ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
19,Mar
«Ἡμέρα χαρμόσυνος, καὶ εὐφροσύνης ἀνάπλεως, πεφανέρωται σήμερον…»
Πρώτη Κυριακή των Νηστειών, ή Κυριακή της Ορθοδοξίας. Πανηγυρικότατο το κλίμα της, καθώς με τους ωραιότατους ύμνους, την περιφορά των εικόνων, τη διακήρυξη της Πίστεως, προκαλεί βαθιά συγκίνηση, ιερά συναισθήματα στους πιστούς. Έτσι διατρανώνεται η νίκη της Ορθοδοξίας εναντίον των εικονομάχων, αλλά και όλων των αιρετικών, που πολεμούν την Εκκλησία. Γνώριζαν οι Πατέρες ότι ο αγώνας για τις εικόνες ήταν αγώνας για τη διάσωση της πίστης στη θεανθρώπινη φύση του Χριστού, το θεμέλιο, δηλαδή, της σωτηρίας μας. Αντιθέτως, η άρνηση της προσκυνήσεως των εικόνων σήμαινε την απόρριψη της φύσεώς Του, άρα, και της δυνατότητας θεώσεως του ανθρώπου.
Τι είναι, λοιπόν, η Ορθοδοξία; Ποιος ο ρόλος της στο σύγχρονο κόσμο; Βέβαια, ως Αποκάλυψη και εμπειρία Θείας ζωής, δεν κλείνεται σε «σύνορα». Δεν εξαντλείται σε ορισμούς και κανόνες. Ωστόσο, δεν είναι εντελώς άστοχο να αναζητάμε ταπεινά την ουσία της, σε μια εποχή σύγχυσης, αποπροσανατολισμού και απιστίας. Πριν προχωρήσουμε, οφείλομε να διευκρινίσουμε ότι η Εκκλησία δεν είναι κοσμοθεωρία, θρησκεία, σύστημα ηθικής, ιδεαλισμός, ή ιδεολογία. Επίσης, κακώς πολλοί την ταυτίζουν με την Ιεραρχία ή γενικότερα τον κλήρο. Όλες αυτές οι αντιλήψεις δείχνουν μια μεγάλη άγνοια, περιφρόνηση ή απόρριψη της «κατακόρυφης» διάστασης της Εκκλησίας. Παραγνωρίζεται δηλαδή ο θεανθρώπινος χαρακτήρας της: η θεϊκή καταγωγή, ίδρυση και ζωή της.
Αν θέλουμε να ψηλαφήσουμε την ουσία της Ορθοδοξίας, πρέπει να εντρυφήσουμε στο Συνοδικό της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, που διακηρύσσει τα εξής: «Οἱ Προφῆται ὡς εἶδον, οἱ Ἀπόστολοι ὡς ἐδίδαξαν, ἡ Ἐκκλησία ὡς παρέλαβεν, οἱ Διδάσκαλοι ὡς ἐδογμάτισαν, ἡ Οἰκουμένη ὡς συμπεφώνηκεν, ἡ χάρις ὡς ἔλαμψεν, οὕτω φρονοῦμεν, οὕτω λαλοῦμεν, οὕτω κηρύσσομεν Χριστόν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν.. Αὕτη ἡ πίστις τῶν Ἀποστόλων, αὕτη ἡ πίστις τῶν Πατέρων, αὕτη ἡ πίστις τῶν Ὀρθοδόξων, αὕτη ἡ πίστις τὴν Οἰκουμένην ἐστήριξεν». Με το κείμενο αυτό, που κάθε χρόνο διαβάζεται στους ναούς μας, επαναβεβαιώνουμε την αφοσίωσή μας στην Παράδοση της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας.
Βέβαια, δεν μπορούμε εδώ να προχωρήσουμε σε ανάλυση των χαρακτηριστικών της. Άλλωστε, οι συνειδητοί πιστοί γνωρίζουν πολύ καλά πως στην Ορθόδοξη Εκκλησία, Πίστη, Λατρεία, Άσκηση, Ζωή «δένονται» σε ένα ενιαίο σύνολο. Να τονίσουμε μόνο πως η Ορθοδοξία είναι παραδοσιακή, αλλά, όχι συντηρητική. Ως εγκόσμια και υπερκόσμια πραγματικότητα, έρχεται από την προαιώνια βούληση του Θεού στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Ενσαρκώνεται με την Εκκλησία, ζωοποιείται με το Πνεύμα, που ενεργεί στα Μυστήρια και παρέχει τη Θεία Χάρη.
Ο Άγιος Παΐσιος είχε πει: «Όσο σκαλίζουμε τις αιρέσεις και τις άλλες θρησκείες, τόσο πολύ βρωμάνε. Όσο σκαλίζουμε την Ορθοδοξία, τόσο ευωδιάζει» («Σκεύος εκλογής», σελ. 138)! Ο ίδιος βέβαια μιλούσε για τους χριστιανούς που «ταράσσουν τη Μητέρα Εκκλησία» και τη ζημιώνουν πιο πολύ κι από τους πολεμίους της! Δεν είναι δύσκολο, λοιπόν, να αντιληφθούμε ότι η Εκκλησία αποτελεί τη μοναδική ελπίδα για το σύγχρονο, εκβαρβαρισμένο κόσμο. Θρησκείες, ιδεολογίες, καθεστώτα βίας και βαρβαρότητας, συστήματα ανελευθερίας, που προδίδουν τις προσδοκίες των λαών και προοιωνίζουν τον Αντίχριστο, δεν πρόκειται να επιβιώσουν στην Κρίσιμη Ώρα των εσχάτων καιρών.
Η Εκκλησία είναι το μέγιστο θαύμα όλων των θαυμάτων. Ως το «Σώμα» και η «Νύμφη» του Χριστού, δεν έχει μόνο παρελθόν. Δεν εμπορεύεται ελπίδες. Μεταγγίζει τη Ζωή και την Αλήθεια. Γίνεται το «όχημα» για την αιωνιότητα, στη μεταμόρφωση όλης της Δημιουργίας. «Να πατάς με το ένα σου πόδι στην ιστορία, στον πόνο του σήμερα, δημιουργώντας πολιτισμό και από την άλλη να ακουμπάς στα έσχατα προσφέροντας όλη την καθημερινότητα στο Χριστό για να τη μεταμορφώσει. Να παίρνεις τη χαρά, τη λύπη, το χάρισμα, την πτώση, τους άλλους και να τα βαπτίζεις στην άφθαρτη αγάπη του Χριστού» («ΣΥΝΑΞΗ», Τ. 80, σελ 49): εδώ, νομίζω, συνοψίζεται ο ρόλος της Εκκλησίας, αλλά και η ευθύνη των πιστών στην εποχή μας.
Νίκος Σιγανός, θεολόγος
