Σχόλια στο Ευαγγέλιο της Κυριακής

ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ (Ματθ. Β΄, 13-23)

Ο όμορφος διάκοσμος, ο ωραίος φωτισμός, η πληθώρα των κοινωνικών εκδηλώσεων, με τα ξενύχτια, τα φαγοπότια και τις διασκεδάσεις τούτων των ημερών, είναι πολύ αμφίβολο αν μας αφήνουν πολλά περιθώρια να στοχαστούμε για όσα συμβαίνουν με τη Γέννηση του Κυρίου. Οι περιγραφές των ευαγγελίων δεν περιέχουν μόνο την ουράνια, δοξαστική συμφωνία της Αγίας Νύχτας. Ο Ιωσήφ, η Μαρία και το Βρέφος, οι μόνοι άστεγοι εκείνες τις βραδιές, πολύ γρήγορα επρόκειτο να εγκαταλείψουν τη Βηθλεέμ- τον «τόπο των θαυμάτων»-και να φύγουν μακριά. Ας παρακολουθήσομε τα γεγονότα πιο αναλυτικά, αναζητώντας, συγχρόνως, το βαθύτερο νόημα και τους συμβολισμούς τους. Πρέπει, πάντως, να επισημάνουμε από την αρχή, ότι ο ευαγγελιστής, συνεχώς παραπέμπει στις προφητείες που εκπληρώνονται με την πραγματοποίηση των γεγονότων. Η φυγή στην Αίγυπτο Όπως πριν από τη Γέννηση, έτσι και αμέσως μετά, αφού αναχώρησαν οι Μάγοι, επιστρέφοντας στην πατρίδα τους, ο Ιωσήφ παίρνει εντολή από άγγελο Κυρίου να παραλάβει το παιδί και τη μητέρα Του και να φύγουν για την Αίγυπτο, για να γλυτώσουν από τον Ηρώδη, το βάρβαρο και μανιακό βασιλιά. Από τα αρχαιότατα χρόνια, η χώρα αυτή συνδέθηκε με τη ζωή και την πορεία του Ισραήλ. Ποιος δε θυμάται τον Ιωσήφ, που τα αδέλφια του τον πούλησαν και κείνος δοξάστηκε εκεί, σώζοντας από το λιμό το λαό; Όπως οι πρόγονοί Του, έτσι κι ο Ιησούς φιλοξενείται σ’ αυτό τον τόπο με τις παράξενες θρησκευτικές δοξασίες και τον πανάρχαιο πολιτισμό. Εδώ επισημαίνεται ο παραλληλισμός της Εξόδου του Ισραηλιτικού λαού με την «έξοδο» του Ιησού, ως «νέου Μωυσή» με αφετηρία την Αίγυπτο, για την έναρξη της ιστορίας της σωτηρίας. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναδεικνύει πολλά σπουδαία νοήματα αυτών των γεγονότων. Έτσι, συνδέει τη φυγή στην Αίγυπτο με την Ενανθρώπηση του Θεού, τη διακριτική και ειρηνική αποδοχή, κι όχι τη δυναμική επιβολή Του. Υπογραμμίζει την πίστη, την υπακοή και την υπομονή του Ιωσήφ, με τις οποίες αντιμετώπισε εξαιρετικές καταστάσεις. Η φυγή στην Αίγυπτο και η ιεραποστολή των Μάγων στην Ανατολή-λέει ο ιερός Πατέρας- προμηνύουν τις ελπίδες σωτηρίας της Οικουμένης. Ακόμα, από το παράδειγμα του Ιωσήφ και της Παναγίας διδασκόμαστε να μην ταρασσόμαστε, όταν αναλάβομε μια πνευματική διακονία και μας βρουν κίνδυνοι και συμφορές. Τέλος, αφιερώνει ολόκληρες σελίδες, για να δείξει την ευλογία που έφερε το Παιδί-συνοδοιπόρος και προστάτης της Αγίας Οικογένειας- σ’ αυτή τη χώρα που πήγε ως εξόριστο, καθώς, αργότερα, χιλιάδες ασκητές και μάρτυρες θα αναδεικνύονταν, λαμπρύνοντας με τον αγγελικό βίο και μεταβάλλοντας με τη φιλανθρωπία τους σε παραδεισένιο κήπο την έρημο και τη χώρα των Φαραώ! Η σφαγή των νηπίων Πολλοί δολοφόνοι έχουν περάσει από το προσκήνιο της ιστορίας της ανθρωπότητας. Η περίπτωση του Ηρώδη, με τα απερίγραπτα εγκλήματά του, είναι από τις πιο χαρακτηριστικές. Μετά τη φυγή της Αγίας Οικογένειας στην Αίγυπτο, διέταξε να σφαχτούν όλα τα νήπια της Βηθλεέμ και των περιχώρων, έως δύο ετών. Βέβαια, εμείς αντιλαμβανόμαστε ότι ήταν γελοία η αντίληψη αυτή. Η φρικτή απόφαση της σφαγής δεν είχε καμιά λογική δικαιολογία. Μήπως, όμως, παρόμοια εγκλήματα δεν διαπράττονται σ’ όλες τις εποχές; Ποιος μπορεί να εξηγήσει τις θηριωδίες των τεράτων με ανθρώπινα προσωπεία, που αμαυρώνουν τις σελίδες της ιστορίας του ανθρωπίνου γένους; Ποιος, λ.χ., θα δικαιώσει τις εκατοντάδες χιλιάδες μανάδων, που θυσιάζουν τα ανυπεράσπιστα έμβρυα με τις εκτρώσεις; Ποιος θα δικαιώσει τους ισχυρούς της γης, που υποκρίνονται, μάλιστα, και τους χριστιανούς, και, συγχρόνως καταδικάζουν εκατομμύρια ανήλικων παιδιών στη φτώχεια, την πείνα, τις αρρώστιες, την τύφλωση, το θάνατο από ασιτία; Κι επειδή πολλοί διατρέχουν τον κίνδυνο να γίνουν «δικαστές» του Θεού, που ανέχεται τέτοιες πράξεις, πάλι ο ιερός Χρυσόστομος θα μας πει ότι Εκείνος λογαριάζει τις αδικίες, είτε για να μας συγχωρήσει αμαρτίες, είτε για να κερδίσομε λαμπρά στεφάνια στην αιώνια ζωή. Έτσι συνέβη με τους μαθητές και όλους τους αγίους, που υπέστησαν διωγμούς και μαρτύρια, ακολουθώντας το θέλημα του Κυρίου. Ας μην ταρασσόμαστε, λοιπόν, λέει, προσβλέποντας στην ανεξερεύνητη πρόνοιά Του. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, μπορούμε, να δούμε και μια θεολογική σημασία στη σφαγή των νηπίων. Ο Ηρώδης φέρνει στη μνήμη μας το Φαραώ, που είχε διατάξει τον πνιγμό των αγοριών στο Νείλο. Στο πρόσωπό του, λες και συγκεντρώνεται όλο το μίσος των δαιμονικών δυνάμεων εναντίον του έργου του Χριστού, από τότε μέχρι την εποχή μας. Αλλά, ακόμα και ο εξωπραγματικός αριθμός των 14.000 νηπίων, φαίνεται να προκαλεί εσχατολογικούς συνειρμούς, με τους μάρτυρες και τη Βασιλεία του Θεού. H επιστροφή από την Αίγυπτο Μετά το μαρτυρικό θάνατο του αιμοβόρου ηγεμόνα, άγγελος Κυρίου δίνει εντολή στον Ιωσήφ να πάρει το παιδί και τη μητέρα Του και να γυρίσουν στη χώρα του Ισραήλ . Όμως, επειδή τον Ηρώδη είχε διαδεχτεί στο θρόνο ο γιος του Αρχέλαος, γνωστός, ήδη, για τη βαρβαρότητά του, η αγία Οικογένεια, πάλι με «άνωθεν» εντολή, πηγαίνει κι εγκαθίσταται στη Ναζαρέτ. Για να εκπληρωθεί, έτσι, η αρχαία προφητεία, σύμφωνα με την οποία, ο Ιησούς θα ονομαζόταν Ναζωραίος. Επαναλαμβάνοντας τον τίτλο αυτό οι Ευαγγελιστές, προβάλλουν την ιστορικότητα του Χριστού, την οποία, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, πολλοί αμφισβητούσαν. Βέβαια, η εγκατάσταση της οικογένειας και η ανατροφή του Ιησού στη Ναζαρέτ, μακριά, δηλαδή, από τις μεγάλες πόλεις του νότου, ήταν μια σοφή απόφαση του Ιωσήφ-«εντολοδόχου» του Θεού, που εξυπηρετούσε το σχέδιό Του για τη σωτηρία των ανθρώπων. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο ιερός Χρυσόστομος, μπορούμε να δούμε και την αξία όλων αυτών των γεγονότων, καθώς διδασκόμαστε να μη μεγαλοφρονούμε, αλλά να έχομε ταπεινοφροσύνη και υπομονή στις θλίψεις και να καλλιεργούμε τις αρετές. Ούτε η πατρίδα, ούτε η καταγωγή, ούτε το πάθος για τα πλούτη μπορούν να μας δεσμεύουν, εμποδίζοντάς μας από τον πνευματικό αγώνα και το δρόμο της Βασιλείας του Θεού. Τις μέρες αυτές, πολλές φορές η σκέψη μας πηγαίνει πέρα μακριά, στα ευλογημένα μέρη που έζησε ο Ιησούς. Από το Ισραήλ μέχρι την Αίγυπτο, πολλές τοποθεσίες διασώζουν ονομασίες, θαύματα, διηγήσεις και παραδόσεις που συνδέονται με το πέρασμα της διωγμένης Οικογένειας. Όμως, Εκείνος δεν μας εγκατέλειψε. Δεν έφυγε οριστικά. Ήρθε για να μείνει μαζί μας. Αρκεί κι εμείς να μην τον διώχνουμε. Αντιθέτως: να του ανοίγομε να μπει στα σπίτια, στις καρδιές, στις σχέσεις, στη ζωή μας. Τέλος, η λύπη μας για τα αθώα Βρέφη, που θυσιάστηκαν και τιμούνται ως οι πρώτοι Μάρτυρες, ας γίνει πόνος και δάκρυα για τις αμαρτίες μας, μα, και στάλες ικεσίας προς τον Κύριο, για όλα τα αδέλφια Του που βασανίζονται, ή φεύγουν πρόωρα από τη ζωή, διωγμένα από τη σκληρότητα και την ασπλαχνία των ανθρώπων. Ν Δ