Ειδική ή απλή φοβία

31,Μάρ

Για να χαρακτηριστεί μια διαταραχή ως φοβία, το άτομο πρέπει να φοβάται κάποια εξωτερικά ερεθίσματα ή συνθήκες που δεν είναι αντικειμενικά επικίνδυνες (π.χ. ανελκυστήρες, ύψη, έντομα, αεροπλάνα, σεισμούς, αίμα κ.τ.λ). Προκειμένου να διαγνωστεί η φοβία απαιτούνται τα εξής κριτήρια:

α) Το άτομο να αποφεύγει συστηματικά αυτές τις εξωτερικές φοβογόνες συνθήκες.

β) Να καταλαμβάνεται από «άγχος αναμονής», όταν περιμένει να τις αντιμετωπίσει και να τις υπομένει με αίσθημα έντονου φόβου.

γ) Να επηρεάζεται με άσχημο τρόπο η λειτουργικότητά του (κοινωνική ή επαγγελματική) εξαιτίας της φοβίας ή να προκαλείται σημαντική δυσφορία.

Παρόλο που το άτομο αναγνωρίζει ότι ο φόβος είναι υπερβολικός και αδικαιολόγητος, εάν έρθει σε επαφή με τα πράγματα που φοβάται, κινητοποιείται έντονα και αυτόματα ο φόβος, καθώς επίσης και ταχυκαρδία, τρόμος, ναυτία, αίσθημα αδυναμίας ή λιποθυμίας, κρίση πανικού ή ακόμα και έντονη τάση φυγής. Όταν απομακρυνθεί από την κατάσταση που προκάλεσε το φόβο, νιώθει νικημένος, ντροπιασμένος ή οργισμένος με τον εαυτό του και με την αδυναμία του να ελέγξει το φόβο. Ο φοβικός ασθενής οργανώνει τη ζωή του έτσι, προκειμένου να αποφύγει τα συγκεκριμένα πράγματα ή καταστάσεις που φοβάται. Μπορεί να απαρνηθεί πράγματα πολύ σημαντικά γι’ αυτόν (π.χ. μια δουλειά ή μια σχέση) ή να δημιουργήσει ιδιαίτερα προβλήματα στους οικείους του, προκειμένου να μην αναγκαστεί να εκτεθεί σε αυτό που φοβάται. Και μόνο η σκέψη μπορεί να κινητοποιήσει άγχος σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Έτσι οι φοβικοί αποφεύγουν τόσο τις σκέψεις, όσο και τις συζητήσεις με άλλους γύρω από τέτοια ζητήματα, ακόμη και ειδήσεις από την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο, επειδή μπορεί να δουν ή να ακούσουν κάτι που θα τους αναστατώσει. Εάν δεν μπορούν να αποφύγουν την επαφή με αυτά που τους φοβίζουν, ζητούν συνήθως να τους συνοδεύσει κάποιος έμπιστος, που τους δημιουργεί ασφάλεια (φοβικός σύντροφος). Άλλοι μπορεί να μεταφέρουν πάντα μαζί τους κάποια αντικείμενα που τους προσφέρουν αίσθημα ασφάλειας (π.χ. ένα μπουκαλάκι νερό, αγχολυτικά χάπια κ.τ.λ.). Συχνές είναι και οι διαβεβαιώσεις που ζητούν από τους άλλους ότι δε θα πάθουν κακό (π.χ. σχετικά με την κατασκευή κάποιου κτηρίου ή σχετικά με τους ελέγχους που γίνονται στην αεροπορική εταιρεία με την οποία πρόκειται να ταξιδέψουν). Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί από τους ανθρώπους με φοβίες δεν εμφανίζουν καμία άλλη ψυχοπαθολογία και μπορεί να είναι ιδιαίτερα δημιουργικοί σε πολλούς τομείς άσχετους με το φόβο τους.

Επιδημιολογία

Η συχνότητα των ειδικών φοβιών είναι γύρω στο 11% του γενικού πληθυσμού. Περίπου τα 2/3 αφορούν γυναίκες. Συνήθως, όμως, λίγοι είναι αυτοί που αναζητούν θεραπεία. Συχνά η έναρξη της φοβίας γίνεται κατά την παιδική ηλικία και μέχρι πριν τα 25 χρόνια. Οι φοβίες για αρρώστιες, τραυματισμό, φυσικές καταστροφές και ζώα είναι οι πιο συχνές. Επίσης όμως συχνές είναι και οι φοβίες για το αίμα, τον εμετό, την ακράτεια ούρων ή κοπράνων, τους ανελκυστήρες, τα αεροπλάνα, τον οδοντίατρο κ.α. Οι φοβίες που αφορούν γιατρούς και αρρώστιες έχουν ιδιαίτερη σημασία, γιατί μπορεί να αποτρέψουν τους ασθενείς να τους επισκεφθούν, όταν αυτό απαιτείται. Ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες δεν υπάρχουν διαφορές ως προς τα φοβικά αντικείμενα.

Πορεία – Πρόγνωση

Η έναρξη της φοβίας μπορεί να σχετίζεται με κάποιο τραυματικό γεγονός στο ίδιο το άτομο (π.χ. επίθεση από κάποιο ζώο) ή με το ότι κάποιος είδε να συμβαίνει κάποιο τραυματικό γεγονός σε άλλους. Επίσης μπορεί να προκύψει από ανησυχητικές πληροφορίες στα μέσα ενημέρωσης. Ορισμένα φοβογόνα αντικείμενα αποτελούν μέρος των φόβων που αφορούν το παρελθόν του ανθρώπινου είδους (π.χ. τα φίδια).

Θεραπεία

Σε καταστάσεις που υπάρχει άμεση ανάγκη να έρθει κάποιος σε επαφή με το φόβο του (π.χ. να ταξιδέψει με αεροπλάνο) μπορεί να βοηθήσει ένα αγχολυτικό φάρμακο. Προσοχή! Δε συνιστάται, όμως, αυτό για μακροχρόνια χρήση. Η γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία με «τεχνικές απευαισθητοποίησης» (δηλαδή εξοικείωση σιγά σιγά με την επαφή με το φοβικό αντικείμενο) έχει καλά αποτελέσματα. Μερικές φορές όταν εξαφανίζεται μία φοβία με την παραπάνω θεραπεία, μπορεί να εμφανιστεί στη θέση της μια άλλη. Σε αυτούς τους ασθενείς θα είχε νόημα να προτείνει κανείς μια πιο μακρά ψυχοθεραπεία (ψυχοδυναμική) για τον εντοπισμό των βαθύτερων αιτίων.

Νεκτάριος Δρακωνάκης
Ψυχίατρος

Ενορία Ευαγγελίστριας – Λήψη από ελικόπτερο

Κοπή Βασιλόπιτας με τον Κώστα Μακεδόνα 21/1/2018

Παρασκευή πρόσφορου

     

Επισκέπτες της Ιστοσελίδας

3095175

RSS Ορθόδοξος Συναξαριστής

  • Το εορτολόγιο της ημέρας
    ..:: Ορθόδοξος Συναξαριστής ::..Σήμερα 22/11/2019 εορτάζουν:Άγιοι Φιλήμων ο Απόστολος, Άρχιππος, Ονήσιμος και ΑπφίαΆγιοι Κικιλία, Βαλεριανός και ΤιβούρτιοςΌσιος ΑββάςΌσιος Ιάκωβος (Τσαλίκης), ο Θεοφόρος, καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Οσίου Δαυΐδ του εν ΕυβοίαΆγιος Μάξιμος ο ΚαπιτουλάριοςΆγιοι Μάρκος, Στέφανος και ΜάρκοςΆγιος Προκόπιος ο ΠαλαιστίνιοςΆγιος Μένιγνος ο κναφέαςΌσιος Κάλλιστος ο Β', Πατριάρχης ΚωνσταντινούποληςΆγιοι Χριστόφορος και ΕυφημίαΆγιοι Θαλαλαίος και ΆνθιμοςΆγιος […]
Go To Top