίες στους περιφερειακούς ναούς και στα γραφικά ξωκλήσια, με τις αναστάσιμες λιτανείες και δεήσεις, τα τραγούδια, τους χορούς και τα τοπικά νεκρικά έθιμα, τις ωραίες παραδόσεις. Ανάμεσα στις Εορτές, ξεχωρίζουν: του Αγίου Γεωργίου, από τους πιο λαοφιλείς, που σηματοδοτεί το πέρασμα προς το καλοκαίρι και το ανέβασμα των κοπαδιών στα πιο ψηλά. Του Αγίου Αθανασίου και του Ευαγγελιστή Μάρκου, των νεοφανών Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης, Ειρήνης της Μεγαλομάρτυρος και της Ζωοδόχου Πηγής. Τούτη η τελευταία καθιερώθηκε με τα εγκαίνια του Ναού της Θεοτόκου στο Μπαλουκλί, το ιστορικό προσκύνημα στην Κωνσταντινούπολη: σπουδαίο λατρευτικό κέντρο, με  πάμπολλα ιστορικά γεγονότα,  περιπέτειες, θαύματα,  θρύλους,  παραδόσεις. Τη σπουδαιότητα της Εορτής αποδίδουν οι ωραιότατοι ύμνοι της, όπως ο εξής: «Χαίροις ἡ ζωοδόχος Πηγή, ἡ ἀενάως ἀναβλύζουσα χάριτας, ἡ βρύσις τῶν ἰαμάτων ἡ πᾶσαν νόσων ἰσχύν, ἀσθενῆ καὶ φαύλην ἀπελέγχουσα, τυφλῶν ἡ ἀνάβλεψις, καὶ λεπρῶν θεία κάθαρσις, ἡ πηγάζουσα, νοσημάτων πᾶν φάρμακον, ἅπασι τοῖς προστρέχουσι, πιστῶς τῷ τεμένει σου, μέγα κοινὸν ἰατρεῖον ἄμισθον ὄντως καὶ ἕτοιμον, Χριστοῦ Μῆτερ Λόγου, τοῦ πηγάζοντος τῷ κόσμῳ τὸ μέγα ἔλεος». [audiotube id=”oI5bv6hNlcg”]Η ευλογημένη Εβδομάδα κλείνει με την Κυριακή του Θωμά, γνωστή και ως Αντίπασχα, που φέτος συμπίπτει με την Εορτή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και θεωρείται τύπος της Όγδοης Ημέρας του μέλλοντος, ατελεύτητου αιώνος! Η «καλή απιστία» του Θωμά, μας δίνει την ευκαιρία να στοχαστούμε στα θέματα της Πίστεως, που είναι «ανοιχτά» για όλους. Να αναρωτηθούμε αν ο Θεός θέλει άβουλα όντα, ή, αντιθέτως, υπεύθυνους ανθρώπους, προικισμένους με τα έξοχα χαρίσματα του αυτεξουσίου, της αγάπης, της δημιουργικότητας, της  κοινωνίας. Αν είναι σύμφωνες με την Ορθόδοξη Παράδοση ιδέες περί «ιδιωτικής» πίστεως, που οι φορείς της Παγκοσμιοποιήσεως προωθούν και θέλουν να μας επιβάλουν. Η απάντηση σ’ αυτά τα σπουδαιότατα ζητήματα νομίζω πως έρχεται από μια «ψηλάφηση» της Ελληνορθόδοξης Παραδόσεως, των Εορτών και του εκκλησιαστικού τρόπου ζωής. Για σαράντα μέρες ο Ιησούς εμφανιζόταν στους μαθητές Του, ώσπου ανελήφθη στους Ουρανούς. Ο πραγματικός χριστιανός δεν επαναπαύεται. Βρίσκεται διαρκώς «καθ’ οδόν», ακοίμητος «ταξιδιώτης», αναζητητής της πνευματικής ζωής, αλλά και «συνοδοιπόρος» του Κυρίου. Μακάρι κι εμείς να μοιάσουμε στο Λουκά και στον Κλεόπα, που η καρδιά τους «καιγόταν», καθώς πορεύονταν προς τους Εμμαούς και ανυποψίαστοι μιλούσαν μαζί Του. Κι Εκείνος, όπως τους είχε υποσχεθεί, αποκαλύπτεται  αναστημένος και δοξαζόμενος στην Εκκλησία Του, στους αιώνες των αιώνων!

Νίκος Σιγανός, θεολόγος

Τα γεγονότα της Σταύρωσης και της Ανάστασης του Χριστού,  είναι αυτά τα δύο μοναδικά γεγονότα στην ανθρώπινη ιστορία που γίνονται η αιτία να αλλάξει ο άνθρωπος πορεία. Να ξαναγίνει ανθρώπινος και να δει τον εαυτό του μέσα από τον Κενό Τάφο του Χριστού. Εκεί όπου όλες οι απορίες, όλα τα ερωτήματα θα λάβουν απάντηση. Εκεί, μέσα στον Κενό Τάφο η ανθρώπινη οντότητα ξαναγεννιέται, αποκτά καινούργια σάρκα, αγιασμένη κι αναστάσιμη αυτή τη φορά. Μα για να ενδυθεί την καινούργια σάρκα θα πρέπει να έχει θανατώσει την παλαιά του. Ο Σταυρός του Χριστού μας δείχνει το δρόμο. Γιατί ο θάνατος του Χριστού φανερώνει, ταυτόχρονα, την Ανάστασή Του. Και αν δεν δούμε το γεγονός του θανάτου μέσα από αυτή την αναστάσιμη προοπτική, τότε η ζωή μας θα περιφέρεται από δυστυχία σε δυστυχία. Ο θάνατος του Χριστού εκμηδενίζει τον θάνατο του ανθρώπου. Πλέον δεν είναι ένα μοναδικό και αξεπέραστο γεγονός στην ιστορία του. Πλέον ο θάνατος γίνεται μία άνω τελεία στη ζωή και στην πορεία του. Τη θέση του λαμβάνει η ζωή, όχι απρόσωπα και φιλοσοφικά, αλλά μέσα από ένα μοναδικό και αξεπέραστο γεγονός, αυτό της Ανάστασης του Χριστού. Γεγονότα για κάποιους ακατανόητα. Πώς γίνεται ο Θεός να πεθαίνει; Πώς συμβαίνει η Ανάσταση; Πώς ο Ιησούς νίκησε τον θάνατο, αφού και ο ίδιος πέθανε; Η ανθρώπινη νόηση αδυνατεί να κατανοήσει γεγονότα που υπερβαίνουν τη λογική. Αδυνατεί να δεχθεί καταστάσεις που είναι ξένες προς τη φύση της. Κι, όμως, η λογική δεν έχει καμία δύναμη να εξηγήσει όλα αυτά τα μυστήρια. Εδώ κυριαρχεί η εμπιστοσύνη και η σχέση του κάθε ανθρώπου με τα γεγονότα του Χριστού. Και εδώ είναι και το μεγαλείο τoυ ανθρώπου. Να καταφέρει να υπερβεί την ύπαρξή του, και να αναζητήσει τη ζωή του μέσα από ένα γεγονός θανάτου που είναι η Σταύρωση, αλλά και μέσα από ένα γεγονός ζωής που είναι η Ανάσταση. Πάνω στον Σταυρό του Κυρίου η ανθρώπινη ύπαρξη κυοφορείται. Ο Σταυρός γίνεται η μήτρα όπου ο άνθρωπος ανδρώνεται. Γίνεται ο ομφάλιος λώρος που ξαναγεννά την πνοή της ζωής στο πρόσωπο του ανθρώπου. Και ο Κενός Τάφος του Χριστού, γεννάει τον άνθρωπο στην πραγματική ζωή. Είναι ο τόπος της αναγέννησης του ανθρώπου. Από εκεί λαμβάνει τις πρώτες του ανάσες. Εκεί βυζαίνει το πρώτο του το γάλα, εκείνο που τον καθιστά ύπαρξη, οντότητα. Γιατί η Ανάσταση του Χριστού επανατοποθετεί τον άνθρωπο μέσα στην ιστορία, του φανερώνει την πορεία του, μα κυρίως το τέλος του δρόμου, που δεν είναι κάτι άλλο παρά μία συμπόρευση, μία αποδοχή, ένα μεγάλο ναι σε όλα αυτά τα μεγαλειώδη και αξεπέραστα γεγονότα του Χριστού. Το ζητούμενο, πλέον, είναι εμείς τι θέση λαμβάνουμε σε αυτά τα γεγονότα. Δεχόμαστε να γίνουμε κοινωνοί ή θα προτιμήσουμε να γίνουμε αρνητές; Θα αποδεχθούμε αυτή την πρόταση του Χριστού ή θα αρνηθούμε, ουσιαστικά, την ύπαρξή μας; Σε εμάς, πλέον, επαφίεται το αποτέλεσμα. Γιατί το γεγονός του Χριστού είναι μία αλήθεια που αποκαλύπτεται. Ένα γεγονός που καλείται ο άνθρωπος να το δεχθεί ή να το απορρίψει και ανάλογα τη στάση του, ανάλογη θα είναι και η πορεία του στο στίβο της ζωής. Δεν είναι μια αλήθεια υποκειμενική, αλλά ένα αντικειμενικό γεγονός. Ορατό από τους πάντες, κατανοητό από λίγους…

                                                                                  Ανδρέας Φαρσάρης

                                                                                            Θεολόγος