Η Ανάσταση του Χριστού, ως η παρουσία της Βασιλείας του Θεού μέσα στην ιστορία

  Στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού η ανθρώπινη φύση αξιώθηκε να έχει την ίδια σχέση ζωής με τον Θεό, που έχει ο Υιός με τον Πατέρα. Το ιστορικό πρόσωπο του Ιησού είναι μια ανθρώπινη ατομικότητα όπως όλες οι ατομικότητες μετά την πτώση∙ ατομικότητα διαστατή και σύμμορφη κατά πάντα με τα μέτρα της κτιστότητας της ανθρώπινης φύσης και τους περιορισμούς της φύσης (Χ. Γιανναρά, 2002, σ.142). Η ανάσταση του Χριστού, όμως, ελευθερώνει την ανθρώπινη φύση από κάθε περιορισμό και κάθε ανάγκη, είναι ένα ανθρώπινο σώμα με σάρκα και οστά, που όμως δεν αντλεί ζωή από τις βιολογικές του λειτουργίες, αλλά υποστασιάζεται σε πραγματική ύπαρξη χάρη στην προσωπική σχέση με τον Θεό, που αυτή και μόνη το συνιστά και το ζωοποιεί (Χ. Γιανναρά, 2002, σ.175). Η ανάσταση του Χριστού δεν είναι απλώς ένα από τα συμβάντα της ιστορίας του Ιησού Χριστού, αλλά είναι ο σκοπός και το νόημα όλης της ζωής και της δράσης του, γεγονός που αποκαλύπτει το περιεχόμενο και τη σημασία των άλλων συμβάντων της ζωής Του και ιδιαίτερα του σταυρικού Του θανάτου. Είναι η κορυφαία, μοναδική ως γεγονός, αυτομαρτυρία και επιφάνεια του Ιησού ως του Χριστού, του Κυρίου, του Υιού του Θεού (Π. Ανδριόπουλου, 1991, σ.310). Το Ευαγγέλιο στο σύνολό του και σε κάθε επιμέρους ενότητα και πρόταση, δεν εξιστορεί απλώς την ιστορία του άνδρα Ιησού από τη Ναζαρέτ, αλλά πάντοτε τον κηρύττει ως τον αναστημένο και υψωμένο Κύριο. Δεν θα υπήρχε κανένα Ευαγγέλιο, καμιά ευαγγελική αφήγηση, καμιά επιστολή της Καινής Διαθήκης, ούτε χριστιανική πίστη, ούτε Εκκλησία, χωρίς το μοναδικό γεγονός της Ανάστασης του Χριστού (Π. Ανδριόπουλου, 1991, σ.301). Στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με την πρωτοχριστιανική πίστη, μόνο ο ίδιος έχει αναστηθεί, ώστε να γίνει το σώμα του πνευματικό. Άλλα πνευματικά σώματα δεν υπάρχουν ακόμα. Ακόμη και οι νεκραναστάσεις που αφηγείται η Καινή Διαθήκη δεν έχουν τίποτε το οριστικό. Ο Λάζαρος, η Ταβιθά και ο νεανίσκος της Ναΐν δεν αναστήθηκαν για να ζήσουν με ένα σώμα πνευματικό∙ θα πρέπει πάλι να γνωρίσουν το θάνατο, όπως όλοι οι άνθρωποι (O. Cullman, 1997, σ.143). Τότε όλοι εξίσου θα λάβουν τη δωρεά της ανάστασης, για το λόγο ότι η ανάσταση του Χριστού προσφέρει την αθανασία και την αφθαρσία σε όλους με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, επειδή όλοι οι άνθρωποι έχουν την ίδια φύση με τον άνθρωπο Ιησού (Γ. Φλωρόφσκυ, 1973, σ.107). Γίνεται κατανοητό, ότι η ανάσταση του Χριστού δεν σημαίνει επιστροφή στην πρότερη επίγεια ζωή από τον κόσμο των νεκρών, αλλά σημαίνει είσοδο σε μια νέα μορφή ζωής που δεν επιδέχεται πλέον το θάνατο “ειδότες ότι Χριστός εγερθείς εκ νεκρών ουκέτι αποθνήσκει, θάνατος αυτού ουκέτι κυριεύει” (Ρωμ. 6, 9). Έχει ιστορικό χαρακτήρα, έστω και αν ξεπερνά τις εκφραστικές δυνατότητες του παρόντος. Για το λόγο αυτό οι εμφανίσεις του αναστημένου Χριστού ήταν αναγκαίες και είχαν ένα μοναδικό χαρακτήρα στην εμπέδωση της πίστης. Μετά τη φοβερή εμπειρία του σταυρικού θανάτου ενός αγαπημένου προσώπου και τον ενταφιασμό του με όλες τις τυπικές διαδικασίες που επιβάλλουν οι παραδόσεις, μόνο η βεβαιότητα του αναστημένου Χριστού, ήταν δυνατό να στηρίξει και να οδηγήσει σε μια δυναμική πίστη τους μαθητές (Γ. Πατρώνου, 1991, σσ.522-523). Γιατί όπως λέγει και ο απόστολος Παύλος “ει δε Χριστός ουκ εγήγερται, κενόν άρα το κήρυγμα ημών, κενή δε και η πίστης ημών” (Α Κορ. 15, 14), και εάν δεν υπήρχε η ανάσταση, τότε οι χριστιανοί θα ήταν οι “ελεεινότεροι πάντων των ανθρώπων” (Α Κορ. 15, 19), αφού θα οικοδομούσαν την πίστη τους σε μια ανέφικτη πραγματικότητα. Με το γεγονός της ανάστασης του Ιησού Χριστού, ιστορείται και ανακεφαλαιώνεται ολόκληρος ο χρόνος της σωτηρίας του κόσμου και του ανθρώπου. Κατά παράδοξο τρόπο, το μέλλον, ενώ ήδη έχει εκπληρωθεί στο πρόσωπο του Ιησού, ωστόσο είναι ακόμα αναμενόμενο. Δεν πρόκειται για κάποιο δυαλισμό μεταξύ χρόνου και αιωνιότητας, αλλά για τη διαρκή ένταση παρόντος και μέλλοντος, ιστορίας και εσχάτων. Ο Ιησούς Χριστός, ως εσχατολογική ύπαρξη κατεξοχήν, δεν εκπλήρωσε μόνο το παρελθόν, αλλά καθόρισε και το μέλλον. Συνεπώς το κεντρικό γεγονός του Ιησού Χριστού τέμνει την ιστορία της σωτηρίας και φανερώνει την κυριαρχία του Θεού πάνω στο χρόνο (Στ. Γιαγκάζογλου, 2008, σ.45). Ο Ιησούς Χριστός δεν είναι απλώς το τέλος της ιστορίας, αλλά το κέντρο της ιστορίας. Αυτό επειδή, η αιωνιότητα και η αλήθεια της ζωής είναι γνωρίσματα εσχατολογικά. Όμως αυτή η εσχατολογική πραγματικότητα, ο “μέλλων αιών”, δεν είναι μόνο μελλοντική υπόθεση, διότι έχει ήδη ανατείλει στο παρόν και λειτουργεί ανακαινιστικά. Στον ιστορικό ορίζοντα η ανάσταση του Ιησού Χριστού, σήμανε την απαρχή των εσχατολογικών γεγονότων και την έναρξη για την ανάσταση όλων [Α Κορ. 15, 20 εξ.] (Γ. Πατρώνου, 2002, σ.245). Η ανάσταση του Ιησού Χριστού είναι η νέα αρχή. Είναι η “καινή  κτίσης”. Είναι η αποκατάσταση της φύσης, την οποία ο Θεός παρέχει αγαπητικά και ελεύθερα (Γ. Φλωρόφσκυ, 1973, σ.106). Αυτή η αποκατάσταση ουσιαστικά πραγματώνεται μέσα στην Εκκλησία και τα μυστήριά της, ιδιαίτερα στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Γιατί ο σκοπός της Εκκλησίας δεν είναι μόνο να λυτρώσει τους έξω από αυτόν τον κόσμο ανθρώπους, αλλά και τον ίδιο τον κόσμο (Γ. Φλωρόφσκυ, 2000, σ.123). Στη Θεία Ευχαριστία γίνεται τώρα πραγματικότητα αυτό που θα γίνει στα έσχατα, το μέλλον καθίσταται αίτιο του παρόντος. Στη Θεία Ευχαριστία ο άνθρωπος ταξιδεύει αντίστροφα στο χρόνο, από το μέλλον προς το παρόν και το παρελθόν. Έτσι η Εκκλησία είναι όχι αυτό που είναι ή που ήταν, αλλά αυτό που θα είναι (Ι. Ζηζιούλα, 2003, σ.42). Αυτό είναι έργο του Αγίου Πνεύματος, το πρόσωπο το οποίο συνεχίζει και ολοκληρώνει τη μαρτυρία του Ιησού Χριστού. Η παρουσία του Αγίου Πνεύματος είναι ο Χριστός διαιωνιζόμενος (Β. Τσάκωνα, 1992, σ.243). Το πρόσωπο του Αγίου Πνεύματος στην ευχαριστιακή σύναξη φέρνει ήδη από τώρα ως απαρχή αυτό που μόνο στο τέλος της ιστορίας θα φανερωθεί πλήρως. Εν Χριστώ ο κόσμος και η ιστορία αποκτούν ένα καινούργιο κέντρο, την προοπτική και την ελπίδα της καθολικής ανάστασης (Στ. Γιαγκάζογλου, 2008, σ.47). Η ανάσταση του Ιησού Χριστού φανερώνει στον κόσμο πλήρως τη Βασιλεία του Θεού. Στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού και στο έργο του, άρχισε να λειτουργεί δυναμικά (Γ. Πατρώνου, 2002, σ.133).  Η ανάσταση του Χριστού, είναι το εσχατολογικό γεγονός που φανερώνεται στην ιστορία και διανοίγει μια νέα προοπτική. Μια προοπτική που υπερβαίνει την ιστορία και οδηγεί τη ζωή στην όντως ζωή, την αλήθεια και την ελευθερία (Γ. Μαντζαρίδη, 1995, σ.515). Διότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού, του αναστημένου και “εν σαρκί” αναληφθέντος, προσλαμβάνει ο Θεός “πάσαν σάρκα”, όταν αυτή αποθέτει με το θάνατο τις απαιτήσεις της αυθυπαρξίας της, ενώνεται ο Θεός με κάθε άνθρωπο και τον ζωοποιεί. Ο θάνατος που ήταν ο έσχατος εχθρός (Α Κορ. 15, 26), αποδείχνεται τώρα ως θρίαμβος της αγάπης του Θεού και είσοδος στη ζωή (Β Κορ. 5, 1-8). Έτσι το παρόν της Εκκλησίας βρίσκεται ήδη στο νέο αιώνα, αλλά ακόμα πριν από τη Δευτέρα και ένδοξη Παρουσία του Χριστού, και φυσικά πριν από τον πραγματικό χρόνο. Είναι ήδη ο χρόνος του τέλους, αλλά δεν είναι ακόμα το τέλος (O. Cullman, 1997, σ.146). Φανερώνει τη Βασιλεία του Θεού, αλλά, ταυτόχρονα, την προσμένει με αγάπη. Βλέπει στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού την καθολική ανάσταση ολόκληρης της ανθρωπότητας. Φέρνει το μέλλον στο παρόν, αλλά ταυτόχρονα το προσδοκά. Και όλα αυτά συμβαίνουν, επειδή ο Θεός εισέβαλε ελεύθερα, αγαπητικά και δημιουργικά μέσα στην ιστορία ανακαινίζοντάς την και προσφέροντάς της μια νέα προοπτική, την προοπτική της σωτηρίας. Γιατί μπορεί η ανθρώπινη ύπαρξη να τελειώνει με το θάνατο, τελειώνεται, όμως, με την Ανάσταση του Χριστού. Ανδρέας Φαρσάρης                                                                                       Θεολόγος

                                  Βιβλιογραφία

 

1. Ανδριόπουλου, Π. Θέματα της θεολογίας της Καινής Διαθήκης (Αθήνα, 1991).
2. Γιαγκάζογλου, Στ. «Φιλοσοφία της ιστορίας και θεολογία της ιστορίας», στο Η Ορθοδοξία ως πολιτισμικό επίτευγμα και τα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου, Τόμ. Γ΄, Ορθοδοξία και [Μετα-] Νεωτερικότητα (Πάτρα: Εκδόσεις Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, 2008)15-80.
3. Γιανναρά, Χ. Αλφαβητάρι της πίστης (Αθήνα: Εκδόσεις Δόμος, 2002).
4. Ζηζιούλα, Ι. «Εκκλησία και Εσχατολογία», στο Π. Καλαϊτζίδη (επιμ.), Εκκλησία και Εσχατολογία (Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη, 2003)27-48.
5. Μαντζαρίδη, Γ. Χριστιανική Ηθική (Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Π. Πουρναρά, 1995).
6. Πατρώνου, Γ. Η ιστορική πορεία του Ιησού. Από τη φάτνη ως τον κενό τάφο (Αθήνα: Εκδόσεις Δόμος, 1991).
7. Πατρώνου, Γ. Ιστορία και εσχατολογία στη Βασιλεία του Θεού (Αθήνα: Εκδόσεις Δόμος, 2002).
8. Τσάκωνα, Β. Η περί Παρακλήτου-Πνεύματος διδασκαλία του ευαγγελιστού Ιωάννου, υπό το πρίσμα της καθόλου βιβλικής πνευματολογίας (Αθήνα, 1992).
9. Φλωρόφσκυ, Γ. «Η ανάσταση της ζωής», ελλ. μτφ. Α. Κουμάντου, στο Θέματα Ορθοδόξου Θεολογίας (Αθήνα: Εκδόσεις Άρτος Ζωής, 1973)91-117.
10. Φλωρόφσκυ, Γ. Χριστιανισμός και Πολιτισμός, ελλ. μτφ. Ν. Πουρναρά, (Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Π. Πουρναρά, 2000).
11. Cullman, O. Χριστός και Χρόνος. Χρόνος και ιστορία στη ζωή του αρχέγονου χριστιανισμού, ελλ. μτφ. Π. Κουμάντου, (Αθήνα: Εκδόσεις Κέντρο Βιβλικών Μελετών Άρτος Ζωής, 1997).